Thói quen hàng ngày góp phần hình thành nếp sống, tính cách và khả năng tự lập của trẻ. Vậy cha mẹ nên hướng dẫn con những thói quen nào và làm thế nào để con duy trì một cách tự nhiên? Bài viết dưới đây sẽ giúp anh chị tìm câu trả lời.
Thói quen hàng ngày là gì?
Thói quen hàng ngày là những hành động, cách ứng xử được một người lặp lại thường xuyên trong cuộc sống. Đó có thể là việc thức dậy vào một khung giờ nhất định, đánh răng sau khi ngủ dậy, đọc sách trước khi đi ngủ hay chủ động sắp xếp đồ dùng cá nhân sau khi học xong. Khi một hành động được thực hiện đều đặn, nó dần trở thành một phần quen thuộc trong nếp sống của mỗi người.
Trong đó, thói quen sinh hoạt là những hoạt động gắn liền với việc chăm sóc bản thân, học tập, nghỉ ngơi, giao tiếp và thực hiện các công việc thường ngày. Chẳng hạn, một người có thói quen ngủ đúng giờ, ăn uống điều độ và giữ gìn không gian sống gọn gàng thường có điều kiện thuận lợi hơn để duy trì nhịp sinh hoạt ổn định.

Dựa trên những ảnh hưởng đó, thói quen có thể được chia thành thói quen tốt và thói quen chưa tốt.
- Thói quen tốt góp phần bảo vệ sức khỏe, nuôi dưỡng tinh thần tích cực, xây dựng các mối quan hệ lành mạnh và giúp mỗi người có trách nhiệm hơn với bản thân.
- Thói quen chưa tốt như thức khuya kéo dài, trì hoãn công việc, sử dụng thiết bị điện tử thiếu kiểm soát có thể ảnh hưởng không tốt đến sức khỏe, việc học tập và sinh hoạt.
Thói quen không chỉ quyết định một người sử dụng thời gian như thế nào mà còn góp phần tạo nên nếp sống và tính cách của họ. Đặc biệt với trẻ em, những hành động được thực hành thường xuyên từ nhỏ có thể trở thành nền tảng để con phát triển tính tự giác và khả năng tự lập.
Vì vậy, việc hướng dẫn con xây dựng những thói quen phù hợp ngay từ những năm đầu đời là điều cha mẹ có thể quan tâm và đồng hành cùng con từng ngày.
10 thói quen hàng ngày tốt mà cha mẹ nên hướng dẫn con
Trẻ không cần phải thực hiện mọi việc một cách hoàn hảo ngay từ đầu. Điều cha mẹ có thể hướng đến là giúp con hiểu ý nghĩa của từng hành động, biết cách thực hiện và từng bước chủ động duy trì. Dưới đây là 10 thói quen hàng ngày mà anh chị có thể hướng dẫn con thực hành.
1. Thức dậy và đi ngủ đúng giờ
Duy trì giờ thức dậy và đi ngủ tương đối ổn định giúp con hình thành nhịp sinh hoạt đều đặn, có thời gian nghỉ ngơi và chuẩn bị tốt hơn cho ngày mới. Với trẻ trong độ tuổi đi học, cha mẹ có thể cùng con xây dựng lịch tham khảo:
- Thức dậy khoảng 6 giờ – 6 giờ 30 phút sáng
- Đi ngủ khoảng 21 giờ – 21 giờ 30 phút tối.
Tuy nhiên, thời gian ngủ cần được điều chỉnh theo độ tuổi và nhu cầu nghỉ ngơi của từng trẻ; trẻ nhỏ thường cần ngủ nhiều hơn trẻ lớn.
Bên cạnh đó, cha mẹ có thể hướng dẫn con thực hiện một số hoạt động cố định trước khi ngủ như vệ sinh cá nhân, chuẩn bị quần áo cho ngày hôm sau, đọc vài trang sách hoặc nghe một bản nhạc nhẹ. Con cũng nên hạn chế sử dụng điện thoại, máy tính bảng và xem tivi sát giờ đi ngủ để tránh bị cuốn vào các nội dung giải trí. Thay vì liên tục nhắc nhở, cha mẹ có thể cùng con thống nhất giờ đi ngủ, giờ thức dậy và duy trì lịch trình đó trong khả năng của cả gia đình.
