Thói quen tốt trong học tập không tự nhiên hình thành mà cần được nuôi dưỡng qua những hành động nhỏ lặp lại mỗi ngày. Bài viết này sẽ chia sẻ 10 thói quen tốt trong học tập anh chị có thể giúp con xây dựng nề nếp học tập tích cực.
Thói quen tốt trong học tập là gì?
Thói quen tốt trong học tập là những hành vi tích cực được con duy trì thường xuyên trong quá trình học, chẳng hạn như chuẩn bị sách vở, tập trung nghe giảng, chủ động hỏi khi chưa hiểu bài, ôn tập kiến thức và hoàn thành bài tập đúng thời hạn. Khi được lặp lại trong một khoảng thời gian, những hành động này có thể dần trở thành nề nếp, giúp con biết cách tổ chức và chịu trách nhiệm với việc học của mình.
Tuy nhiên, anh chị cần phân biệt thói quen học tập với phương pháp học tập. Thói quen là cách con duy trì việc học mỗi ngày, còn phương pháp là cách con tiếp cận, ghi nhớ và xử lý kiến thức. Chẳng hạn, dành thời gian ôn bài sau mỗi buổi học là một thói quen, trong khi sử dụng sơ đồ tư duy để hệ thống hóa kiến thức là một phương pháp học tập.
Một điểm tôi muốn anh chị lưu tâm là không nên chỉ đánh giá việc học của con thông qua điểm số. Một đứa trẻ có thể chưa đạt kết quả như mong đợi nhưng đã biết tự chuẩn bị sách vở, chủ động hỏi bài và kiên trì hoàn thành nhiệm vụ. Những thay đổi ấy cũng đáng được ghi nhận bởi chúng phản ánh quá trình con đang học cách quản lý bản thân.
Vì vậy, mục tiêu của việc xây dựng thói quen tốt trong học tập không phải khiến con lúc nào cũng ngồi vào bàn học hay dành phần lớn thời gian cho sách vở. Điều chúng ta hướng đến là giúp con có tinh thần tự giác, biết sắp xếp công việc, có trách nhiệm với nhiệm vụ của mình và cân bằng giữa học tập, nghỉ ngơi, vui chơi.
10 thói quen tốt trong học tập cha mẹ nên hướng dẫn con
Những thói quen tốt trong học tập thường bắt đầu từ các hành động rất nhỏ. Thay vì yêu cầu con phải thay đổi tất cả cùng lúc, anh chị có thể hướng dẫn con từng việc, tạo điều kiện để con thực hành và dần tự thực hiện mà không cần cha mẹ nhắc nhở thường xuyên.
1. Chuẩn bị sách vở và đồ dùng học tập trước khi đến lớp
Tự chuẩn bị sách vở là một trong những thói quen tốt trong học tập đầu tiên mà cha mẹ có thể hướng dẫn con. Trước mỗi buổi học, con cần biết xem thời khóa biểu để xác định những môn học trong ngày, sau đó chuẩn bị sách giáo khoa, vở ghi, bút và các dụng cụ cần thiết.
Anh chị có thể cùng con hình thành thói quen sắp xếp cặp sách từ tối hôm trước. Chẳng hạn, sau khi hoàn thành bài tập, con kiểm tra lại thời khóa biểu ngày mai, lấy đủ sách vở rồi đặt cặp ở vị trí thuận tiện. Ban đầu, cha mẹ có thể hướng dẫn từng bước, sau đó để con tự kiểm tra và chỉ hỗ trợ khi cần thiết.
Việc chuẩn bị đồ dùng học tập tưởng chừng đơn giản nhưng tạo cơ hội để con rèn luyện tính cẩn thận và tinh thần trách nhiệm. Khi tự chuẩn bị những vật dụng phục vụ việc học, con cũng có điều kiện hiểu rằng mình cần chủ động với những công việc thuộc trách nhiệm của bản thân.
2. Đi học đúng giờ và sẵn sàng tiếp thu bài mới
Đi học đúng giờ giúp con bắt đầu buổi học trong trạng thái chủ động, thay vì phải vội vàng vì sợ muộn. Khi thường xuyên đến lớp sát giờ, con có thể chưa kịp ổn định chỗ ngồi, chuẩn bị sách vở hoặc tập trung tinh thần trước khi giáo viên bắt đầu giảng bài.
