Vợ đánh chồng là hành vi bạo lực gia đình, có thể bị phạt tiền đến 20 triệu đồng hoặc bị truy cứu trách nhiệm hình sự tùy mức độ. Bài viết dưới đây, Lanh tôi cùng anh chị nhìn lại thực trạng, nguyên nhân, quy định pháp lý và cách ứng phó phù hợp khi rơi vào tình huống này.
Vợ đánh chồng nhìn từ thực trạng xã hội hiện nay
Thực trạng vợ đánh chồng tại Việt Nam hiện nay là có thật nhưng ít được nhìn nhận đúng mức, vì xã hội vẫn quen mặc định bạo lực gia đình chỉ đến từ phía người chồng gây ra cho người vợ. Nhiều năm làm việc trong lĩnh vực tâm lý gia đình, Lanh tôi nhận ra thực tế phức tạp hơn nhiều so với hình dung quen thuộc đó. Tôi từng ngồi nghe không ít câu chuyện mà người kể là đàn ông, và người gây ra vết bầm trên cơ thể họ lại chính là vợ mình.
Phá bỏ định kiến giới về bạo lực gia đình
Bạo lực gia đình lâu nay vẫn thường được nhìn nhận theo một chiều, rằng chỉ có người chồng mới là bên gây ra tổn thương còn người vợ luôn là nạn nhân. Cách nhìn này không sai ở phần đông trường hợp, nhưng nó vô tình che khuất một thực tế khác đang tồn tại trong không ít gia đình Việt, đó là vợ đánh chồng. Đây không phải chuyện hiếm gặp, chỉ là ít được nhắc đến vì nó đi ngược lại hình dung quen thuộc của xã hội về vai trò giới trong hôn nhân.
Chính vì định kiến ăn sâu rằng đàn ông phải mạnh mẽ, phải là trụ cột, nên khi một người chồng bị vợ dùng vũ lực, câu chuyện của họ thường bị coi nhẹ, thậm chí bị đem ra làm trò cười. Lanh tôi cho rằng bất kể ai là người thực hiện hành vi bạo lực, hậu quả để lại cho người bị hại đều thật, và cần được nhìn nhận nghiêm túc như nhau.
Vì sao đàn ông thường im lặng khi bị vợ bạo hành
Có một điều Lanh tôi nhận thấy rõ qua nhiều năm tiếp xúc với các gia đình, đó là nam giới khi bị vợ dùng bạo lực gần như luôn chọn cách im lặng chịu đựng thay vì lên tiếng. Tâm lý sợ mất thể diện trước bạn bè, đồng nghiệp, họ hàng khiến họ ngại thừa nhận mình là nạn nhân. Nỗi lo bị gán mác “sợ vợ”, “nhu nhược” còn nặng nề hơn cả nỗi đau thể xác mà họ phải gánh chịu.
Có anh chồng từng tâm sự với tôi rằng mỗi lần bị vợ tát hay xô đẩy lúc nóng giận, anh chỉ biết đóng cửa phòng ngồi một mình, không dám kể với ai vì sợ bạn bè cười chê. Anh nói nếu là vợ bị đánh thì còn có người bênh vực, chứ đàn ông mà kể ra chuyện này thì chỉ tổ bị mang tiếng. Chính tâm lý ấy khiến nhiều trường hợp vợ đánh chồng kéo dài âm thầm trong nhiều năm mà không ai hay biết, cho đến khi mâu thuẫn tích tụ đến mức không thể cứu vãn.
Một vài con số và câu chuyện đáng suy ngẫm
Theo khảo sát của Viện Nghiên cứu và phát triển xã hội (ISDS) thực hiện trong hai năm 2018 và 2019 trên hơn 2.500 nam giới độ tuổi 18 đến 64, tỷ lệ từng bị vợ bạo hành thể chất chiếm khoảng 4%, bằng một nửa tỷ lệ chồng bạo hành vợ được ghi nhận trong cùng khảo sát.