2. Giữ gìn vệ sinh cá nhân mỗi ngày
Vệ sinh cá nhân là thói quen cơ bản giúp con biết chăm sóc và bảo vệ sức khỏe của mình. Cha mẹ có thể hướng dẫn con đánh răng vào buổi sáng sau khi thức dậy và buổi tối trước khi đi ngủ, rửa mặt, tắm rửa phù hợp với hoạt động trong ngày, thay quần áo sạch và giữ tóc tai gọn gàng. Đặc biệt, con cần tập rửa tay bằng xà phòng trước khi ăn, sau khi đi vệ sinh và khi tay bị bẩn.
Để con dễ ghi nhớ, cha mẹ có thể sắp xếp các vật dụng cá nhân ở vị trí thuận tiện như bàn chải, kem đánh răng, khăn mặt, lược và quần áo. Với trẻ nhỏ, cha mẹ nên làm mẫu và hướng dẫn từng bước; khi con lớn hơn, hãy để con tự thực hiện và chỉ hỗ trợ khi cần thiết. Chẳng hạn, sau khi tắm, con có thể tự lấy quần áo sạch, treo khăn đúng chỗ và cất đồ dùng cá nhân. Qua những việc làm lặp lại mỗi ngày, con dần hiểu rằng vệ sinh cá nhân không phải nhiệm vụ làm để cha mẹ hài lòng, mà là cách tự chăm sóc bản thân.
3. Ăn uống đúng bữa và đa dạng thực phẩm
Duy trì các bữa ăn tương đối đúng giờ giúp con hình thành nếp sinh hoạt ổn định. Cha mẹ có thể xây dựng lịch ăn phù hợp với thời gian học tập và nghỉ ngơi của con, chẳng hạn ăn sáng trước khi đến trường, ăn trưa vào khoảng giữa ngày và ăn tối cùng gia đình vào một khung giờ nhất định. Bữa ăn nên có sự đa dạng giữa các nhóm thực phẩm như rau củ, trái cây, thịt, cá, trứng, sữa và các loại ngũ cốc để góp phần cung cấp dưỡng chất cần thiết cho cơ thể đang phát triển.

Một thói quen khác cha mẹ có thể hướng dẫn là tập trung vào bữa ăn thay vì vừa ăn vừa xem điện thoại hoặc tivi. Khi ăn cùng gia đình, con có thể trò chuyện, chia sẻ về ngày học và học cách cảm nhận món ăn. Cha mẹ cũng có thể cho con tham gia những công việc đơn giản như rửa rau, nhặt rau, bày bát đũa hoặc dọn bàn sau bữa ăn. Nếu con chưa thích một loại thực phẩm nào đó, cha mẹ có thể giới thiệu lại vào những dịp khác với cách chế biến phù hợp, thay vì ép con phải ăn hết mọi thứ trong một lần.
4. Dành thời gian vận động và vui chơi
Vận động và vui chơi là những hoạt động cần thiết trong quá trình phát triển của trẻ. Cha mẹ có thể khuyến khích con dành thời gian mỗi ngày để đi bộ, đạp xe, chạy nhảy, chơi cầu lông, đá bóng, bơi lội hoặc tham gia các trò chơi vận động phù hợp với độ tuổi. Chẳng hạn, sau giờ học, cả gia đình có thể đi bộ trong công viên, cùng nhau đạp xe hoặc chơi một trò chơi ngoài trời thay vì dành toàn bộ thời gian ở trong nhà.
Bên cạnh các hoạt động có tổ chức, cha mẹ cũng nên tạo điều kiện để con được vui chơi tự do, khám phá môi trường xung quanh và nghỉ ngơi sau những giờ học tập. Không phải trẻ nào cũng yêu thích cùng một môn thể thao. Có con thích đá bóng, có con thích nhảy dây, đạp xe hoặc đơn giản là chạy chơi cùng bạn bè. Vì vậy, cha mẹ có thể cho con trải nghiệm nhiều hoạt động để tìm ra hình thức vận động mà con yêu thích, thay vì áp đặt con phải theo đuổi một môn nhất định.
5. Đọc sách và học hỏi điều mới mỗi ngày
Đọc sách là một cách giúp con mở rộng hiểu biết, phát triển vốn từ và tiếp cận nhiều góc nhìn khác nhau. Cha mẹ có thể tạo thói quen đọc sách bằng cách dành khoảng 10–20 phút mỗi ngày, lựa chọn sách phù hợp với độ tuổi và sở thích của con. Với trẻ nhỏ, cha mẹ có thể đọc truyện tranh, kể chuyện hoặc cùng con quan sát hình ảnh trong sách. Khi con đã biết đọc, hãy để con tự lựa chọn những cuốn sách về chủ đề mình quan tâm như động vật, khoa học, thiên nhiên, lịch sử hay kỹ năng sống.
