Lợi ích của chữa lành mối quan hệ thể hiện ở cả cơ thể lẫn cảm xúc: anh chị bớt căng thẳng, dễ ngủ hơn, trò chuyện với người thân bình tĩnh hơn và không mang vết thương cũ sang người đến sau. Bài viết phân tích từng khía cạnh để anh chị hiểu rõ giá trị của hành trình này.
Lợi ích của chữa lành mối quan hệ theo từng khía cạnh
Lợi ích của chữa lành mối quan hệ trải ra ở ba tầng: bản thân mỗi người, chính mối quan hệ đó và những mối quan hệ về sau. Hiểu đơn giản, chữa lành mối quan hệ là quá trình một hoặc cả hai người nhìn lại những tổn thương đã xảy ra, gỡ dần sự oán giận và học cách đối thoại mới để mối quan hệ trở nên an toàn, gần gũi hơn. Mục tiêu không phải là quên chuyện cũ hay nhận hết lỗi về mình, mà là để quá khứ thôi chi phối cách anh chị sống hôm nay.
Chất lượng các mối quan hệ cũng có ảnh hưởng thật đến sức khỏe. Năm 2010, nhóm của nhà nghiên cứu Julianne Holt-Lunstad tổng hợp 148 nghiên cứu với hơn 308.000 người tham gia và nhận thấy những người có các mối quan hệ gắn kết hơn có khả năng sống sót cao hơn khoảng 50% so với người có quan hệ lỏng lẻo. Con số này nói về các mối quan hệ nói chung, nhưng nó nhắc tôi rằng xung đột kéo dài không chỉ làm ta buồn mà còn tác động đến cả cơ thể. Đó là lý do lợi ích của chữa lành mối quan hệ đáng được nhìn nhận nghiêm túc.
Lợi ích của chữa lành mối quan hệ với sức khỏe tinh thần và thể chất
Đối với cá nhân, lợi ích của chữa lành mối quan hệ là ba thay đổi cụ thể ở tinh thần và cơ thể, và người đầu tiên được nhẹ nhõm chính là anh chị:
- Giải phóng năng lượng tiêu cực. Khi bớt oán giận và lo nghĩ, cơ thể thường giảm bớt cortisol, loại hormone gắn với phản ứng căng thẳng. Những lần trò chuyện ấm áp, gần gũi lại giúp oxytocin, thường được gọi là hormone gắn kết, tiết ra nhiều hơn, nên lòng người dịu xuống và muốn kết nối hơn.
- Cơ thể nhẹ nhõm hơn. Khi tâm trí không còn ở trạng thái phòng thủ hay sẵn sàng đối đầu, nhịp tim, huyết áp, giấc ngủ và sức đề kháng có điều kiện ổn định lại. Năm 2005, nhóm của nhà nghiên cứu Janice Kiecolt-Glaser theo dõi 42 cặp vợ chồng và thấy những cặp thường xuyên tỏ thái độ thù địch khi tranh luận có vết phồng nhỏ trên da lành chỉ bằng khoảng 60% tốc độ của những cặp ít thù địch hơn.
- Hiểu bản thân rõ hơn. Nhìn lại một mối quan hệ giúp anh chị nhận ra mình hay nhạy cảm với điều gì, sợ bị bỏ rơi hay sợ bị chê, từ đó biết mình thật sự cần gì và ranh giới của mình nằm ở đâu. Khả năng thấu hiểu bản thân này đi theo anh chị vào mọi mối quan hệ về sau.
Tôi nhớ chị H., 41 tuổi, từng kể mỗi đêm nằm xuống là đầu óc chạy lại những câu nói nặng nề của người thân, tim đập nhanh và rất khó ngủ. Sau khi chị học cách nói ra điều mình cảm thấy, rồi nghe người kia nói xong mới đáp lời, giấc ngủ của chị dần êm hơn. Chị bảo không phải chuyện gì cũng được giải quyết, nhưng ban đêm chị không còn phải cãi tiếp với một người không có mặt trong phòng.
Lợi ích của chữa lành mối quan hệ đối với chính mối quan hệ đó
Lợi ích của chữa lành mối quan hệ trước hết là niềm tin và sự an toàn được dựng lại. Khi hai bên đã nói thật về nỗi đau và cùng cam kết thay đổi, sự nghi ngờ dần nhường chỗ cho sự cởi mở. Người ta thôi canh chừng từng câu chữ của nhau và bắt đầu dám nói điều mình thật sự nghĩ.