Điều đáng chú ý là ở nhóm tuổi trẻ nhất từ 18 đến 29, tỷ lệ người vợ sử dụng bạo lực thể chất với chồng lại cao hơn chiều ngược lại, khoảng 6,2% so với 3,5%. Báo cáo của Chính phủ gửi Quốc hội về bình đẳng giới cũng ghi nhận số phụ nữ có hành vi bạo lực gia đình đang có xu hướng tăng qua từng năm.
Lanh tôi từng đồng hành cùng một cặp vợ chồng ở Bắc Ninh, nơi người vợ làm kinh doanh khá thành đạt còn người chồng ở nhà phụ giúp việc nhà và đưa đón con. Mỗi lần công việc gặp trục trặc, chị vợ lại trút giận lên chồng bằng những cái tát bất ngờ, rồi sau đó lại xin lỗi và mua quà làm lành. Vòng lặp ấy diễn ra gần hai năm trước khi người chồng chịu chia sẻ với tôi, và anh thừa nhận mình từng nghĩ đó là chuyện “gia đình nhỏ, đóng cửa bảo nhau”, cho đến khi con cái bắt đầu chứng kiến và có dấu hiệu sợ hãi mẹ.
>>>> Xem thêm: 13 Hậu quả của bạo lực gia đình cho Cá Nhân tới Cộng Đồng
Nguyên nhân dẫn đến hành vi vợ đánh chồng
Nguyên nhân dẫn đến hành vi vợ đánh chồng thường không đến từ một lý do đơn lẻ, mà là sự cộng hưởng giữa áp lực kinh tế, lối sống thiếu trách nhiệm của người chồng và nhận thức lệch lạc về vai trò giới trong gia đình. Qua quan sát thực tế, Lanh tôi nhận thấy phần lớn trường hợp đều bắt nguồn từ nhiều yếu tố đan xen như vậy, chứ hiếm khi chỉ vì một nguyên do riêng lẻ.
Áp lực kinh tế và cuộc sống dồn nén
Khi người vợ phải gánh cùng lúc nhiều vai trò, vừa lo kinh tế, vừa chăm con, vừa quán xuyến việc nhà, sự căng thẳng kéo dài rất dễ khiến cảm xúc vượt khỏi tầm kiểm soát. Nhiều chị em chia sẻ với Lanh tôi rằng họ không hề muốn ra tay với chồng, nhưng đến một ngưỡng chịu đựng nào đó, cơn giận bùng lên nhanh hơn khả năng tự kìm chế của bản thân. Đây không phải lý do để biện minh cho bạo lực, nhưng lại là mảnh ghép quan trọng để hiểu vì sao mâu thuẫn có thể leo thang thành hành động.
Lối sống, thói hư tật xấu của người chồng là ngòi nổ mâu thuẫn
Trong không ít câu chuyện mà tôi từng nghe, người chồng sa vào rượu chè, cờ bạc, có quan hệ ngoài luồng hoặc sống thiếu trách nhiệm với gia đình chính là ngòi nổ khiến người vợ mất kiểm soát. Khi đã nhiều lần góp ý, nhắc nhở mà không thấy chồng thay đổi, một số người vợ chọn cách trút giận bằng vũ lực như một phản ứng bộc phát của sự bất lực và tổn thương tích tụ lâu ngày. Dù xuất phát điểm là sự thất vọng chính đáng, hành vi đáp lại bằng bạo lực vẫn không phải cách giải quyết đúng và vẫn vi phạm pháp luật.
Sự thay đổi vị thế và nhận thức lệch lạc về “bình quyền”
Xã hội hiện đại chứng kiến ngày càng nhiều người vợ có thu nhập, địa vị xã hội vượt trội hơn chồng. Ở một số gia đình, sự chênh lệch này vô tình dẫn đến tâm lý coi thường, thậm chí xem chồng như người phụ thuộc mình về tài chính.
