Tác hại của nghiện game bao gồm suy giảm thị lực, rối loạn giấc ngủ, sụt giảm khả năng tập trung của não bộ, sa sút học tập, rạn nứt các mối quan hệ, hao tốn tài chính và nguy cơ vi phạm pháp luật. Trong bài viết này, Lanh tôi sẽ đi sâu vào từng mặt ảnh hưởng cụ thể để anh chị nhận diện sớm và có hướng đồng hành phù hợp với con.
Tác hại của nghiện game đến sức khỏe thể chất
Tác hại của nghiện game đến sức khỏe thể chất thể hiện rõ nhất qua bốn vấn đề: giảm thị lực, đau cơ xương khớp, rối loạn giấc ngủ và bất thường về cân nặng. Đây cũng là những dấu hiệu mà Lanh tôi thường gặp nhất khi trò chuyện với các gia đình có con nghiện game.
Giảm thị lực
Nhìn màn hình liên tục trong thời gian dài khiến mắt phải điều tiết quá mức, gây mỏi mắt, khô mắt và về lâu dài làm suy giảm thị lực. Nhiều bé đến gặp Lanh tôi mà mẹ kể rằng con mới học lớp 5, lớp 6 đã phải đeo kính vì cận thị tăng nhanh bất thường, và khi hỏi kỹ thì hầu hết đều có thói quen chơi game liên tục nhiều giờ mỗi ngày.
Đau cơ xương khớp
Tư thế ngồi sai, thường là ngồi khom lưng, cúi gằm cổ nhìn xuống màn hình điện thoại hoặc ngồi lâu một chỗ trước máy tính, dễ dẫn đến đau lưng, đau cổ và vai gáy. Về lâu dài, tình trạng này có thể ảnh hưởng đến sự phát triển tự nhiên của cột sống ở trẻ đang trong giai đoạn dậy thì.
Rối loạn giấc ngủ
Ánh sáng xanh từ màn hình cùng sự kích thích liên tục từ nội dung game làm đảo lộn đồng hồ sinh học của trẻ, khiến trẻ khó vào giấc, ngủ không sâu hoặc thức khuya triền miên. Đây cũng là một trong những tác hại của nghiện game mà phụ huynh dễ nhận ra nhất, vì con thường xuyên dậy muộn, mệt mỏi, thiếu năng lượng vào buổi sáng.
Vấn đề cân nặng
Việc ngồi lâu một chỗ, lười vận động kết hợp với thói quen ăn uống thất thường, ăn vội hoặc bỏ bữa để chơi tiếp, dễ dẫn đến tình trạng tăng cân, béo phì ở một số trẻ, hoặc ngược lại, suy dinh dưỡng ở những trẻ bỏ bữa thường xuyên vì mê game.
Tác hại của nghiện game đến sức khỏe tâm thần và não bộ
Nghiện game ảnh hưởng đến sức khỏe tâm thần và não bộ qua ba cơ chế chính: làm suy giảm hoạt động của vùng não kiểm soát tập trung và ra quyết định, gây mất cân bằng các chất dẫn truyền thần kinh khiến trẻ dễ bứt rứt khi ngừng chơi, và làm tăng xu hướng hành vi bạo lực nếu tiếp xúc nhiều với game bạo lực. Đây cũng là điều khiến Lanh tôi trăn trở nhiều nhất khi đồng hành với các gia đình.
Hội chứng suy giảm vùng chức năng não
Một số nghiên cứu ghi nhận rằng khi trẻ chơi game liên tục trên 10 giờ mỗi ngày trong suốt một tuần, các vùng não chịu trách nhiệm cho khả năng tập trung chú ý, kiểm soát hành vi và ra quyết định có dấu hiệu hoạt động sụt giảm rõ rệt. Điều này giải thích vì sao nhiều trẻ sau một thời gian dài chơi game quá mức thường trở nên khó tập trung học tập, dễ mất kiên nhẫn và ra quyết định bốc đồng hơn trước.
Cơ chế mất cân bằng hormone
Khi chơi game, não bộ tiết ra các chất dẫn truyền thần kinh mang lại cảm giác hưng phấn tạm thời, tương tự cơ chế mà cơ thể tạo ra khi vận động hoặc đạt được thành tích. Vấn đề là khi trẻ ngừng chơi, sự thiếu hụt tạm thời của các chất dẫn truyền thần kinh liên quan đến cảm giác dễ chịu tại não bộ có thể khiến trẻ rơi vào trạng thái bứt rứt, khó chịu, thậm chí ủ rũ kéo dài. Đây chính là một trong những tác hại của nghiện game khiến trẻ càng ngày càng phụ thuộc vào việc chơi để cảm thấy ổn hơn, tạo thành một vòng lặp khó thoát ra.
