Đi leo núi nên mặc gì? Cách chọn trang phục, giày và phụ kiện

Khi cân nhắc đi leo núi nên mặc gì, anh chị nên chọn nhiều lớp áo mỏng dễ cởi mặc, quần co giãn, giày bám tốt và tất không cotton. Bài viết hướng dẫn chi tiết cách chọn đồ cho nam, nữ, từng mùa cùng phụ kiện và kinh nghiệm thực tế giúp cả gia đình đi nhẹ nhàng, an toàn.

Đi leo núi nên mặc gì? Nguyên tắc chọn trang phục leo núi

Nguyên tắc chọn trang phục leo núi gồm hai ý chính: mặc nhiều lớp mỏng để dễ điều chỉnh theo nhiệt độ cơ thể, và chọn vải thấm hút, nhanh khô thay vì cotton hay jean. Nhiều anh chị hỏi tôi đi leo núi nên mặc gì khi lần đầu cùng con hoặc cùng bạn bè lên núi. Lý do cần hai nguyên tắc này là cơ thể nóng lên rất nhanh lúc đi dốc, rồi lại lạnh đi ngay khi dừng nghỉ hoặc gặp gió trên cao. Hiểu được điều này, việc quyết định đi leo núi nên mặc gì sẽ dễ dàng hơn nhiều.

Nguyên tắc mặc nhiều lớp: vì sao không nên chỉ mặc một chiếc áo thật dày

Tôi nhớ một chị đi cùng đoàn leo núi, sáng sớm xuất phát với một chiếc áo khoác dày vì sợ lạnh. Mới đi được nửa giờ, áo chị đã ướt đẫm mồ hôi. Cởi ra thì bên trong chỉ còn chiếc áo thun mỏng, nên lên gần đỉnh gặp gió, chị run lên vì lạnh. Từ lần sau chị chuyển sang mặc ba lớp mỏng, nóng thì cởi bớt, lạnh thì thêm vào, và chuyến đi dễ chịu hẳn.

Đó chính là lý do trang phục leo núi nên chia thành nhiều lớp. Mỗi lớp làm một nhiệm vụ riêng, và anh chị có thể thêm hoặc bớt tùy nhiệt độ cơ thể và thời tiết lúc đó:

• Lớp lót (lớp sát da): Nhiệm vụ của lớp này là thấm hút mồ hôi và nhanh khô để da luôn thoáng. Anh chị nên chọn áo làm từ polyester hoặc nylon, là hai loại sợi tổng hợp rất phổ biến trong đồ thể thao. Áo nên ôm vừa người, không quá chật. Vì tiếp xúc trực tiếp với mồ hôi, đây là lớp quyết định cảm giác dễ chịu của cả chuyến đi.
• Lớp giữa: Lớp này giữ ấm bằng cách giữ lại một lớp không khí nóng quanh người. Áo nỉ mỏng hoặc áo lông vũ nhẹ là lựa chọn quen thuộc. Khi đi dốc anh chị có thể cởi cất vào balo, đến chỗ nghỉ thì mặc lại để không bị lạnh người.
• Lớp bảo vệ ngoài: Lớp này cản gió và chống nước, thường là áo khoác Gore-Tex (loại vải có màng chống thấm nhưng vẫn cho hơi nước thoát ra) hoặc áo gió chuyên dụng. Anh chị chỉ cần mặc khi gió mạnh, trời mưa hoặc khi lên gần đỉnh, còn lại có thể gấp gọn cất đi.

Cách mặc này cũng áp dụng được cho các bạn nhỏ. Khi dẫn con đi leo núi, tôi thường chuẩn bị cho con một áo thun thoáng, một áo nỉ mỏng và một áo gió nhẹ, thay vì một chiếc áo phao to dễ khiến con đổ mồ hôi rồi lạnh người.

Chất liệu nên chọn và chất liệu nên tránh khi leo núi

Sau cách mặc, điều thứ hai anh chị cần để ý là chất liệu vải. Cùng một kiểu áo nhưng vải khác nhau sẽ cho cảm giác rất khác sau vài giờ đi bộ trên dốc. Những chất liệu nên ưu tiên gồm:

• Polyester và nylon: nhẹ, nhanh khô, bền và ít nhăn nên rất hợp để đi đường dài.
• Merino wool (len từ lông cừu merino): mềm, vẫn giữ ấm khi hơi ẩm và ít bám mùi, phù hợp cho lớp lót hoặc lớp giữa khi đi vùng lạnh.
• Vải co giãn bốn chiều: vải giãn được theo cả chiều ngang lẫn chiều dọc, giúp anh chị bước chân, giơ tay thoải mái. Loại vải này thường có khả năng tản nhiệt và nhanh khô.