Để hình thành thói quen này, anh chị có thể cùng con xây dựng nề nếp sinh hoạt phù hợp. Chẳng hạn, thống nhất giờ đi ngủ, giờ thức dậy, thời gian ăn sáng và chuẩn bị đến trường. Khi lịch trình được duy trì tương đối ổn định, con sẽ dễ chủ động hơn trong các hoạt động buổi sáng.
Bên cạnh việc đúng giờ, anh chị cũng có thể hướng dẫn con chuẩn bị tinh thần trước mỗi buổi học. Đó có thể là kiểm tra sách vở, xem lại nội dung bài cũ hoặc dành vài phút ổn định bản thân trước khi vào lớp. Qua đó, con từng bước hiểu rằng tôn trọng thời gian cũng là tôn trọng công việc và những người xung quanh.
3. Tập trung lắng nghe thầy cô giảng bài
Tập trung lắng nghe giúp con tiếp nhận nội dung bài học ngay trong lớp, đồng thời phát hiện những phần kiến thức chưa hiểu để hỏi lại. Nếu con mất tập trung khi học, việc theo dõi bài giảng sẽ trở nên khó khăn, khiến con dễ bỏ lỡ những thông tin quan trọng. Vì vậy, cha mẹ cần giúp con hình thành thói quen hướng sự chú ý vào nội dung đang được giảng, thay vì yêu cầu con phải ngồi im tuyệt đối trong suốt tiết học.
Anh chị có thể hướng dẫn con một số việc đơn giản như nhìn lên bảng khi thầy cô giảng, theo dõi nội dung trong sách giáo khoa và ghi lại những ý chính theo khả năng. Với những môn học có nhiều kiến thức mới, con có thể đánh dấu những phần chưa hiểu để hỏi giáo viên hoặc trao đổi thêm với bạn bè.

Nếu con thường xuyên mất tập trung, anh chị nên tìm hiểu nguyên nhân thay vì vội vàng kết luận con thiếu ý thức. Có thể con chưa hiểu bài, đang mệt mỏi, gặp khó khăn trong việc theo dõi nội dung hoặc bị ảnh hưởng bởi những yếu tố xung quanh. Khi hiểu được nguyên nhân, cha mẹ sẽ dễ lựa chọn cách hỗ trợ phù hợp hơn.
4. Chủ động đặt câu hỏi khi gặp kiến thức chưa hiểu
Một trong những thói quen tốt trong học tập mà tôi mong muốn các con được nuôi dưỡng là mạnh dạn đặt câu hỏi. Khi gặp một kiến thức chưa rõ, con có thể hỏi thầy cô, cha mẹ hoặc bạn bè để tìm hiểu thêm thay vì âm thầm bỏ qua. Tuy nhiên, không phải đứa trẻ nào cũng sẵn sàng nói ra điều mình chưa hiểu. Có con sợ bị bạn bè cười, có con lo lắng vì nghĩ rằng câu hỏi của mình quá đơn giản, cũng có con chưa biết diễn đạt khó khăn đang gặp phải như thế nào.
Anh chị có thể bắt đầu bằng việc khuyến khích con nói cụ thể về phần kiến thức còn vướng mắc. Chẳng hạn, thay vì chỉ nói con không hiểu bài toán, con có thể tập đặt câu hỏi: “Vì sao ở bước này lại phải đổi phép tính?” hoặc “Con chưa hiểu cách tìm đáp án ở phần này”. Khi con chủ động hỏi, anh chị hãy đón nhận câu hỏi bằng thái độ bình tĩnh, tránh chê bai hoặc khiến con cảm thấy xấu hổ. Con cần hiểu rằng hỏi khi chưa biết là một cách để học tốt hơn, không phải biểu hiện của sự kém cỏi.
5. Ôn lại kiến thức sau mỗi buổi học
Kiến thức được tiếp nhận trên lớp cần có thời gian để con xem lại, hệ thống và hiểu sâu hơn. Vì vậy, ôn bài sau mỗi buổi học là thói quen có ích giúp con nhận ra mình đã nắm được những gì và còn vướng mắc ở đâu.