Hành vi bạo lực
Việc tiếp xúc lâu ngày với các loại game mang nội dung bạo lực có thể làm tăng tính hung hăng, dễ nóng giận và có xu hướng giải quyết vấn đề bằng hành động thay vì lời nói. Có một bé học sinh lớp 6 mà Lanh tôi từng đồng hành, mẹ bé kể rằng con vốn hiền lành nhưng sau một thời gian dài chơi các game hành động bạo lực, con bắt đầu có phản ứng gắt gỏng bất thường mỗi khi bị nhắc nhở, thậm chí đập tay xuống bàn khi thua game.
>>>> Xem thêm: 12 Biểu hiện của nghiện game qua các Hành Vi trong cuộc sống
Tác hại của nghiện game đến cuộc sống và xã hội
Nghiện game ảnh hưởng đến cuộc sống và xã hội theo ba hướng rõ rệt: sa sút kết quả học tập hoặc công việc, thiếu hụt kỹ năng giao tiếp xã hội và gia tăng mâu thuẫn trong các mối quan hệ gia đình, bạn bè. Đây là những tác hại của nghiện game len lỏi vào từng khía cạnh của đời sống mà không phải phụ huynh nào cũng nhận ra ngay từ đầu.
Sa sút học tập và công việc
Mất tập trung vì luôn nghĩ đến game, cộng với việc dành quá nhiều thời gian cho việc chơi, khiến kết quả học tập giảm sút rõ rệt. Với người lớn, tình trạng này còn ảnh hưởng trực tiếp đến năng suất công việc và cơ hội thăng tiến.
Thiếu hụt kỹ năng xã hội
Khi phần lớn thời gian giao tiếp chuyển sang thế giới ảo, trẻ dần ít thực hành các kỹ năng giao tiếp ngoài đời thực như trò chuyện trực tiếp, đọc cảm xúc trên nét mặt người khác hay xử lý mâu thuẫn một cách phù hợp. Về lâu dài, điều này làm giảm khả năng hòa nhập và xây dựng mối quan hệ với những người xung quanh.
Mâu thuẫn các mối quan hệ
Việc chơi game quá mức thường kéo theo những cuộc tranh cãi liên tục trong gia đình, giữa cha mẹ và con cái, hoặc giữa vợ chồng nếu một trong hai người nghiện game. Tình cảm bạn bè cũng có thể rạn nứt khi một người bạn dần thu mình lại, ưu tiên thế giới game hơn những cuộc gặp gỡ thực tế. Trong một số trường hợp nghiêm trọng, mâu thuẫn tiền bạc vì game còn dẫn đến nguy cơ vi phạm pháp luật, điều Lanh tôi sẽ nói kỹ hơn ở phần sau.
>>>> Xem thêm: 10 Nguyên nhân nghiện game đến từ Bản Thân, Gia Đình, Xã Hội
Tác hại của nghiện game đến tài chính cá nhân và tệ nạn xã hội
Hệ lụy tài chính khi nghiện game thể hiện qua việc tiêu tốn tiền bạc vào nâng cấp thiết bị, vật phẩm ảo hoặc cá cược trá hình, và trong nhiều trường hợp còn kéo theo nguy cơ vi phạm pháp luật để có tiền duy trì việc chơi. Đây là phần mà Lanh tôi cho rằng nhiều phụ huynh chưa lường trước được hết mức độ nghiêm trọng.
Hủy hoại tài chính
Người nghiện game thường sẵn sàng chi những khoản tiền không nhỏ để nâng cấp cấu hình máy, mua vật phẩm ảo trong game, hoặc tham gia các hình thức cá cược trá hình gắn với game online. Có những trường hợp trẻ lấy tiền học phí, tiền ăn sáng cả tháng để nạp vào game mà cha mẹ hoàn toàn không biết, đến khi phát hiện ra thì số tiền đã lên đến vài triệu đồng.
Gia tăng tỷ lệ phạm pháp
Khi không còn tiền để duy trì việc chơi, một số người nghiện game có thể tìm đến các hành vi như lừa gạt, trộm cắp hoặc cướp giật tài sản để có tiền nạp game. Khoảng cách từ việc nghiện game đến việc vi phạm pháp luật ngoài đời thực, trên thực tế, lại rất ngắn, đặc biệt với các em ở tuổi vị thành niên còn thiếu kỹ năng kiểm soát hành vi và chưa lường được hết hậu quả của hành động mình gây ra.