Ngược lại, anh chị nên hạn chế vải cotton vì thấm nước nhiều, lâu khô. Áo cotton ướt mồ hôi hoặc dính mưa sẽ dán vào người, khiến cơ thể nhanh bị lạnh và dễ cảm lạnh khi gió thổi. Quần jean thô cũng nên để dành cho đi phố. Tôi từng gặp một anh phụ huynh mặc jean leo Ba Vì, gặp cơn mưa nhỏ là quần nặng trĩu, cọ vào đùi đến trầy da, bước chân cũng bị gò lại. Anh cười bảo chuyến sau sẽ mặc quần trekking, và thực tế anh đi nhẹ nhàng hơn hẳn.

Gợi ý trang phục leo núi cho nam và nữ

Với nữ, bộ đồ gồm áo thun ôm hoặc croptop thể thao, quần legging hoặc quần trekking tháo ống và áo gió mỏng là lựa chọn gọn nhẹ. Với nam, áo thun dry-fit, quần short hoặc quần dài trekking cùng áo khoác gió là đủ cho hầu hết cung đường. Câu hỏi đi leo núi nên mặc gì của chị em và của các anh khác nhau đôi chút vì vóc dáng và sở thích, nhưng nguyên tắc chung vẫn là gọn, co giãn và dễ điều chỉnh. Anh chị cũng nên điều chỉnh bộ đồ theo mùa và vùng núi mình đến.

Trang phục leo núi cho nữ

Với chị em, bộ đồ vừa gọn gàng vừa thoải mái sẽ giúp chuyến đi nhiều niềm vui hơn. Anh chị có thể tham khảo các món sau:

• Áo thun ôm sát hoặc áo croptop thể thao: Chất liệu thoáng, nhanh khô sẽ giúp anh chị đỡ nóng khi đi dốc. Nếu chọn croptop, chị em nên mặc thêm áo gió mỏng bên ngoài để bụng và lưng không bị lạnh khi dừng nghỉ.
• Quần legging thể thao (loại bó cơ): Quần ôm vừa, co giãn tốt nên bước chân thoải mái và ít vướng víu. Chị em nên chọn loại có độ dày vừa phải để không dễ bị móc rách khi đi qua bụi cây.
• Quần trekking chuyên dụng có thể tháo ống: Đây là món rất tiện vì sáng lạnh thì mặc quần dài, trưa nóng thì tháo ống thành quần short. Vải thường chống rách và nhanh khô nên hợp với nhiều cung đường.
• Áo khoác gió mỏng: Chiếc áo vừa cá tính, vừa che gió và mưa nhẹ, gấp gọn bỏ vừa túi nhỏ của balo.

Trang phục leo núi cho nam

Các anh thường chọn cách ăn mặc đơn giản, và như vậy là đủ nếu đúng chất liệu. Một bộ gồm áo thun thể thao loại dry-fit (vải thấm hút mồ hôi và khô nhanh), quần và áo khoác gió là nền tảng hợp lý cho hầu hết cung đường.

Về quần, nếu đường núi thoáng, ít cây gai, anh có thể mặc quần short thể thao cho mát chân. Khi đi qua rừng rậm, vùng nhiều cỏ cao hoặc đá sắc, nên chọn quần dài trekking chống rách để bảo vệ chân khỏi trầy xước. Áo khoác gió nên mang theo trong balo, kể cả khi trời đẹp lúc xuất phát, vì thời tiết trên núi thay đổi nhanh hơn dưới chân núi rất nhiều.

Đi leo núi nên mặc gì theo thời tiết và mùa

Câu trả lời sẽ hơi khác nhau tùy mùa và vùng đất anh chị đến:

• Mùa hè và vùng nhiệt đới: Anh chị ưu tiên áo mỏng nhẹ, thoáng khí, tốt hơn nếu có chỉ số UPF (chỉ số cho biết vải ngăn tia cực tím tốt đến đâu). Quần short hoặc quần dài mỏng đều được, trong đó quần dài mỏng giúp hạn chế côn trùng đốt và nắng chiếu vào chân. Đừng quên mũ và khăn che nắng cho cổ.
• Mùa đông và vùng núi cao như Sapa, Hà Giang, Tà Xùa: Buổi sáng sớm và đêm ở những nơi này rất lạnh, có khi sương muối phủ trắng đường đi. Anh chị nên bổ sung áo phao lông vũ, quần trekking lót nỉ, găng tay giữ ấm và khăn ống. Vẫn giữ nguyên nguyên tắc ba lớp, chỉ là lớp giữa dày hơn một chút.