Anh chị có thể hướng dẫn con dành một khoảng thời gian phù hợp để xem lại nội dung đã học trong ngày. Con có thể đọc lại vở ghi, xem những phần giáo viên nhấn mạnh hoặc tự kể lại bài học bằng lời của mình. Khi có thể diễn đạt một nội dung theo cách hiểu riêng, con sẽ có cơ hội kiểm tra mức độ nắm bắt kiến thức thay vì chỉ đọc lại một cách máy móc.
Trong quá trình ôn tập, nếu phát hiện phần nào chưa hiểu, con có thể đánh dấu lại để hỏi thầy cô hoặc cha mẹ. Anh chị không nhất thiết phải ngồi bên cạnh giải thích tất cả nội dung. Đôi khi, việc đặt câu hỏi gợi mở để con tự suy nghĩ cũng giúp con chủ động hơn trong quá trình học.
6. Hoàn thành bài tập đúng thời hạn
Hoàn thành bài tập đúng thời hạn giúp con hình thành tinh thần trách nhiệm và biết sắp xếp công việc. Thay vì đợi cha mẹ nhắc nhở đến sát giờ đi ngủ mới bắt đầu làm bài, con cần dần hiểu rằng những nhiệm vụ được giao cần có thời gian thực hiện phù hợp.
Trước khi bắt đầu, anh chị có thể hướng dẫn con đọc kỹ yêu cầu để xác định mình cần làm những gì. Nếu có nhiều bài tập, con có thể chia thành từng phần nhỏ, thực hiện lần lượt và dành thời gian kiểm tra lại kết quả trước khi nộp. Chẳng hạn, với một buổi tối có bài tập Toán, Tiếng Việt và Tiếng Anh, con có thể liệt kê từng nhiệm vụ rồi đánh dấu sau khi hoàn thành. Cách làm này giúp con dễ theo dõi tiến độ và nhận biết công việc còn lại.
Điều cần lưu ý là cha mẹ không nên làm bài thay con chỉ vì muốn con hoàn thành đúng hạn. Nếu con gặp khó khăn, anh chị có thể hướng dẫn cách đọc đề, gợi mở hướng giải quyết hoặc cùng con tìm hiểu phần kiến thức liên quan. Việc tự mình hoàn thành nhiệm vụ sẽ giúp con có cơ hội rèn luyện tính chủ động và trách nhiệm.
7. Đọc sách và chủ động tìm hiểu kiến thức mới
Đọc sách là một thói quen tốt trong học tập giúp con có thêm cơ hội tiếp xúc với những kiến thức ngoài chương trình trên lớp. Thông qua sách, con có thể tìm hiểu về thiên nhiên, lịch sử, khoa học, văn hóa và nhiều lĩnh vực khác nhau.
Tuy nhiên, để việc đọc trở thành thói quen lâu dài, cha mẹ cần quan tâm đến sở thích và độ tuổi của con. Thay vì bắt con đọc những cuốn sách quá khó hoặc không phù hợp, anh chị có thể để con lựa chọn chủ đề mình yêu thích, chẳng hạn như động vật, vũ trụ, thể thao hay những câu chuyện khám phá.

Sau khi đọc, anh chị có thể trò chuyện với con về nội dung cuốn sách. Con thích nhân vật nào? Có điều gì khiến con tò mò? Kiến thức vừa đọc có liên quan đến những điều con từng quan sát trong cuộc sống không? Những cuộc trò chuyện như vậy giúp việc đọc không dừng lại ở hoạt động tiếp nhận thông tin mà còn tạo cơ hội để con suy nghĩ và kết nối kiến thức.
Bên cạnh sách, cha mẹ cũng có thể khuyến khích con tìm hiểu những điều mới từ các hoạt động thường ngày. Chẳng hạn, khi quan sát cây cối trong công viên, con có thể tìm hiểu về quá trình sinh trưởng của thực vật. Khi đi tham quan bảo tàng, con có thể đặt câu hỏi về những hiện vật mình nhìn thấy.