Bên cạnh đó, Lanh tôi cũng gặp không ít trường hợp mang suy nghĩ lệch lạc rằng đàn ông bị vợ đánh vài cái chỉ là chuyện nhỏ, thậm chí coi đó như một cách thể hiện “bình quyền” sau nhiều thế hệ phụ nữ chịu thiệt thòi. Đây là một ngộ nhận nguy hiểm, vì bình đẳng giới đúng nghĩa không đồng nghĩa với việc lấy bạo lực để đáp trả bạo lực hay bất công trong quá khứ.
>>>> Xem thêm: 12 Nguyên nhân bạo lực gia đình từ Gốc Rễ ít ai ngờ tới
Vợ đánh chồng dưới góc nhìn pháp luật
Về mặt pháp luật, hành vi vợ đánh chồng bị xử lý như bất kỳ hành vi bạo lực gia đình nào khác, có thể bị phạt hành chính đến 20 triệu đồng hoặc bị truy cứu trách nhiệm hình sự tùy mức độ nghiêm trọng. Không ít người vẫn nghĩ chuyện vợ chồng xô xát trong nhà là chuyện riêng, không ai có quyền can thiệp, nhưng đây là quan niệm cần được nhìn nhận lại rõ ràng theo quy định hiện hành.
Luật Phòng, chống bạo lực gia đình không phân biệt giới
Theo Luật Phòng, chống bạo lực gia đình số 13/2022/QH15, có hiệu lực từ ngày 1 tháng 7 năm 2023, bạo lực gia đình được định nghĩa là hành vi cố ý của thành viên gia đình gây tổn hại hoặc có khả năng gây tổn hại về thể chất, tinh thần, tình dục, kinh tế đối với thành viên khác trong gia đình. Định nghĩa này không hề phân biệt người thực hiện hành vi là vợ hay chồng. Nói cách khác, hành vi đánh đập, xâm hại sức khỏe người bạn đời đều bị coi là vi phạm pháp luật, bất kể người gây ra là nam hay nữ.
Mức phạt hành chính theo Nghị định 144/2021/NĐ-CP
Căn cứ Điều 52 Nghị định 144/2021/NĐ-CP, hành vi xâm hại sức khỏe thành viên gia đình bị xử phạt hành chính như sau:
- Phạt tiền từ 5.000.000 đồng đến 10.000.000 đồng đối với hành vi đánh đập gây thương tích cho thành viên gia đình.
- Phạt tiền từ 10.000.000 đồng đến 20.000.000 đồng nếu sử dụng công cụ, phương tiện gây thương tích, hoặc không kịp thời đưa nạn nhân đi cấp cứu khi cần thiết.
Mức phạt tiền tối đa trong lĩnh vực này đối với cá nhân là 30.000.000 đồng. Đây là căn cứ rõ ràng để khẳng định vợ đánh chồng vẫn có thể bị xử phạt như bất kỳ hành vi bạo lực gia đình nào khác.
Khi nào bị truy cứu trách nhiệm hình sự
Nếu hậu quả để lại nghiêm trọng hơn, đạt tỷ lệ tổn thương cơ thể theo quy định của pháp luật, người vợ có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự về Tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác theo Điều 134 Bộ luật Hình sự.
Trường hợp hành vi mang tính chất lặp đi lặp lại, kéo dài, gây tổn hại cả về tinh thần lẫn thể chất cho chồng, hành vi này có thể bị xử lý về Tội ngược đãi hoặc hành hạ vợ chồng theo Điều 185 Bộ luật Hình sự. Đây không còn là chuyện xử phạt hành chính đơn thuần mà đã bước sang phạm vi trách nhiệm hình sự với hậu quả pháp lý nghiêm trọng hơn nhiều.