Ngoài đọc sách, con cũng có thể học hỏi điều mới thông qua việc quan sát, đặt câu hỏi, trải nghiệm và trò chuyện với mọi người. Sau khi đọc xong một câu chuyện, cha mẹ có thể hỏi con thích nhân vật nào, nhớ nhất chi tiết gì hoặc có điều gì muốn tìm hiểu thêm.
Tuy nhiên, không nên biến việc đọc sách thành một nhiệm vụ bắt buộc phải hoàn thành hay yêu cầu con đọc thật nhiều để đạt thành tích. Điều cha mẹ cần hướng đến là giúp con cảm thấy vui vẻ, tò mò và chủ động tìm hiểu thế giới xung quanh.
6. Giữ gìn không gian sống gọn gàng
Cha mẹ có thể hướng dẫn con hình thành thói quen cất đồ đúng vị trí sau khi sử dụng. Chẳng hạn, sau khi chơi xong, con tự thu dọn đồ chơi vào hộp; sau khi học xong, con sắp xếp sách vở, bút viết vào cặp hoặc kệ sách; quần áo đã thay được để vào giỏ đựng đồ bẩn thay vì vứt trên sàn nhà. Những việc này giúp con làm quen với việc giữ gìn không gian sống và chịu trách nhiệm với đồ dùng cá nhân.
Tùy theo độ tuổi, cha mẹ có thể giao cho con những phần việc phù hợp như tự dọn góc học tập, gấp quần áo đơn giản, sắp xếp giường ngủ hoặc lau bàn học. Với trẻ còn nhỏ, cha mẹ nên làm mẫu, hướng dẫn và cùng con thực hiện thay vì yêu cầu con phải dọn dẹp thật nhanh, thật hoàn hảo. Khi con đã quen, hãy để con chủ động hoàn thành công việc của mình. Không gian sống gọn gàng không phải là nơi mọi thứ luôn hoàn hảo, mà là nơi mỗi thành viên biết giữ gìn và có ý thức sắp xếp những gì mình sử dụng.
7. Chủ động giúp đỡ các thành viên trong gia đình
Gia đình là môi trường gần gũi để con học cách quan tâm, chia sẻ và có trách nhiệm với những người xung quanh. Cha mẹ có thể hướng dẫn con tham gia những công việc nhà vừa sức như lấy bát đũa khi ăn cơm, tưới cây, cho thú cưng ăn, gấp quần áo, dọn bàn ăn hoặc hỗ trợ em nhỏ khi cần. Khi thấy bố mẹ bận rộn, con có thể chủ động hỏi xem mình có thể giúp việc gì thay vì luôn chờ được giao nhiệm vụ.
Bên cạnh việc nhà, sự quan tâm còn thể hiện qua những hành động nhỏ như hỏi thăm khi ông bà mệt, lấy nước cho bố mẹ, chia sẻ đồ chơi với anh chị em hoặc lắng nghe khi người thân muốn trò chuyện. Cha mẹ nên giải thích để con hiểu rằng mỗi thành viên đều có thể đóng góp vào cuộc sống chung, chứ không phải việc nhà chỉ thuộc về bố mẹ. Khi con chủ động giúp đỡ, hãy ghi nhận sự cố gắng đó để con cảm nhận được ý nghĩa của việc sẻ chia, thay vì chỉ đánh giá con qua việc làm đúng hay sai.
8. Giao tiếp lễ phép và biết lắng nghe
Giao tiếp lễ phép bắt đầu từ những hành động gần gũi như biết chào hỏi khi gặp người khác, nói lời cảm ơn khi được giúp đỡ, xin lỗi khi làm ảnh hưởng đến ai đó và biết dùng lời nói phù hợp trong từng hoàn cảnh. Cha mẹ có thể hướng dẫn con cách diễn đạt mong muốn thay vì quát lớn, cáu gắt hoặc dùng lời nói thiếu tôn trọng. Chẳng hạn, thay vì giành đồ chơi của bạn, con có thể nói: “Bạn cho mình chơi cùng được không?” hoặc “Mình có thể mượn món đồ này một lúc không?”.
Biết lắng nghe cũng là một phần quan trọng của giao tiếp. Con cần tập trung khi người khác đang nói, không ngắt lời và chờ đến lượt mình bày tỏ ý kiến. Tuy nhiên, lễ phép không có nghĩa là con phải luôn đồng ý với người lớn hoặc không được thể hiện suy nghĩ riêng. Cha mẹ có thể tạo cơ hội để con nói lên cảm xúc, quan điểm của mình bằng cách phù hợp, đồng thời hướng dẫn con tôn trọng sự khác biệt và lắng nghe ý kiến của người khác. Để con học được điều này, chính cha mẹ cũng cần thực hành lắng nghe con trong những cuộc trò chuyện hàng ngày.