8. Lập kế hoạch và quản lý thời gian học tập
Biết lập kế hoạch giúp con hình dung những nhiệm vụ cần hoàn thành và chủ động phân bổ thời gian. Đây là một thói quen tốt trong học tập mà cha mẹ có thể hướng dẫn từ sớm, bắt đầu bằng những công việc đơn giản và phù hợp với độ tuổi.
Anh chị có thể cùng con lập danh sách những việc cần thực hiện trong ngày, chẳng hạn như làm bài tập, đọc sách, chuẩn bị đồ dùng học tập và ôn lại bài cũ. Sau đó, con xác định khoảng thời gian phù hợp cho từng hoạt động, đồng thời dành thời gian nghỉ ngơi và vui chơi. Với trẻ nhỏ, cha mẹ chưa cần yêu cầu con xây dựng một thời gian biểu quá chi tiết. Một bảng công việc đơn giản với những hình ảnh minh họa hoặc ô đánh dấu sau khi hoàn thành có thể giúp con dễ theo dõi hơn. Khi lớn dần, con có thể tự xác định thứ tự ưu tiên và điều chỉnh kế hoạch khi có nhiệm vụ phát sinh.
Điều quan trọng là thời gian biểu cần phù hợp với lịch học ở trường, độ tuổi và khả năng tập trung của con. Một kế hoạch quá dày đặc có thể khiến con cảm thấy áp lực học tập, trong khi lịch trình có khoảng nghỉ hợp lý sẽ giúp con duy trì việc học dễ dàng hơn.
XEM THÊM: 9 Giải pháp của áp lực học tập cho Học Sinh từ Gia Đình đến Nhà Trường
9. Giữ góc học tập gọn gàng, hạn chế yếu tố gây xao nhãng
Không gian học tập có thể ảnh hưởng đến khả năng tập trung của con. Một chiếc bàn học bừa bộn, thiếu ánh sáng hoặc có quá nhiều đồ vật không liên quan có thể khiến con mất thời gian tìm kiếm dụng cụ và dễ bị phân tán sự chú ý.
Anh chị có thể cùng con sắp xếp góc học tập sao cho gọn gàng, đủ ánh sáng và phù hợp với nhu cầu sử dụng. Sách vở, bút viết và những dụng cụ thường xuyên cần đến nên được đặt trong tầm tay. Những món đồ chơi hoặc vật dụng không phục vụ việc học có thể được cất ở vị trí khác để hạn chế sự xao nhãng.
Bên cạnh không gian vật lý, cha mẹ cũng cần quan tâm đến các thiết bị điện tử. Điện thoại, máy tính bảng hoặc tivi có thể khiến con bị cuốn vào những hoạt động khác trong lúc học. Anh chị có thể cùng con thống nhất thời gian sử dụng thiết bị, phân biệt rõ thời gian học tập và giải trí, đồng thời làm gương trong việc sử dụng điện thoại khi cả gia đình đang thực hiện các hoạt động chung.
10. Kiên trì, tự giác và không ngại thử lại khi gặp bài khó
Trong quá trình học tập, không phải bài tập nào con cũng có thể giải quyết ngay từ lần đầu tiên. Có những kiến thức cần đọc lại nhiều lần, có bài toán cần thử những cách làm khác nhau. Vì vậy, kiên trì và không ngại thử lại là những phẩm chất cần được nuôi dưỡng bên cạnh các thói quen học tập hằng ngày. Khi gặp bài khó, anh chị có thể khuyến khích con tự suy nghĩ trước khi nhờ người khác giải đáp. Con có thể đọc lại đề bài, xác định phần kiến thức liên quan, chia nhỏ vấn đề hoặc thử một hướng giải quyết khác. Nếu làm sai, con cần có cơ hội xem lại lỗi sai để hiểu vì sao cách làm trước đó chưa phù hợp.