Ảnh hưởng đến hôn nhân và căn cứ để ly hôn đơn phương
Ngoài trách nhiệm hành chính và hình sự, hành vi vợ đánh chồng còn là căn cứ pháp lý quan trọng để người chồng có quyền yêu cầu Tòa án giải quyết ly hôn đơn phương. Theo quy định pháp luật hôn nhân gia đình, tình trạng bạo lực gia đình khiến hôn nhân lâm vào tình trạng trầm trọng, đời sống chung không thể kéo dài là một trong những căn cứ để Tòa án chấp nhận yêu cầu ly hôn của một bên, ngay cả khi bên còn lại không đồng ý.
>>>> Xem thêm: 4 Hình thức bạo lực gia đình phổ biên và cách phòng chống
Cẩm nang ứng phó khi vợ đánh chồng
Khi rơi vào tình huống vợ đánh chồng, người chồng nên ưu tiên giữ an toàn bằng cách né tránh xung đột, tìm kiếm sự hỗ trợ từ chính quyền và lưu giữ chứng cứ cần thiết, thay vì tự đáp trả hoặc chọn cách im lặng chịu đựng một mình. Biết luật là một chuyện, nhưng xử lý thế nào ngay trong tình huống thực tế lại là chuyện khác, nên Lanh tôi muốn chia sẻ một vài điều cần lưu ý cho những ai đang ở trong hoàn cảnh này hoặc có người thân đang gặp phải.
Giữ bình tĩnh, né tránh xung đột thay vì đáp trả
Khi người vợ đang trong trạng thái kích động, điều quan trọng nhất người chồng cần làm là chủ động rời khỏi không gian đối đầu để cả hai có thời gian hạ nhiệt. Tuyệt đối không dùng bạo lực để đáp trả, vì điều này chỉ khiến tình huống leo thang và có thể khiến chính người chồng trở thành người vi phạm pháp luật dù xuất phát từ việc tự vệ. Sau khi cả hai đã bình tĩnh, đây mới là lúc phù hợp để ngồi lại trò chuyện thẳng thắn về những gì đã xảy ra.
Tìm kiếm sự trợ giúp từ chính quyền và tổng đài quốc gia
Khi mâu thuẫn vượt quá khả năng tự giải quyết của hai vợ chồng, đừng ngần ngại tìm đến sự hỗ trợ từ bên ngoài. Công an xã, phường hoặc Hội Phụ nữ tại địa phương đều có trách nhiệm tiếp nhận và can thiệp khi có tố giác về bạo lực gia đình. Ngoài ra, Tổng đài điện thoại quốc gia phòng, chống bạo lực gia đình và bảo vệ trẻ em 111 hoạt động 24 giờ mỗi ngày, tiếp nhận tin báo và hỗ trợ kết nối các dịch vụ y tế, tâm lý, pháp lý cần thiết cho người bị bạo lực gia đình, không phân biệt người gọi đến là nam hay nữ.
Thu thập và lưu giữ chứng cứ đầy đủ
Trong trường hợp mâu thuẫn kéo dài và có khả năng phải giải quyết bằng con đường pháp lý, việc lưu giữ chứng cứ là điều rất cần thiết. Người chồng nên chủ động lưu lại tin nhắn có nội dung đe dọa, chụp ảnh vết thương ngay sau khi xảy ra sự việc, hoặc quay video ghi lại hành vi bạo lực nếu có thể thực hiện một cách an toàn. Những chứng cứ này sẽ là cơ sở quan trọng nếu sau này cần trình báo cơ quan chức năng hoặc làm căn cứ trong quá trình giải quyết ly hôn.
Khi mâu thuẫn vợ chồng cần một người đồng hành hiểu chuyện
Đằng sau phần lớn trường hợp vợ đánh chồng là những nút thắt cảm xúc và áp lực sống dồn nén chưa được tháo gỡ giữa hai vợ chồng, chứ hiếm khi chỉ đơn giản là một hành vi bộc phát nhất thời. Nhiều năm ngồi nghe những câu chuyện gia đình, Lanh tôi nhận ra rằng việc xử phạt hay ly hôn có thể giải quyết phần ngọn, nhưng gốc rễ của vấn đề, khi hai người không còn biết cách ngồi lại lắng nghe nhau, vẫn cần được nhìn nhận và tháo gỡ từ sớm.