Trước chuyến đi vài ngày, anh chị nên xem dự báo thời tiết của chính điểm đến, vì nhiệt độ ở chân núi và trên đỉnh có thể chênh nhau khá nhiều.

Cách chọn giày chuyên dụng cho leo núi

Giày leo núi phù hợp cần có đế bám tốt, hỗ trợ cổ chân và chống thấm nước, đồng thời nên lớn hơn giày thường từ 0,5 đến 1 size. Khi tính chuyện đi leo núi nên mặc gì, nếu phải chọn một món để đầu tư kỹ, tôi sẽ chọn đôi giày. Chân phải làm việc rất nhiều suốt hành trình, và một đôi giày không phù hợp có thể biến chuyến đi thành nỗi ám ảnh chỉ sau vài giờ. Dưới đây là cách kiểm tra các tiêu chí và chọn kích cỡ cho đúng.

Tiêu chí chọn giày leo núi

Có ba tiêu chí anh chị nên kiểm tra trước khi mua:

• Độ bám tốt: Đế giày nên là loại Vibram (thương hiệu đế cao su chuyên dụng cho giày leo núi) hoặc đế cao su có nhiều rãnh sâu. Rãnh sâu giúp bám đá, bám đất ẩm và hạn chế trượt khi xuống dốc.
• Hỗ trợ cổ chân: Anh chị nên chọn giày cổ lửng hoặc cổ cao để giữ cổ chân vững hơn, tránh lật cổ chân khi bước lên đá hoặc rễ cây gồ ghề.
• Chống thấm nước: Tính năng này rất hữu ích khi đi qua suối nhỏ hoặc những đoạn đường đẫm sương muối. Chân khô sẽ ấm hơn và ít bị phồng rộp hơn.

Mẹo tăng size giày leo núi

Anh chị nên mua giày leo núi lớn hơn từ 0,5 đến 1 size so với giày đi làm hoặc đi học thông thường. Lý do là sau nhiều giờ đi bộ, bàn chân thường nở ra, và anh chị còn phải mang tất dày chuyên dụng. Khi xuống dốc, chân trượt về phía trước, nếu giày chật thì ngón chân sẽ chạm vào mũi giày và rất đau.

Tôi quen một chị mua giày vừa khít vì thấy ôm chân trông gọn đẹp. Đến đoạn xuống dốc dài, chị đau móng chân đến mức phải dừng nhiều lần. Để chọn đúng cỡ, anh chị nên thử giày vào buổi chiều, lúc chân hơi nở, và mang đúng loại tất định đi leo núi khi thử.

Các phụ kiện đi kèm khi leo núi

Các phụ kiện cần mang khi leo núi gồm tất không cotton, balo có đai hông và đai ngực, gậy trekking, khăn và mũ che nắng, cùng găng tay có độ bám. Quần áo và giày là phần chính của chuyện đi leo núi nên mặc gì, nhưng phụ kiện nhỏ mới giúp chuyến đi trọn vẹn. Có món giúp đỡ mỏi, có món giúp tránh trầy xước, có món bảo vệ anh chị trước nắng gió. Anh chị có thể chuẩn bị từng món theo danh sách dưới đây.

Tất (vớ) leo núi

Anh chị nên chọn tất dày chuyên dụng, ôm khít cổ chân và làm từ chất liệu không phải cotton. Tất cotton thấm mồ hôi rồi giữ ẩm, tạo ma sát với da và dễ làm chân phồng rộp. Tất chuyên dụng thường làm từ sợi tổng hợp hoặc merino, giúp chân khô hơn và êm hơn suốt hành trình.

Balo trợ lực

Balo leo núi nên có đai hông và đai ngực để dàn đều trọng lượng lên hông, thay vì dồn hết lên hai vai. Phần đệm lưng thoáng khí cũng rất quan trọng vì lưng là nơi ra mồ hôi nhiều khi đi dốc. Anh chị nên điều chỉnh đai sao cho balo ôm sát lưng, không đung đưa khi bước đi.