9. Sử dụng thiết bị điện tử có giới hạn
Điện thoại, máy tính bảng và tivi có thể phục vụ việc học tập, giải trí và giúp con tiếp cận nhiều thông tin hữu ích. Tuy nhiên, nếu sử dụng thiếu kiểm soát, thiết bị điện tử có thể chiếm mất thời gian dành cho giấc ngủ, vận động, đọc sách và giao tiếp trực tiếp. Vì vậy, cha mẹ nên cùng con thống nhất thời gian sử dụng phù hợp với độ tuổi, mục đích và lịch sinh hoạt của gia đình.

Ngoài thời lượng, cha mẹ cũng cần quan tâm đến nội dung con tiếp cận. Hãy ưu tiên những chương trình, trò chơi hoặc video phù hợp với lứa tuổi, có nội dung lành mạnh và giới hạn những nội dung không phù hợp. Trong bữa ăn, khi cả gia đình trò chuyện hoặc trước giờ đi ngủ, các thành viên có thể cùng thống nhất cất điện thoại để dành sự chú ý cho nhau. Đặc biệt, cha mẹ cần làm gương trong cách sử dụng thiết bị, bởi trẻ thường học theo những hành động được nhìn thấy mỗi ngày hơn là chỉ ghi nhớ lời nhắc nhở.
10. Dành thời gian nhìn lại và ghi nhận những việc đã làm
Trước khi kết thúc một ngày, cha mẹ có thể dành khoảng 5–10 phút cùng con nhìn lại những việc đã diễn ra. Con có thể nhớ lại hôm nay mình đã làm được những gì, điều gì khiến mình vui, việc nào còn chưa hoàn thành và có điều gì muốn làm tốt hơn vào ngày mai. Với trẻ nhỏ, cha mẹ có thể trò chuyện bằng những câu hỏi đơn giản như: “Hôm nay con thích nhất hoạt động nào?”, “Có việc gì con đã tự làm được không?” hoặc “Ngày mai con muốn thử làm điều gì mới?”.
Thói quen nhìn lại giúp con dần nhận biết hành động, cảm xúc và những nỗ lực của bản thân. Cha mẹ cũng có thể hướng dẫn con ghi lại một vài điều biết ơn, chẳng hạn cảm ơn bạn đã giúp đỡ, cảm ơn ông bà đã nấu món ăn yêu thích hoặc vui vì hôm nay đã tự hoàn thành bài tập. Sau đó, con có thể chuẩn bị một số việc cho ngày hôm sau như xếp sách vở vào cặp, chọn quần áo hoặc ghi nhớ lịch học. Điều cần lưu ý là hoạt động này không nên biến thành buổi kiểm điểm hay chấm điểm con. Hãy để đó là khoảng thời gian nhẹ nhàng giúp con nhận ra mình đã cố gắng như thế nào và có thể điều chỉnh điều gì trong ngày tiếp theo.
Lợi ích của việc duy trì những thói quen tốt mỗi ngày
Những thói quen được lặp lại trong sinh hoạt có thể tạo nên những thay đổi tích cực trong cách trẻ chăm sóc bản thân, ứng xử và thực hiện trách nhiệm. Dưới đây là một số lợi ích mà cha mẹ có thể quan sát trong quá trình đồng hành cùng con.
Giúp hình thành tính tự giác và tinh thần trách nhiệm
Khi được thực hành thường xuyên, trẻ có thể dần chủ động thực hiện những công việc quen thuộc mà không cần cha mẹ nhắc nhở liên tục. Chẳng hạn, con biết đánh răng sau khi thức dậy, tự chuẩn bị sách vở hoặc cất đồ chơi sau khi sử dụng. Từ những việc nhỏ, con có cơ hội hiểu rằng mỗi hành động đều gắn với trách nhiệm của bản thân. Đây là nền tảng để trẻ từng bước phát triển tính tự giác trong học tập và cuộc sống.