Chẳng hạn, khi giải một bài toán chưa đúng, thay vì đưa ngay đáp án, cha mẹ có thể hỏi con đã hiểu yêu cầu đề bài như thế nào, bước nào khiến con bối rối và có cách tiếp cận nào khác không. Cách trò chuyện này giúp con tập trung vào quá trình tìm lời giải thay vì chỉ quan tâm đến kết quả đúng hay sai. Tuy nhiên, kiên trì không có nghĩa là con phải tự xoay xở với mọi khó khăn. Khi đã cố gắng nhưng vẫn chưa tìm được hướng giải quyết, con cần biết tìm kiếm sự hỗ trợ từ thầy cô, cha mẹ hoặc bạn bè. Học cách nhận biết khi nào nên tự làm và khi nào cần nhờ giúp đỡ cũng là một phần của quá trình trưởng thành.
Làm thế nào để giúp con hình thành thói quen tốt trong học tập?
Biết những thói quen cần thiết là một chuyện, giúp con duy trì chúng trong cuộc sống hằng ngày lại là chuyện khác. Theo tôi, cha mẹ không nên đặt mục tiêu thay đổi con trong thời gian ngắn mà cần tạo điều kiện để con từng bước thực hành, trải nghiệm và tự chịu trách nhiệm với việc học.
Bắt đầu từ những việc nhỏ phù hợp với độ tuổi của con
Khi muốn con hình thành nhiều thói quen tốt trong học tập, cha mẹ thường dễ sốt ruột và yêu cầu con thay đổi hàng loạt hành vi cùng lúc. Chẳng hạn, vừa yêu cầu con tự chuẩn bị sách vở, vừa phải học đúng giờ, đọc sách mỗi ngày, ôn bài và hoàn thành bài tập mà không được nhắc nhở. Với một đứa trẻ chưa quen tự quản lý công việc, quá nhiều yêu cầu có thể khiến con cảm thấy khó thực hiện.
Anh chị có thể cùng con lựa chọn một hoặc hai việc đơn giản để bắt đầu. Nếu con thường xuyên quên sách vở, hãy tập trung vào việc kiểm tra thời khóa biểu và chuẩn bị cặp sách trước. Khi con đã thực hiện tương đối ổn định, cha mẹ mới cùng con bổ sung những thói quen khác. Cách tiếp cận từng bước giúp con có thời gian làm quen và nhận ra mình có khả năng tự hoàn thành công việc. Cha mẹ cũng dễ quan sát tiến bộ của con để điều chỉnh cách hỗ trợ.
Cùng con xây dựng thời gian biểu học tập
Một thời gian biểu phù hợp giúp con biết khi nào cần học, khi nào có thể nghỉ ngơi và vui chơi. Thay vì tự đặt ra lịch trình rồi yêu cầu con làm theo, anh chị có thể cùng con thảo luận về những công việc cần thực hiện trong ngày. Chẳng hạn, sau khi đi học về, con có thể dành thời gian nghỉ ngơi, ăn uống, vui chơi trước khi bắt đầu làm bài tập. Thời gian học cần được sắp xếp dựa trên lịch học ở trường, khối lượng bài tập và khả năng tập trung của con.
Cha mẹ nên để thời gian biểu có sự linh hoạt nhất định. Nếu một ngày con có nhiều bài tập hoặc tham gia hoạt động ngoại khóa, lịch trình có thể được điều chỉnh để phù hợp hơn. Mục tiêu không phải khiến con tuân thủ một bảng thời gian cứng nhắc, mà giúp con hiểu cách phân bổ thời gian và chủ động với những việc mình cần làm.
Để con tự thực hiện thay vì luôn nhắc nhở hoặc làm thay
Nếu cha mẹ thường xuyên nhắc con từng việc, từ lấy sách vở, ngồi vào bàn đến làm bài tập, con có thể dần quen với việc chờ người khác thúc giục. Khi không có cha mẹ bên cạnh, con lại gặp khó khăn trong việc tự bắt đầu và duy trì công việc.
Tôi hiểu rằng nhiều anh chị nhắc nhở hoặc làm thay vì muốn con tiết kiệm thời gian, tránh sai sót và hoàn thành việc học đúng hạn. Tuy nhiên, nếu sự hỗ trợ kéo dài mà không có bước chuyển giao trách nhiệm, con sẽ có ít cơ hội thực hành tính tự giác. Anh chị có thể bắt đầu bằng cách hướng dẫn con cách thực hiện một công việc, sau đó để con tự làm và chỉ hỗ trợ khi con thực sự cần. Chẳng hạn, trong những ngày đầu, cha mẹ cùng con kiểm tra thời khóa biểu. Khi con đã biết cách thực hiện, anh chị có thể để con tự chuẩn bị và chỉ kiểm tra lại khi cần thiết.