Gậy trekking

Gậy trekking giúp giữ thăng bằng và chia sẻ bớt sức nặng cho đôi chân, nhất là lúc xuống dốc. Một nghiên cứu năm 1999 đăng trên Journal of Sports Sciences, đo trên tám nam giới đi xuống dốc nghiêng 25 độ, cho thấy khi dùng gậy, các lực tác động lên khớp gối giảm trong khoảng 12 đến 25%. Con số này đo trong phòng thí nghiệm nên ngoài thực tế sẽ khác tùy độ dốc và cách dùng, nhưng cũng cho thấy gậy thật sự có ích cho đầu gối. Anh chị nên chỉnh gậy sao cho khuỷu tay gập khoảng 90 độ khi đi trên đường bằng.

Khăn rằn, khăn ống, mũ và nón

Một chiếc mũ rộng vành giúp che nắng cho mặt và gáy. Khăn rằn hoặc khăn ống có thể thấm mồ hôi trán, che bụi, và khi lên cao còn quấn cổ giữ ấm trước gió lạnh. Hai món này nhỏ gọn, nhẹ và rất đáng để mang theo trong mọi chuyến đi.

Găng tay

Anh chị nên chọn găng tay có lòng bàn tay phủ cao su để tăng độ bám khi vịn vào đá hoặc cành cây. Găng tay còn giúp tay không bị trầy xước hay đau rát khi leo những đoạn dốc đứng. Khi đi vùng lạnh, loại có lớp lót mỏng sẽ giữ ấm tay mà vẫn cử động ngón linh hoạt.

Lưu ý thực tế và kinh nghiệm khi leo núi

Ba lưu ý thực tế khi leo núi là tránh đồ rườm rà dễ vướng, chọn màu nổi bật nếu muốn chụp ảnh và luôn mang theo đồ khô dự phòng. Ngoài việc biết đi leo núi nên mặc gì, đó là những kinh nghiệm tôi rút ra từ nhiều lần đồng hành cùng các đoàn leo núi. Đều là những điều nhỏ nhưng giúp anh chị an tâm hơn trên đường. Mời anh chị xem chi tiết từng điểm dưới đây.

Tránh mặc đồ quá rườm rà

Váy dài, quần ống loe rộng trông rất duyên khi chụp ảnh nhưng lại dễ vướng vào cành cây, gai góc dọc đường. Chỉ một lần vấp hay mắc kẹt cũng có thể gây nguy hiểm, nhất là ở đoạn dốc hoặc gần vách đá. Anh chị nên chọn trang phục gọn gàng, ôm vừa người, ống quần không quá rộng, và tránh các chi tiết dây, tua thòng lòng thòng.

Trang phục chụp ảnh check-in

Nếu anh chị muốn có những bức ảnh đẹp giữa rừng núi, hãy chọn các gam màu tương phản như cam, đỏ, vàng rêu hoặc xanh dương. Những màu này nổi bật trên nền cây cối và đá. Ngược lại, màu xanh lá hay đen dễ chìm vào cảnh vật, khiến ảnh kém nổi bật. Lợi ích thêm là màu sáng giúp mọi người trong đoàn dễ nhận ra anh chị từ xa.

Luôn mang theo đồ dự phòng

Trời núi có thể đổi từ nắng sang mưa chỉ trong chốc lát. Vì vậy, anh chị nên mang một chiếc áo mưa cánh dơi, loại có thể trùm cả người lẫn balo. Ngoài ra, hãy chuẩn bị một bộ quần áo khô, bọc kín trong túi chống nước, để thay khi cần. Chỉ cần có bộ đồ khô lúc dừng nghỉ, cơ thể anh chị sẽ ấm lại nhanh và tinh thần cũng nhẹ nhõm hơn nhiều.

Cùng leo núi và trải nghiệm hành trình khám phá bản thân

Anh chị muốn cùng nhau có một chuyến leo núi bài bản có thể tham khảo các gợi ý của Minh Trí Thành. Với tôi, leo núi không chỉ là chuyện chọn đồ hay chinh phục một độ cao. Tôi vẫn chia sẻ rằng đây là dịp để các con trò chuyện với chính mình và đánh thức sức mạnh bên trong. Một bộ trang phục phù hợp giúp cơ thể thoải mái, để anh chị và con dành sự chú ý cho những điều ý nghĩa hơn trên đường đi.