Rèn luyện khả năng tự lập từ những việc nhỏ
Tự lập không nhất thiết bắt đầu từ những quyết định lớn. Cha mẹ có thể dạy con tự lập thông qua việc trẻ tự mặc quần áo, chuẩn bị đồ dùng cá nhân, sắp xếp góc học tập hoặc phụ giúp gia đình. Khi cha mẹ tạo cơ hội để con tự thực hiện, trẻ có thêm điều kiện học cách giải quyết công việc, nhận biết giới hạn của bản thân và tìm kiếm sự hỗ trợ khi cần. Dần dần, con có thể tự tin hơn trong những hoạt động phù hợp với độ tuổi.
Góp phần xây dựng lối sống khoa học và lành mạnh
Một nếp sinh hoạt có sự cân bằng giữa học tập, nghỉ ngơi, vận động và vui chơi giúp trẻ biết cách tổ chức thời gian trong ngày. Con cũng có cơ hội duy trì những hoạt động chăm sóc sức khỏe như ăn uống đúng bữa, ngủ đủ và giữ gìn vệ sinh cá nhân. Điều này không có nghĩa mọi hoạt động phải diễn ra chính xác từng phút. Cha mẹ có thể xây dựng một lịch sinh hoạt tương đối ổn định nhưng vẫn linh hoạt điều chỉnh theo nhu cầu và hoàn cảnh thực tế của con.
Nuôi dưỡng sự quan tâm và kết nối trong gia đình
Những thói quen như ăn cơm cùng nhau, hỏi thăm người thân, trò chuyện sau một ngày học tập hay cùng dọn dẹp nhà cửa tạo ra cơ hội để các thành viên tương tác nhiều hơn. Thông qua những hoạt động này, trẻ có thể học cách quan tâm đến cảm xúc của người khác, biết chia sẻ công việc và trân trọng những khoảnh khắc bên gia đình. Sự gắn kết không nhất thiết đến từ những hoạt động lớn lao mà có thể được vun đắp qua những điều bình dị được duy trì mỗi ngày.
Tạo nền tảng cho sự phát triển lâu dài
Những thói quen tích cực có thể hỗ trợ trẻ phát triển các kỹ năng sống như quản lý thời gian, tự chăm sóc bản thân, giao tiếp và giải quyết công việc. Đây đều là những năng lực có ý nghĩa khi con lớn lên và dần bước vào môi trường học tập, làm việc rộng hơn. Tuy nhiên, thói quen không quyết định toàn bộ tương lai của một đứa trẻ. Mỗi con có tốc độ phát triển, sở thích và khả năng khác nhau. Vì vậy, cha mẹ nên xem việc xây dựng nếp sống tích cực là một quá trình đồng hành lâu dài, thay vì đặt ra yêu cầu con phải thay đổi trong một khoảng thời gian nhất định.
Cách xây dựng thói quen hàng ngày tốt cho con
Muốn trẻ duy trì một thói quen, cha mẹ cần quan tâm đến cách hướng dẫn và môi trường thực hành. Nếu chỉ yêu cầu con thực hiện mà không giải thích, không tạo điều kiện hoặc thường xuyên trách mắng khi con quên, việc hình thành thói quen có thể trở nên nặng nề.
Bắt đầu từ những việc nhỏ, phù hợp với độ tuổi
Cha mẹ không nên yêu cầu con thay đổi quá nhiều thói quen cùng một lúc. Khi phải thực hiện quá nhiều nhiệm vụ mới, trẻ có thể cảm thấy khó khăn và thiếu động lực. Anh chị có thể bắt đầu bằng một hoặc hai việc đơn giản như tự cất đồ chơi, đánh răng đúng giờ hoặc chuẩn bị quần áo cho ngày hôm sau. Khi con đã quen với những việc này, gia đình có thể tiếp tục bổ sung các hoạt động khác. Việc lựa chọn thói quen cần dựa trên độ tuổi, khả năng và hoàn cảnh thực tế của trẻ. Một nhiệm vụ phù hợp sẽ giúp con có cơ hội hoàn thành và cảm nhận được sự tiến bộ của mình.

Cùng con xây dựng lịch sinh hoạt hàng ngày
Một lịch sinh hoạt rõ ràng giúp trẻ hình dung những việc cần thực hiện trong ngày và biết cách phân bổ thời gian. Thay vì tự quyết định mọi thứ, anh chị có thể cùng con trao đổi và sắp xếp những hoạt động chính như thức dậy, ăn uống, học tập, vui chơi và nghỉ ngơi. Với trẻ nhỏ, cha mẹ có thể sử dụng hình ảnh minh họa để con dễ ghi nhớ. Với trẻ lớn hơn, anh chị có thể cùng con viết thời gian biểu và để con tham gia lựa chọn thứ tự thực hiện các công việc. Điều quan trọng là lịch trình cần có tính linh hoạt. Nếu một ngày có hoạt động đặc biệt hoặc con chưa hoàn thành công việc đúng thời gian, gia đình có thể điều chỉnh thay vì biến thời gian biểu thành một quy định cứng nhắc.