Ghi nhận sự cố gắng và tiến bộ của con
Khi nói đến việc học, nhiều cha mẹ thường quan tâm trước tiên đến điểm số, thứ hạng hoặc kết quả kiểm tra. Những kết quả này có thể phản ánh một phần quá trình học tập, nhưng chưa thể hiện đầy đủ sự cố gắng và thay đổi của con. Anh chị có thể tập trung ghi nhận những hành động cụ thể mà con đã thực hiện. Chẳng hạn, hôm nay con tự chuẩn bị cặp sách, chủ động hỏi thầy cô về phần chưa hiểu hoặc hoàn thành bài tập đúng thời hạn mà không cần cha mẹ nhắc nhở. Đây đều là những biểu hiện đáng được ghi nhận.

Thay vì chỉ nói chung chung rằng con giỏi quá, cha mẹ có thể diễn đạt rõ điều mình quan sát được: “Mẹ thấy hôm nay con đã tự kiểm tra thời khóa biểu và chuẩn bị đầy đủ sách vở. Con đang chủ động hơn trong việc học của mình đấy”. Lời ghi nhận cụ thể giúp con hiểu hành động nào đang được khuyến khích và có thêm động lực duy trì.
Kiên nhẫn điều chỉnh khi con chưa duy trì được thói quen
Không phải thói quen nào cũng được hình thành suôn sẻ. Có những ngày con tự giác học tập, nhưng cũng có ngày con trì hoãn, quên nhiệm vụ hoặc không muốn ngồi vào bàn. Điều này không nhất thiết có nghĩa là con lười biếng hay thiếu ý thức. Thay vì vội vàng trách mắng, anh chị có thể tìm hiểu nguyên nhân phía sau hành vi của con. Có thể nhiệm vụ đang quá khó, lịch học chưa phù hợp, con chưa hiểu kiến thức nền tảng hoặc đang thiếu thời gian nghỉ ngơi. Đôi khi, điều con cần là được hướng dẫn lại cách thực hiện thay vì nghe thêm những lời nhắc nhở.
Sau khi hiểu vấn đề, cha mẹ có thể cùng con điều chỉnh một phần nhỏ trong kế hoạch. Nếu con thường trì hoãn vì có quá nhiều bài tập, hãy thử chia nhiệm vụ thành từng phần. Nếu con khó tập trung vì không gian học có nhiều yếu tố gây xao nhãng, cả nhà có thể cùng sắp xếp lại góc học tập..
Những sai lầm cha mẹ cần tránh khi rèn thói quen học tập cho con
Mong muốn con học tập tự giác và có kết quả tốt là điều dễ hiểu. Tuy nhiên, đôi khi cách cha mẹ thực hiện lại vô tình khiến con cảm thấy áp lực hoặc phụ thuộc vào sự kiểm soát của người lớn. Dưới đây là một số sai lầm anh chị có thể lưu tâm.
- Liên tục nhắc nhở khiến con phụ thuộc vào sự thúc giục: Nếu mỗi hoạt động đều cần cha mẹ nhắc, con có thể quen với việc chờ người khác yêu cầu thay vì tự xác định nhiệm vụ cần làm. Anh chị nên từng bước trao lại trách nhiệm cho con và giảm dần sự hỗ trợ khi con đã biết cách thực hiện.
- Ép con học quá nhiều, không có thời gian nghỉ ngơi: Việc lấp đầy lịch trình bằng các tiết học và bài tập có thể khiến con thiếu thời gian thư giãn, vui chơi. Cha mẹ cần giúp con cân bằng giữa học tập và những hoạt động phù hợp với độ tuổi.