Điều thứ hai là kỹ năng giao tiếp tiến bộ rõ rệt. Hai bên học cách lắng nghe sâu, tức là nghe để hiểu người kia đang cảm thấy gì chứ không nghe để phản bác. Họ cũng học cách nói chuyện phi bạo lực, nghĩa là nói ra cảm xúc và mong muốn của mình mà không trách móc, mỉa mai hay im lặng bỏ đi. Nhờ vậy, những cuộc trò chuyện khó không còn biến thành một trận cãi vã.
Lợi ích của chữa lành mối quan hệ đối với tương lai
Chữa lành mối quan hệ giúp anh chị phá vỡ vòng lặp tổn thương cũ, một lợi ích mà ít người nghĩ tới. Một người từng bị phản bội có thể vô thức nghi ngờ người yêu mới. Một người lớn lên trong ngôi nhà nhiều tiếng quát tháo có thể lặp lại đúng cách ấy với con mình, dù trong lòng rất thương con. Khi vết thương được nhìn nhận và xoa dịu, anh chị không còn đem nó áp lên người đến sau, và những mối quan hệ mới có cơ hội bắt đầu nhẹ nhàng hơn.
Lợi ích của chữa lành mối quan hệ với vợ chồng, cha mẹ con cái, đồng nghiệp
Mỗi vai trò mang một kiểu tổn thương riêng nên lợi ích cũng khác nhau: với vợ chồng là lòng tin và sự gắn kết, với cha mẹ và con cái là chấm dứt tổn thương truyền qua nhiều thế hệ, với đồng nghiệp là giảm kiệt sức và giữ năng lượng làm việc. Tôi xin chia sẻ cụ thể từng nhóm quan hệ mà phụ huynh và những người đi làm hay hỏi tôi.
Cặp đôi và vợ chồng: tái sinh sự gắn kết và lòng tin
Sau một lần phản bội hay một chuỗi rạn nứt kéo dài, điều người ta mất đầu tiên là cảm giác an toàn. Lợi ích của chữa lành mối quan hệ ở đây là khôi phục lại cảm giác ấy, để mỗi người có thể về nhà mà không phải gồng mình. Từ đó, hôn nhân bớt là gánh nặng hay nghĩa vụ và dần trở thành chỗ dựa tinh thần đúng nghĩa.
Hai người cũng hiểu nhau hơn về cách mỗi người bày tỏ và cảm nhận tình cảm. Có người cần lời nói, có người cần hành động, có người chỉ cần được ngồi cạnh nhau. Tôi từng gặp anh M. và chị V., sống chung mười năm mà tin rằng đối phương không còn thương mình. Hóa ra anh vẫn lặng lẽ đón con, sửa đồ trong nhà mỗi cuối tuần, còn chị thì chỉ mong một lời hỏi han. Khi hiểu được cách thể hiện tình cảm của nhau, nhiều hiểu lầm cũ tự nhẹ đi.
Cha mẹ và con cái: cắt đứt tổn thương truyền qua nhiều thế hệ
Nhiều bậc cha mẹ rất thương con nhưng vẫn có lúc quát con những câu mà chính mình từng nghe thuở nhỏ. Lợi ích của chữa lành mối quan hệ là giúp cha mẹ nhận ra áp lực và tổn thương tuổi thơ của mình, để không vô tình trút lên con. Con cái nhờ vậy được lớn lên trong một ngôi nhà an toàn hơn.
Chị Mai, mẹ của một bé lớp 5, từng chia sẻ với tôi rằng mỗi lần con làm bài chậm là chị nổi nóng, dù biết con không cố ý. Khi nhìn lại, chị nhớ ngày nhỏ mình cũng bị mẹ mắng đúng những câu ấy mỗi lần học chưa xong. Từ lúc hiểu ra điều đó, chị tập dừng lại hít thở trước khi lên tiếng, và bé bắt đầu chủ động kể chuyện ở trường nhiều hơn.
Chiều ngược lại, lợi ích cũng đến với con cái. Khi lớn lên, con hiểu và bao dung hơn cho những giới hạn của cha mẹ, hiểu rằng cha mẹ cũng từng bị tổn thương và chưa ai chỉ cho họ cách khác. Nhờ vậy, con được giải phóng khỏi cảm giác bất mãn hoặc tội lỗi đã dồn nén bao năm.