Nếu anh chị đang cảm thấy mâu thuẫn trong gia đình mình đã đến mức khó tự giải quyết, hoặc muốn tìm hiểu cách xây dựng lại sự thấu hiểu giữa vợ chồng trước khi mọi chuyện đi quá xa, có thể tham khảo thêm các chương trình đồng hành gia đình tại Minh Trí Thành, nơi Lanh tôi cùng đội ngũ đã lắng nghe và cùng nhiều gia đình tìm lại tiếng nói chung sau những giai đoạn khủng hoảng tương tự.
Kết luận
Vợ đánh chồng là vấn đề có thật, cần được nhìn nhận công bằng như mọi hình thức bạo lực gia đình khác. Hiểu đúng nguyên nhân, nắm rõ quy định pháp luật và biết cách ứng phó sẽ giúp anh chị bảo vệ bản thân cùng gia đình mình một cách chủ động hơn.
Câu hỏi thường gặp về vợ đánh chồng
Vợ đánh chồng có bị xử phạt theo pháp luật không?
Có. Theo Luật Phòng, chống bạo lực gia đình và Nghị định 144/2021/NĐ-CP, hành vi này bị xử phạt hành chính từ 5 đến 20 triệu đồng tùy mức độ, không phân biệt người gây ra là vợ hay chồng.
Chồng bị vợ đánh có được ly hôn đơn phương không?
Có. Nếu chứng minh được tình trạng bạo lực khiến đời sống hôn nhân không thể kéo dài, người chồng có quyền yêu cầu Tòa án giải quyết ly hôn đơn phương.
Vợ đánh chồng đến mức nào thì bị truy cứu trách nhiệm hình sự?
Khi hậu quả đạt tỷ lệ tổn thương cơ thể theo quy định hoặc hành vi mang tính lặp đi lặp lại kéo dài, người vợ có thể bị xử lý theo Điều 134 hoặc Điều 185 Bộ luật Hình sự.
Chồng bị vợ đánh nên gọi đến đâu để được hỗ trợ?
Có thể liên hệ Công an xã, phường nơi cư trú, Hội Phụ nữ địa phương, hoặc gọi đến Tổng đài quốc gia 111 để được tư vấn và can thiệp kịp thời.
Vì sao nhiều ông chồng không dám kể chuyện bị vợ bạo hành?
Phần lớn do tâm lý sợ mất thể diện, sợ bị đánh giá là “sợ vợ” hay nhu nhược, khiến họ chọn cách im lặng chịu đựng thay vì tìm kiếm sự giúp đỡ.
Làm sao để chấm dứt tình trạng vợ đánh chồng trong gia đình?
Cần có sự nhìn nhận thẳng thắn từ cả hai phía, kết hợp giữa việc tìm kiếm hỗ trợ chuyên môn về tâm lý gia đình và, nếu cần thiết, sự can thiệp của pháp luật để bảo vệ an toàn cho người bị bạo lực.
Tài liệu tham khảo
- Khảo sát của Viện Nghiên cứu và phát triển xã hội (ISDS, 2018-2019) về nam giới là nạn nhân bạo lực gia đình, đăng tải trên Báo Pháp Luật: https://baophapluat.vn/nam-gioi-cung-la-nan-nhan-cua-bao-luc-gia-dinh-post479954.html
- Báo cáo của Chính phủ gửi Quốc hội về bình đẳng giới, số liệu bạo lực gia đình 2025, đăng tải trên Báo Thanh Niên: https://thanhnien.vn/nam-gioi-bi-bao-luc-gia-dinh-ngay-cang-tang-185260416110219629.htm