- So sánh kết quả học tập của con với anh chị em hoặc bạn bè: Mỗi đứa trẻ có khả năng, sở thích và tốc độ tiếp thu khác nhau. Những lời so sánh như “Sao bạn học giỏi hơn con?” có thể khiến con cảm thấy tự ti hoặc cho rằng mình không được ghi nhận. Thay vào đó, anh chị có thể giúp con nhìn lại những tiến bộ của chính mình.
- Chỉ quan tâm đến điểm số mà bỏ qua quá trình cố gắng: Nếu mọi sự ghi nhận đều tập trung vào kết quả kiểm tra, con có thể ít chú ý đến những kỹ năng quan trọng như tính chủ động, sự kiên trì và tinh thần trách nhiệm. Cha mẹ nên quan sát cả quá trình con học tập và giải quyết khó khăn.
- Làm bài tập thay con khi con gặp khó khăn: Việc đưa ra đáp án hoặc hoàn thành bài thay có thể giúp con giải quyết nhiệm vụ trước mắt nhưng làm giảm cơ hội tự suy nghĩ. Anh chị có thể gợi mở từng bước, hướng dẫn khi cần và để con tự hoàn thành phần việc của mình.
- Áp đặt thời gian biểu cứng nhắc: Một lịch trình không phù hợp với độ tuổi, khả năng tập trung và lịch học thực tế có thể khiến con khó duy trì. Cha mẹ nên cùng con xây dựng kế hoạch linh hoạt, có thời gian nghỉ ngơi và điều chỉnh khi cần thiết.
Nhìn lại những sai lầm này, tôi muốn nhấn mạnh rằng việc rèn thói quen học tập không phải cuộc chạy đua để cha mẹ kiểm soát mọi hoạt động của con. Khi con được hướng dẫn, được lắng nghe và có cơ hội tự chịu trách nhiệm, quá trình hình thành tính tự giác sẽ có nền tảng phù hợp hơn.
Khi con chưa có thói quen học tập tốt, cha mẹ nên làm gì?
Khi con thường xuyên trì hoãn việc học, quên bài tập hoặc phải đợi cha mẹ nhắc mới ngồi vào bàn, anh chị có thể cảm thấy sốt ruột. Tuy nhiên, trước khi tìm cách thay đổi hành vi, tôi nghĩ cha mẹ cần hiểu điều gì đang khiến con chưa thực hiện được những việc đó. Anh chị có thể bắt đầu từ những việc sau:
- Bình tĩnh tìm hiểu nguyên nhân thay vì vội vàng trách mắng hay gắn nhãn con lười biếng, thiếu ý thức.
- Trò chuyện với con để biết con đang gặp khó khăn ở môn học, bài tập hay môi trường học tập.
- Quan sát lịch sinh hoạt của con để nhận biết con có đang quá tải, thiếu thời gian nghỉ ngơi hay không.
- Cùng con lựa chọn một thay đổi nhỏ để bắt đầu điều chỉnh thói quen học tập.
- Phối hợp với giáo viên khi cần thiết để tìm hiểu thêm về tình hình học tập và những khó khăn con đang gặp phải.
Minh Trí Thành đồng hành cùng cha mẹ trên hành trình giúp con hình thành thói quen học tập tốt
Giúp con hình thành thói quen tốt trong học tập không đơn thuần là nhắc con ngồi vào bàn, kiểm tra bài tập hay yêu cầu con đạt điểm cao. Đằng sau những hành vi ấy còn có tâm lý, nhu cầu, cảm xúc và cách con nhìn nhận bản thân. Nếu cha mẹ chỉ tập trung vào việc điều chỉnh hành vi bên ngoài mà chưa thực sự hiểu con, quá trình đồng hành có thể trở nên căng thẳng cho cả hai phía.
Muốn giúp con phát triển tính tự giác, cha mẹ cũng cần nhìn lại cách mình giao tiếp và ứng xử trong gia đình. Khi con chưa hoàn thành bài tập, thay vì lập tức trách mắng, anh chị có thể thử lắng nghe và tìm hiểu nguyên nhân. Khi con mắc lỗi, cha mẹ có thể hướng dẫn con chịu trách nhiệm thay vì làm thay hoặc giải quyết mọi việc giúp con.