Cha mẹ làm gương bằng hành động cụ thể
Trẻ thường quan sát cách người lớn ứng xử và sinh hoạt để học hỏi. Vì vậy, một trong những cách thiết thực để giúp con hình thành thói quen tốt là cha mẹ thực hiện những hành động tích cực ngay trong cuộc sống của mình. Chẳng hạn, nếu muốn con đọc sách, anh chị có thể dành thời gian đọc cùng con. Nếu muốn con giữ gìn nhà cửa gọn gàng, cha mẹ cũng cần có ý thức sắp xếp đồ dùng sau khi sử dụng. Nếu muốn con hạn chế điện thoại trong bữa ăn, người lớn cũng nên thực hiện nguyên tắc này.
Khi những quy tắc được áp dụng nhất quán với các thành viên, trẻ sẽ dễ hiểu hơn về ý nghĩa của chúng. Con cũng cảm nhận được rằng đây là nếp sống chung của gia đình chứ không phải những yêu cầu chỉ dành riêng cho mình.
Khuyến khích con tự thực hiện thay vì làm thay
Nhiều cha mẹ có xu hướng làm thay con vì sợ con mất thời gian, thực hiện chưa tốt hoặc làm sai cách. Tuy nhiên, nếu người lớn luôn giải quyết mọi việc, trẻ sẽ ít có cơ hội thực hành và học cách chịu trách nhiệm. Anh chị có thể hướng dẫn con từng bước khi con chưa biết cách làm, sau đó để con tự thực hiện trong khả năng. Chẳng hạn, khi con chuẩn bị cặp sách, cha mẹ có thể cùng kiểm tra những vật dụng cần thiết trong thời gian đầu, rồi dần trao quyền để con chủ động hơn. Nếu con làm chưa tốt, anh chị có thể chỉ ra điểm cần điều chỉnh và cho con cơ hội thực hiện lại. Quá trình này cần sự kiên nhẫn bởi trẻ cần thời gian để học hỏi, mắc lỗi và hoàn thiện kỹ năng.
Ghi nhận nỗ lực và kiên nhẫn khi con chưa duy trì được
Không phải thói quen nào cũng được hình thành ngay sau vài ngày thực hiện. Có những hôm con nhớ, có những hôm con quên hoặc chưa muốn làm. Đây là những tình huống cha mẹ có thể gặp trong quá trình hướng dẫn trẻ. Thay vì trách mắng, anh chị có thể ghi nhận những thay đổi cụ thể như con đã chủ động đánh răng, biết cất đồ chơi hoặc tự chuẩn bị sách vở. Sự ghi nhận chân thành giúp con nhận ra nỗ lực của mình được nhìn thấy.
Khi con chưa thực hiện được, cha mẹ có thể cùng con tìm hiểu nguyên nhân. Có thể công việc quá khó, lịch trình chưa phù hợp hoặc con chưa hiểu cách thực hiện. Điều cần thiết là điều chỉnh phương pháp, duy trì sự nhất quán và cho con thời gian để tiến bộ.
XEM THÊM: Thói quen tốt trong học tập giúp con tự giác và tiến bộ mỗi ngày
Những thói quen chưa tốt cần điều chỉnh trong sinh hoạt hàng ngày
Bên cạnh việc xây dựng thói quen tích cực, cha mẹ cũng cần quan sát những hành vi chưa phù hợp đang lặp lại trong sinh hoạt của con. Một số thói quen có thể cần được điều chỉnh bao gồm:
- Thức khuya, ngủ không đúng giờ: Khi giờ giấc sinh hoạt thường xuyên thay đổi, con có thể gặp khó khăn trong việc sắp xếp thời gian nghỉ ngơi và học tập.
- Bỏ bữa hoặc ăn uống thất thường: Việc không duy trì những bữa ăn tương đối ổn định có thể ảnh hưởng đến nếp sinh hoạt và việc chăm sóc sức khỏe của trẻ.
- Dành quá nhiều thời gian cho điện thoại, trò chơi điện tử: Nếu thiếu giới hạn phù hợp, con có thể ít dành thời gian cho vận động, vui chơi và giao tiếp trực tiếp.
- Không tự giác giữ gìn vệ sinh cá nhân và không gian sống: Con thường xuyên chờ cha mẹ nhắc nhở mới đánh răng, tắm rửa hoặc dọn dẹp đồ dùng.
