Rất nhiều phụ huynh thở dài: “ Con em đến tuổi dậy thì, bướng lắm, con thay đổi nhiều, khó tính, khó gần. Bây giờ con có thế giới riêng, không còn mở lòng với bố mẹ nữa.”. Cha mẹ cảm thấy mệt mỏi và bất lực vì thấy việc kết nối với con đã khó, kết nối với con ở độ tuổi dậy thì càng khó hơn.
Nhưng thật ra, kết nối với con ở độ tuổi nào cũng dễ, chỉ cần cha mẹ biết cách. Tuổi nào cũng có nhu cầu riêng, giống như một cái cây: Mỗi giai đoạn cần một loại “dinh dưỡng” khác nhau. Và cách hành xử của cha mẹ chính là dinh dưỡng đó.
Ngày con nhỏ, bạn có thể: Dọn đồ cho con, lục cặp của con, sắp tủ quần áo cho con, mua gì con mặc lấy. Nhưng khi con bước vào tuổi vị thành niên, nếu bạn vẫn làm kiểu cũ, bạn sẽ vô tình chạm vào quyền riêng tư và nhu cầu tự khẳng định bản thân của con. Và đó là lúc con bật.
1. Vì sao con tuổi dậy thì bướng và không nghe lời?
Không phải tự nhiên cha mẹ thấy con hư, mà vì con đang bước vào giai đoạn: Con cần được tôn trọng, cần không gian riêng, cần được lắng nghe như một “người đang lớn”, cần được ghi nhận giá trị, cần cảm giác mình có quyền quyết định
Nếu cha mẹ vẫn dùng kiểu “nói – nhắc – kiểm soát”, con sẽ phản ứng bằng: Chống đối, im lặng, nói dối hoặc cắt kết nối hoàn toàn. Và sự thật, con chỉ bướng với người mà con không còn tôn trọng.
Giống như bạn sẽ mềm với người bạn ngưỡng mộ, và cứng đầu với người bạn thấy “không đáng”.
2. 4 cách kết nối với con tuổi dậy thì không nghe lời hiệu quả
Để có thể tâm sự và trò chuyện cùng con ở giai đoạn này bạn có thể:
2.1. Tôn trọng con: ranh giới giữa “hướng dẫn” và “xâm phạm” rất rõ
Nhiều cha mẹ hỏi: “Làm sao phân biệt hướng dẫn với xâm phạm riêng tư?”
- Hướng dẫn: Có trao đổi, có xin phép, có đồng thuận.
- Xâm phạm: Tự ý xem, tự ý lấy, tự ý làm khi con không cho phép.
2.2. Lắng nghe con: thế giới của con đã khác thế giới của bạn.
Thế giới của bạn ngày xưa: Không internet, ít lựa chọn, ít “vùng trải nghiệm”
Thế giới của con bây giờ: mạng xã hội, bạn bè, xu hướng, áp lực, trải nghiệm ( xem phim, trà sữa, cắm trại, cộng đồng…)
Nếu cha mẹ giữ khư khư con trong “vùng an toàn” của mình, con sẽ: Tìm đồng minh ở bên ngoài. Và coi cha mẹ là “người không hiểu mình”.
Lắng nghe không phải để chiều, lắng nghe để hiểu: Con đang cần gì, sợ gì, thiếu gì, và muốn gì.
2.3. Có những cuộc trò chuyện chất lượng với con
Sai lầm phổ biến, mà nhiều cha mẹ mắc phải: Vừa ăn vừa nói, chì chiết, la mắng con,..Con sẽ không thể thu nạp bất cứ thứ gì trong trạng thái đó.
Muốn con nghe, bạn cần một cuộc trò chuyện trưởng thành, nghiêm túc, rõ ràng, không phán xét. Với những câu hỏi như: Con đang gặp khó khăn gì? Con mong bố/mẹ thay đổi điều gì? Bố/mẹ mong con thay đổi điều gì?
Chỉ cần làm được điều này đều đặn, bạn sẽ thấy con bớt bướng ngay. Vì con cảm thấy: Bố mẹ đang thật sự nhìn thấy mình.
2.4. Ủng hộ con một cách chân thành: con cần được tin – không cần bị kiểm soát
Tuổi teen rất cần “được tin”. Con có mục tiêu, ước mơ, ý tưởng (dù đôi khi nghe ngây ngô). Nhiệm vụ của cha mẹ: ủng hộ tinh thần, hỗ trợ, hướng dẫn, và cho con trải nghiệm. Không làm thay, cũng không dập tắt.
Có những đứa trẻ chỉ cần một câu: “Mẹ tin con làm được, trong sự giám sát của cha mẹ”. Khi được ủng hộ đúng, con tự tin hơn, chủ động hơn, và ít chống đối hơn.
2.5. Cuối cùng: con cần được yêu thương – ghi nhận – tôn trọng
Nhiều cha mẹ tưởng con cần: Điểm cao, kỷ luật cứng, kiểm soát chặt. Nhưng cái con cần sâu nhất là được yêu thương, được ghi nhận, được tôn trọng và được nhìn thấy.
Khi con đủ đầy giá trị bên trong, con không cần gây chuyện để được chú ý, bướng để khẳng định mình, hay im lặng để chống lại bạn. Chỉ cần cha mẹ tăng trí tuệ – tăng giá trị – tăng sự minh triết của cha mẹ, thì con tự khắc lắng nghe.