Tại Minh Trí Thành, chúng tôi đã tổ chức nhiều hành trình leo núi như vậy. Năm 2024, hoạt động “Vượt đỉnh Ba Vì” có hơn 160 bạn nhỏ từ 8 đến 18 tuổi cùng vượt quãng đường núi khoảng 12 km. Đến tháng 4 năm 2026, hành trình leo núi Fansipan hai ngày một đêm có sự tham gia của hơn 300 khách hàng, trong đó chặng leo đêm lúc 2 giờ sáng ở độ cao khoảng 2.800 m là dấu ấn nhiều người nhớ mãi. Những chặng đêm lạnh như vậy cho thấy vì sao nguyên tắc mặc nhiều lớp mà tôi chia sẻ ở trên lại quan trọng đến thế.

Kết luận

Vậy đi leo núi nên mặc gì? Hãy nhớ ba điều: mặc nhiều lớp, chọn chất liệu nhanh khô và mang giày vừa chân cùng các phụ kiện cần thiết. Chuẩn bị trang phục chu đáo sẽ giúp anh chị và con thoải mái hơn, yên tâm tận hưởng từng bước chân trên đường lên đỉnh.

Câu hỏi thường gặp về đi leo núi nên mặc gì

Đi leo núi nên mặc gì cho người mới bắt đầu?

Người mới nên chọn áo thun thoáng, nhanh khô làm lớp lót, một áo nỉ mỏng làm lớp giữa và một áo khoác gió làm lớp ngoài. Quần nên là quần thể thao co giãn hoặc quần trekking, tránh quần jean. Chân đi giày bám tốt và tất dày không cotton. Chỉ cần đúng ba lớp và đúng chất liệu, anh chị đã có nền tảng ổn cho hầu hết cung đường.

Leo núi có nên mặc quần jean không?

Khi cân nhắc đi leo núi nên mặc gì, anh chị nên tránh quần jean thô. Vải jean thấm nước, lâu khô và khá dày cứng, nên dễ cọ xát gây trầy da, đồng thời hạn chế tầm vận động khi bước lên đá. Quần thể thao co giãn hoặc quần trekking sẽ thoải mái và an toàn hơn.

Leo núi nên mặc mấy lớp áo?

Thông thường là ba lớp gồm lớp lót thấm hút mồ hôi, lớp giữa giữ ấm và lớp ngoài cản gió, chống nước. Đi mùa hè hoặc vùng thấp, anh chị có thể chỉ cần lớp lót và một áo gió mỏng cất trong balo. Đi vùng núi cao vào mùa lạnh thì nên mang đủ cả ba lớp.

Giày leo núi nên mua lớn hơn bao nhiêu size?

Anh chị nên chọn lớn hơn giày thường từ 0,5 đến 1 size để chừa chỗ cho tất dày và phần chân nở ra sau nhiều giờ đi bộ. Khi xuống dốc, khoảng trống này giúp ngón chân không chạm mũi giày. Anh chị nên thử giày vào buổi chiều và mang đúng loại tất định dùng.

Trẻ em đi leo núi nên mặc gì?

Các bé cũng áp dụng nguyên tắc mặc nhiều lớp mỏng như người lớn: áo thun thoáng, áo nỉ mỏng và áo gió nhẹ. Quần nên co giãn, ống không quá rộng để tránh vướng. Giày cần bám tốt, vừa chân và có tất không cotton. Anh chị nên mang thêm một bộ đồ khô cho con để thay khi trời mưa hoặc con ra nhiều mồ hôi.

Ngoài quần áo, đi leo núi cần mang theo gì?

Anh chị nên chuẩn bị balo có đai hông và đai ngực, gậy trekking, mũ hoặc khăn che nắng, găng tay có độ bám, áo mưa và một bộ quần áo khô trong túi chống nước. Ngoài ra đừng quên nước uống và đồ ăn nhẹ phù hợp với độ dài của cung đường.

Tài liệu tham khảo

1. Journal of Sports Sciences (1999), “Knee joint forces during downhill walking with hiking poles”, PubMed: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/10622357/
2. Backpacker, “The Science Behind Trekking Poles”: https://www.backpacker.com/gear-item/the-science-behind-trekking-poles/?scope=anon
3. Báo Nhân Dân, “Hành trình 2 ngày 1 đêm chinh phục Fansipan của đoàn hơn 300 người”: https://nhandan.vn/hanh-trinh-2-ngay-1-dem-chinh-phuc-fansipan-cua-doan-hon-300-nguoi-post956047.html