Đồng nghiệp và đối tác: giảm kiệt sức, giữ năng lượng làm việc
Mâu thuẫn nơi công sở thường âm ỉ rất lâu vì người ta ngại nói ra. Mỗi sáng bước vào văn phòng với sự căng thẳng trong lòng, năng lượng dành cho sáng tạo bị bào mòn và dần dẫn đến kiệt sức vì công việc. Khi mâu thuẫn được hóa giải, áp lực tinh thần mỗi ngày đi làm nhẹ đi, năng lượng được trả lại cho công việc, cơ hội hợp tác bền vững và thăng tiến cũng rộng mở hơn. Đây là lợi ích của chữa lành mối quan hệ mà nhiều anh chị đi làm ít nghĩ tới.
Làm sao để nhận được nhiều lợi ích của chữa lành mối quan hệ?
Để nhận được nhiều lợi ích của chữa lành mối quan hệ, anh chị cần làm ba việc: chủ động đối thoại thay vì chịu đựng, thiết lập ranh giới khỏe mạnh và biết lúc nào cần nhờ chuyên gia. Lợi ích không tự đến chỉ vì anh chị mong mối quan hệ tốt đẹp hơn, mà đến từ cách anh chị bước vào hành trình này. Theo kinh nghiệm của tôi, thiếu một trong ba việc ấy thì kết quả thường dừng lại ở nửa chừng.
Chủ động đối thoại thay vì chịu đựng
Nhiều người im lặng suốt nhiều năm rồi gọi đó là chữa lành mối quan hệ. Thực ra đó chỉ là chịu đựng, và nỗi đau vẫn nằm đó chờ ngày bùng nổ. Lợi ích của chữa lành mối quan hệ chỉ xuất hiện khi hai bên dám trò chuyện thẳng thắn bằng giao tiếp phi bạo lực: nói điều mình cảm thấy, nêu điều mình mong muốn và lắng nghe đối phương mà không ngắt lời. Anh chị có thể bắt đầu bằng một câu đơn giản như: “Mẹ muốn nói chuyện với con về chuyện hôm qua, và mẹ sẽ nghe con nói trước.”
Thiết lập ranh giới khỏe mạnh để giữ lợi ích lâu dài
Chữa lành mối quan hệ không có nghĩa là anh chị trở thành người luôn nhường nhịn. Ranh giới là những giới hạn rõ ràng về điều anh chị chấp nhận và không chấp nhận, ví dụ không để ai quát mắng mình trước mặt con. Khi dám đặt ranh giới một cách bình tĩnh, anh chị bảo vệ được năng lượng của chính mình, và đó là phần giá trị bền lâu của hành trình này. Một mối quan hệ lành mạnh luôn có chỗ cho cả hai người.
Biết khi nào cần sự trợ giúp của chuyên gia
Có những tổn thương quá sâu hoặc quá lâu để một người tự gỡ. Nếu anh chị mất ngủ kéo dài, cứ nghĩ về chuyện cũ là nghẹn lại, hoặc hai bên mỗi lần nói chuyện đều kết thúc bằng cãi vã, đã đến lúc tìm đến nhà tham vấn tâm lý. Đây là khoản đầu tư xứng đáng cho chất lượng cuộc sống, vì có người hướng dẫn, anh chị tiến vào vấn đề an toàn và có phương pháp hơn.
Riêng với trường hợp có bạo hành hoặc đe dọa, việc cần làm trước tiên là bảo đảm an toàn cho bản thân và con, rồi nhờ sự hỗ trợ kịp thời, chứ chưa phải ngồi lại để hàn gắn. Nếu anh chị từng có ý nghĩ làm hại bản thân, hãy nói với người thân hoặc đến cơ sở y tế ngay.
Bắt đầu hành trình chữa lành mối quan hệ ở đâu và cùng ai?
Để bắt đầu chữa lành mối quan hệ, anh chị có thể bắt đầu từ một cuộc trò chuyện chân thành với chính mình hoặc người thân. Trong quá trình đồng hành cùng các gia đình, tôi thấy nhiều anh chị hiểu rất rõ mình cần thay đổi nhưng vẫn chần chừ vì không biết bắt đầu từ đâu và đi cùng ai. Vì vậy tôi cùng đội ngũ xây dựng chương trình Chữa lành mối quan hệ để anh chị được hướng dẫn từng bước thay vì tự mò mẫm một mình. Khi tham gia, anh chị có thể nhận được những lợi ích sau:
- Hiểu vì sao mình phản ứng như vậy và nhận ra điều mình thật sự cần.
- Nhận diện cảm xúc đang diễn ra, hiểu thông điệp mà nỗi đau gửi đến thay vì đè nén hay trút lên người thân.