Đồng hành cùng con vượt qua nghiện game
Nhiều anh chị từng chia sẻ với Lanh tôi rằng điều khiến họ mệt mỏi nhất không phải là việc cấm con chơi game, mà là không biết bắt đầu từ đâu để con thay đổi mà không dẫn đến xung đột gia đình. Tôi hiểu cảm giác đó, vì bản thân tôi cũng từng loay hoay tìm cách giúp một đứa trẻ trong nhà điều chỉnh lại thói quen sử dụng thiết bị điện tử sao cho vừa hiệu quả, vừa không làm rạn nứt tình cảm cha con, mẹ con.
Nếu anh chị đang cần một hướng đi cụ thể hơn để giúp con giảm dần sự lệ thuộc vào game, xây dựng lại thói quen sinh hoạt lành mạnh và cải thiện khả năng tập trung, anh chị có thể tham khảo thêm các chương trình đang được triển khai tại Minh Trí Thành, nơi Lanh tôi cùng đội ngũ đã đồng hành với nhiều gia đình có những trăn trở tương tự trong việc giúp con tìm lại sự cân bằng giữa thế giới thực và thế giới ảo.
Kết luận
Tác hại của nghiện game trải rộng từ thể chất, tâm thần đến tài chính và cả nguy cơ pháp lý, ảnh hưởng trực tiếp đến tương lai của trẻ. Nhận diện sớm các dấu hiệu và đồng hành đúng cách chính là chìa khóa giúp con từng bước lấy lại sự cân bằng trong cuộc sống.
Câu hỏi thường gặp về tác hại của nghiện game
1. Nghiện game có được xem là một bệnh lý chính thức không?
Có. Từ năm 2019, WHO đã đưa “rối loạn chơi game” vào Bảng phân loại bệnh quốc tế ICD-11, dựa trên các bằng chứng khoa học về cách game tác động đến não bộ.
2. Dấu hiệu nào cho thấy con đang nghiện game chứ không chỉ thích chơi thông thường?
Nếu con phản ứng dữ dội, cáu kỉnh hoặc bứt rứt kéo dài mỗi khi bị ngừng chơi, sa sút học tập rõ rệt và ngày càng thu mình khỏi các hoạt động khác, đó là dấu hiệu cần quan tâm.
3. Nghiện game có ảnh hưởng lâu dài đến sự phát triển của trẻ không?
Có. Ngoài các ảnh hưởng thể chất như thị lực, giấc ngủ, tình trạng nghiện game kéo dài còn có thể tác động đến khả năng tập trung, kiểm soát hành vi và kỹ năng xã hội của trẻ về sau.
4. Làm sao để phân biệt trẻ thích chơi game và trẻ đã nghiện game?
Ranh giới nằm ở mức độ kiểm soát. Trẻ thích chơi vẫn có thể dừng lại khi cần, còn trẻ nghiện game thường ưu tiên việc chơi hơn mọi hoạt động khác dù biết rõ hậu quả.
5. Phụ huynh nên làm gì khi phát hiện con có dấu hiệu nghiện game?
Trước hết nên bình tĩnh trò chuyện để hiểu lý do con tìm đến game, sau đó cùng con xây dựng lại lịch sinh hoạt cân bằng hơn, thay vì cấm đoán đột ngột dễ gây phản ứng tiêu cực.
6. Có cần tìm sự hỗ trợ từ bên ngoài nếu tự gia đình không xử lý được không?
Nếu tình trạng kéo dài và ảnh hưởng nghiêm trọng đến học tập, sức khỏe hoặc mối quan hệ gia đình, việc tìm đến một chương trình đồng hành có kinh nghiệm sẽ giúp quá trình thay đổi của con diễn ra hiệu quả và bền vững hơn.
Tài liệu tham khảo
- World Health Organization. Addictive behaviours: Gaming disorder (Questions and answers), 22/10/2020. https://www.who.int/news-room/q-a-detail/gaming-disorder
- Saunders, J. B., Hao, W., Long, J., King, D. L., Mann, K., Fauth-Bühler, M., Rumpf, H. J., Bowden-Jones, H., Rahimi-Movaghar, A., Chung, T., Chan, E., Bahar, N., Achab, S., Lee, H. K., Potenza, M., Petry, N., Spritzer, D., Ambekar, A., Derevensky, J., Griffiths, M. D., Pontes, H. M., Kuss, D., Higuchi, S., Mihara, S., Assangangkornchai, S., Sharma, M., El Kashef, A., Ip, P., Farrell, M., Scafato, E., Carragher, N., & Poznyak, V. (2017). Gaming disorder: Its delineation as an important condition for diagnosis, management, and prevention. Journal of Behavioral Addictions, 6(3), 271-279. https://doi.org/10.1556/2006.6.2017.039