- Trì hoãn công việc: Con thường xuyên để việc cần làm đến sát thời hạn hoặc chờ người lớn nhắc nhở mới bắt đầu thực hiện.
- Ít vận động: Con dành phần lớn thời gian cho những hoạt động ít di chuyển, ít tham gia các trò chơi thể chất.
- Chưa biết lắng nghe và quan tâm đến người thân: Con thường ngắt lời người khác, ít chia sẻ hoặc chưa chú ý đến cảm xúc của những người xung quanh.
Khi nhận thấy những biểu hiện này, tôi mong anh chị đừng vội gắn nhãn con là lười biếng, vô ý thức hay hư hỏng. Một hành vi chưa phù hợp có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác nhau, chẳng hạn như con chưa được hướng dẫn rõ ràng, chưa biết tự quản lý thời gian hoặc đang gặp khó khăn trong một vấn đề nào đó. Thay vì chỉ tập trung vào việc yêu cầu con dừng hành vi, cha mẹ có thể tìm hiểu điều gì đang khiến con duy trì thói quen ấy. Khi hiểu được nguyên nhân, anh chị sẽ có cơ sở để lựa chọn cách hướng dẫn phù hợp hơn.
Cha mẹ cần làm gì để giúp con duy trì thói quen tốt lâu dài?
Để những thói quen tích cực trở thành một phần trong cuộc sống của trẻ, sự đồng hành của cha mẹ cần được duy trì trong môi trường gia đình. Có một số điều anh chị có thể cân nhắc thực hiện:
- Xây dựng môi trường gia đình có nề nếp: Những hoạt động và quy tắc sinh hoạt cơ bản cần được duy trì tương đối nhất quán để con dễ quan sát, ghi nhớ và thực hành.
- Thống nhất quy tắc giữa các thành viên: Nếu bố mẹ có những yêu cầu khác nhau hoặc thường xuyên thay đổi quy định, con có thể cảm thấy khó hiểu và khó thực hiện.
- Trao cho con trách nhiệm phù hợp: Hãy để con có cơ hội tự chăm sóc bản thân, sắp xếp đồ dùng và tham gia công việc gia đình theo khả năng.
- Lắng nghe khi con gặp khó khăn: Nếu con không muốn thực hiện một thói quen nào đó, cha mẹ có thể tìm hiểu lý do thay vì lập tức trách mắng hoặc ép buộc.
- Không so sánh con với bạn bè hay anh chị em: Mỗi đứa trẻ có tốc độ phát triển và khả năng khác nhau. Sự so sánh có thể khiến con cảm thấy áp lực thay vì tập trung vào sự tiến bộ của bản thân.
- Điều chỉnh kỳ vọng theo độ tuổi: Không nên yêu cầu trẻ nhỏ thực hiện những công việc vượt quá khả năng. Khi con lớn hơn, cha mẹ có thể từng bước tăng mức độ trách nhiệm.
Tôi nghĩ rằng điều cha mẹ cần hướng đến không phải là một đứa trẻ luôn làm đúng mọi yêu cầu, mà là một đứa trẻ hiểu được ý nghĩa của những việc mình làm và từng bước biết chủ động trong cuộc sống. Khi con có cơ hội được lắng nghe, hướng dẫn và thực hành, việc duy trì thói quen tốt sẽ có thêm điều kiện để phát triển lâu dài.
Minh Trí Thành đồng hành cùng cha mẹ xây dựng môi trường gia đình tích cực
Có một điều tôi muốn chia sẻ với anh chị: trẻ không hình thành thói quen trong một môi trường tách biệt. Cách con sinh hoạt, giao tiếp và ứng xử chịu ảnh hưởng từ những gì con quan sát mỗi ngày, đặc biệt là hành động của cha mẹ và bầu không khí trong gia đình. Nếu cha mẹ muốn con chủ động, người lớn cũng cần nhìn lại cách mình thực hiện các công việc thường ngày. Nếu mong con biết lắng nghe, cha mẹ cũng cần dành thời gian lắng nghe con. Nếu muốn con biết quan tâm và chia sẻ, chính người lớn cần thể hiện điều đó qua cách đối xử với các thành viên trong gia đình.