Tại Minh Trí Thành, cha mẹ được đồng hành trên hành trình thấu hiểu tâm lý của con, nhìn lại cách giao tiếp và xây dựng mối quan hệ gia đình tích cực hơn. Bởi khi cha mẹ hiểu điều gì đang diễn ra bên trong con, việc hướng dẫn và hỗ trợ con cũng có thể trở nên phù hợp hơn, thay vì chỉ dừng lại ở những lời nhắc nhở hay yêu cầu.
Nếu anh chị đang gặp khó khăn trong việc kết nối với con, thường xuyên xảy ra bất đồng khi nhắc con học hoặc chưa biết làm thế nào để con chủ động hơn, có thể tìm hiểu chương trình Đường Đến Trái Tim Con của Minh Trí Thành. Đây là cơ hội để cha mẹ nhìn lại chính mình, học cách lắng nghe và kết nối với con sâu sắc hơn.
Kết luận
Thói quen tốt trong học tập được hình thành từ những hành động nhỏ, sự kiên trì và quá trình đồng hành phù hợp của cha mẹ. Thay vì chỉ tập trung vào điểm số hoặc liên tục nhắc nhở, anh chị có thể hướng dẫn con tự chuẩn bị, chủ động học hỏi, quản lý thời gian và chịu trách nhiệm với nhiệm vụ của mình. Mỗi tiến bộ dù nhỏ cũng đáng được ghi nhận, bởi đó là một bước trong hành trình giúp con phát triển tính tự giác và trưởng thành hơn mỗi ngày.
Câu hỏi thường gặp
1. Những thói quen tốt trong học tập nào con nên rèn luyện đầu tiên?
Anh chị có thể bắt đầu từ những thói quen đơn giản như tự chuẩn bị sách vở, sắp xếp góc học tập, hoàn thành bài tập và ôn lại kiến thức sau mỗi buổi học. Nên lựa chọn một hoặc hai thói quen phù hợp với độ tuổi và khả năng của con trước khi bổ sung những việc khác.
2. Cha mẹ nên rèn thói quen học tập cho con từ độ tuổi nào?
Cha mẹ có thể hướng dẫn con từ những năm đầu đi học, với các nhiệm vụ đơn giản và phù hợp với khả năng. Chẳng hạn, trẻ nhỏ có thể tập cất sách vở đúng vị trí, chuẩn bị đồ dùng cùng cha mẹ. Khi lớn hơn, con có thể tự kiểm tra thời khóa biểu, lập kế hoạch và quản lý nhiệm vụ học tập.
3. Làm thế nào để con tự giác học tập mà không cần cha mẹ nhắc nhở?
Anh chị nên hướng dẫn con cách xác định nhiệm vụ, lập kế hoạch và tự thực hiện thay vì chỉ yêu cầu con ngồi vào bàn học. Đồng thời, hãy từng bước giảm sự hỗ trợ, ghi nhận những tiến bộ cụ thể và kiên nhẫn khi con chưa duy trì được thói quen.
4. Có nên bắt con học theo một thời gian biểu cố định mỗi ngày không?
Không nhất thiết phải áp dụng một thời gian biểu cứng nhắc. Cha mẹ nên cùng con xây dựng lịch trình tương đối ổn định nhưng vẫn có sự linh hoạt theo độ tuổi, lịch học, khả năng tập trung và nhu cầu nghỉ ngơi của con. Điều quan trọng là giúp con biết chủ động sắp xếp thời gian, không phải tuân thủ máy móc một lịch trình.
Tài liệu tham khảo
- Falanga, K. và Gonida, E.N. (2022). Sự tham gia của cha mẹ vào việc làm bài tập về nhà của trẻ: Tổng quan tài liệu nghiên cứu. Psychology: The Journal of the Hellenic Psychological Society, 27(2), tr. 99–122. https://doi.org/10.12681/psy_hps.31876.
- McDermott, K.B. (2021). Thực hành truy hồi kiến thức giúp thúc đẩy quá trình học tập. Annual Review of Psychology, 72, tr. 609–633. https://doi.org/10.1146/annurev-psych-010419-051019.


Pingback: Thói quen hàng ngày giúp con hình thành nếp sống tích cực