- Ngừng đổ lỗi, lấy lại quyền chủ động và chọn thay đổi từ chính mình.
- Có bài tập, quy trình và lộ trình cụ thể để áp dụng ngay vào những tình huống cũ hay lặp lại.
- Có người dẫn dắt và cộng đồng cùng đồng hành để không phải đi một mình.
Chương trình phù hợp với vợ chồng đang xa cách, cha mẹ muốn gần con hơn, người còn mang tổn thương từ gia đình thuở nhỏ và người đi làm thường căng thẳng vì mối quan hệ nơi công sở. Nếu anh chị đang cân nhắc, Minh Trí Thành sẵn sàng tư vấn chương trình phù hợp với nhu cầu của mỗi người.
Kết luận
Lợi ích của chữa lành mối quan hệ đến từ sự can đảm nhìn lại, lắng nghe và đặt ranh giới: cơ thể nhẹ nhõm, mối quan hệ ấm lại, vòng lặp cũ dừng lại. Anh chị không cần đi một mình, và bước đầu tiên có thể nhỏ hơn anh chị nghĩ, chẳng hạn một cuộc trò chuyện chân thành hôm nay.
Câu hỏi thường gặp về lợi ích của chữa lành mối quan hệ
Lợi ích của chữa lành mối quan hệ có đến nhanh không?
Thời gian khác nhau ở mỗi người và mỗi mối quan hệ, nên tôi không thể hứa một mốc cụ thể. Thường những thay đổi nhỏ như bớt cáu gắt, dễ trò chuyện hơn sẽ đến trước, còn niềm tin cần thêm thời gian để xây lại. Điều quan trọng là anh chị kiên trì thực hành chứ không nóng vội.
Chữa lành mối quan hệ có nghĩa là phải tha thứ cho người đã làm mình tổn thương không?
Không bắt buộc. Chữa lành mối quan hệ trước hết giúp anh chị gỡ gánh nặng trong lòng và biết mình cần ranh giới nào. Có người chọn tiếp tục gần gũi, có người chọn giữ một khoảng cách an toàn, và cả hai đều có thể là kết quả lành mạnh.
Nếu chỉ mình tôi muốn thay đổi, tôi có nhận được lợi ích không?
Có. Những lợi ích như nhẹ nhõm hơn, hiểu bản thân hơn và biết đặt ranh giới không phụ thuộc vào việc người kia có sẵn sàng hay không. Khi anh chị đổi cách phản ứng, mối quan hệ cũng có cơ hội đổi theo, dù kết quả còn tùy từng người.
Nên chữa lành mối quan hệ với bản thân trước hay với người khác trước?
Thường nên bắt đầu từ bản thân. Khi hiểu cảm xúc và nhu cầu của mình, anh chị sẽ nói với người khác rõ ràng hơn và bớt công kích. Hai việc này thường đi song song chứ không tách rời.
Khi nào nên gặp nhà tham vấn tâm lý?
Khi anh chị thấy mình mất ngủ kéo dài, cảm xúc nặng nề không giảm theo thời gian hoặc hai bên không thể nói chuyện mà không cãi nhau. Nhà tham vấn tâm lý sẽ giúp anh chị có phương pháp và sự an toàn khi đối diện chuyện cũ. Nếu có bạo hành hoặc ý nghĩ làm hại bản thân, hãy tìm hỗ trợ ngay.
Chương trình Chữa lành mối quan hệ tại Minh Trí Thành phù hợp với ai?
Chương trình phù hợp với vợ chồng đang xa cách, cha mẹ muốn gần con hơn, người mang tổn thương từ gia đình thuở nhỏ và người đi làm căng thẳng vì quan hệ đồng nghiệp. Anh chị có thể liên hệ Minh Trí Thành để được tư vấn chương trình phù hợp.
Tài liệu tham khảo
- Holt-Lunstad, J., Smith, T. B., & Layton, J. B. (2010). Social relationships and mortality risk: A meta-analytic review. PLoS Medicine, 7(7), e1000316. https://doi.org/10.1371/journal.pmed.1000316
- Kiecolt-Glaser, J. K., và cộng sự (2005). Hostile marital interactions, proinflammatory cytokine production, and wound healing. Archives of General Psychiatry, 62(12), 1377-1384. Bản tin của Đại học Ohio State: https://news.osu.edu/stress-substantially-slows-human-bodys-ability-to-heal/
Pingback: Cách chữa lành mối quan hệ: 4 Bước thực hành cho gia đình