Tuy nhiên, việc đồng hành cùng con đôi khi không đơn giản như những gì chúng ta hình dung. Có những lúc cha mẹ đã giải thích nhiều lần nhưng con vẫn không thực hiện. Có những tình huống người lớn cảm thấy mất kiên nhẫn, dễ nổi nóng hoặc không biết phải phản ứng như thế nào trước thái độ của con. Đó cũng là lý do cha mẹ cần dành thời gian nhìn lại chính mình, tìm hiểu nhu cầu, cảm xúc và giai đoạn phát triển của trẻ. Khi hiểu con hơn, anh chị có thể điều chỉnh cách giao tiếp, cách đặt giới hạn và phương pháp hướng dẫn sao cho phù hợp với hoàn cảnh gia đình.
Tại Minh Trí Thành, các chương trình như Đường Đến Trái Tim Con và Cha Mẹ Tỉnh Thức hướng đến việc đồng hành, chia sẻ và hỗ trợ cha mẹ trên hành trình thấu hiểu con, xây dựng mối quan hệ gia đình hòa hợp và yêu thương. Nếu anh chị mong muốn hiểu con sâu sắc hơn và tìm được cách đồng hành phù hợp với gia đình mình, anh chị có thể tìm hiểu các chương trình của Minh Trí Thành để có thêm góc nhìn và phương pháp thực hành trong cuộc sống hàng ngày.
Kết luận
Thói quen hàng ngày góp phần hình thành nếp sống, tính tự giác và khả năng tự lập của trẻ. Những việc nhỏ như vệ sinh cá nhân, đọc sách, vận động, giữ gìn không gian sống hay quan tâm đến người thân đều có thể trở thành nền tảng cho sự phát triển lâu dài. Thay vì đặt ra quá nhiều yêu cầu, anh chị hãy bắt đầu từ những thói quen sinh hoạt phù hợp với độ tuổi, đồng thời làm gương và kiên nhẫn đồng hành để con từng bước xây dựng một cuộc sống tích cực.
Câu hỏi thường gặp
Những thói quen hàng ngày nào tốt cho trẻ em?
Một số thói quen tốt cho trẻ gồm thức dậy và đi ngủ đúng giờ, giữ gìn vệ sinh cá nhân, ăn uống đúng bữa, vận động, đọc sách, dọn dẹp đồ dùng, giúp đỡ gia đình, giao tiếp lễ phép, sử dụng thiết bị điện tử có giới hạn và nhìn lại những việc đã làm trong ngày.
Làm thế nào để hình thành thói quen tốt mỗi ngày?
Cha mẹ có thể bắt đầu bằng một hoặc hai việc nhỏ, hướng dẫn con thực hiện từng bước và cùng xây dựng lịch sinh hoạt phù hợp. Bên cạnh đó, người lớn nên làm gương, ghi nhận nỗ lực và kiên nhẫn khi con chưa duy trì được thói quen.
Cha mẹ nên làm gì khi con không duy trì được thói quen sinh hoạt?
Anh chị nên tìm hiểu nguyên nhân khiến con gặp khó khăn, chẳng hạn như nhiệm vụ quá sức, lịch trình chưa phù hợp hoặc con chưa hiểu cách thực hiện. Sau đó, cha mẹ có thể cùng con điều chỉnh và bắt đầu lại từ những việc đơn giản hơn, tránh trách mắng hoặc so sánh.
Có nên xây dựng thời gian biểu cố định cho con không?
Có. Thời gian biểu giúp trẻ hình dung những hoạt động cần thực hiện trong ngày và tập sắp xếp thời gian. Tuy nhiên, lịch trình nên phù hợp với độ tuổi, nhu cầu nghỉ ngơi và có sự linh hoạt để điều chỉnh khi cần thiết.
Những thói quen em mỗi ngày có thể là gì?
Những thói quen em mỗi ngày có thể bao gồm thức dậy đúng giờ, đánh răng, rửa mặt, ăn sáng, học tập, đọc sách, vận động, giúp đỡ bố mẹ và chuẩn bị đồ dùng cho ngày hôm sau. Đây là những hoạt động gần gũi giúp trẻ hình thành nếp sống ngăn nắp và có trách nhiệm hơn.
Tài liệu tham khảo
- Centers for Disease Control and Prevention (CDC) (2024), Vệ sinh tay như một hoạt động thực hành của gia đình (About Hand Hygiene as a Family Activity). Available at: https://www.cdc.gov/clean-hands/prevention/ (Accessed: 11 November 2026).
- World Health Organization (WHO) (2025), Chế độ ăn uống lành mạnh (Healthy Diet). Available at: https://www.who.int/en/news-room/fact-sheets/detail/healthy-diet (Accessed: 11 November 2026).


Pingback: Những thói quen buổi sáng tốt giúp con bắt đầu ngày mới tích cực