Những năm gần đây, tình trạng đứt gãy quan hệ giữa cha mẹ và con cái ngày càng phổ biến.
Trẻ thì khép kín, chống đối hoặc im lặng trước người lớn. Ngược lại, nhiều bậc phụ huynh cảm thấy bất lực với con, dù đã áp dụng đủ mọi phương pháp. Câu hỏi thường trực vẫn là: “Vì sao con tôi lại như vậy?”
Có lẽ, đã đến lúc cần thay đổi cách đặt câu hỏi. Thay vì “Con tôi có vấn đề gì?”, giờ nên hỏi:“Tôi đã làm gì để con tôi có những hành động này?”
Gia đình hiện đại – Những khoảng trống không lời
Trong guồng quay công việc, kỳ vọng thành tích và sự chi phối của công nghệ, nhiều bậc cha mẹ tưởng rằng việc đầu tư giáo dục, tạo điều kiện tốt là đủ đầy. Nhưng lại bỏ quên mất nhu cầu cơ bản nhất của trẻ: được lắng nghe và được cảm thấy mình có giá trị.
Sự đứt gãy trong kết nối không đến từ một biến cố lớn, mà thường âm ỉ theo từng giai đoạn. Ban đầu là sự im lặng: con ít nói chuyện, né tránh hoặc chỉ trả lời cha mẹ cho qua. Khi những khoảng lặng ấy không được lấp đầy bằng sự quan tâm đúng cách, trẻ dần thu mình, không còn tìm đến cha mẹ như một chốn an toàn để sẻ chia. Sự xa cách tăng lên từng ngày, từ đó, trẻ bắt đầu có những hành vi: nói dối, giấu giếm,…. Và nếu những đứt gãy này vẫn tiếp diễn, trẻ sẽ phản kháng – bằng lời nói, hành vi xấu, hoặc những lựa chọn tiêu cực khác.
Ở chiều ngược lại, nhiều cha mẹ mang theo tổn thương chưa lành từ tuổi thơ – những thiếu hụt tình cảm, sự nghiêm khắc, hoặc những kỳ vọng bị áp đặt. Khi trở thành cha mẹ, họ không chủ ý làm điều đó, nhưng nghĩ đến giờ mình vẫn ổn, nên tiếp tục dạy con như vậy. Sự mất kiên nhẫn ấy không chỉ làm rạn nứt mối quan hệ với con, mà còn để lại một vòng lặp tổn thương từ thế hệ này sang thế hệ khác.
Con cái là tấm gương phản chiếu cách nuôi dạy của cha mẹ
Theo Thạc sĩ tâm lý – Chuyên gia trị liệu tâm trí Nguyễn Thị Lanh (Học viện Minh Trí Thành): “Cha mẹ không hề biết rằng chẳng có đứa trẻ nào hư đốn, ngỗ nghịch chỉ sau một đêm. Nguyên nhân gốc rễ khiến trẻ hình thành tính cách, hành vi ấy là từ những sự kiện, tình huống tiêu cực mà cha mẹ đã vô tình tạo ra cho con”.
Khác với quan niệm phổ biến cho rằng vấn đề của trẻ cần được “sửa”, các chương trình trao giá trị miễn phí của Học viện Minh Trí Thành: “Đường đến trái tim con”, “Cha mẹ tỉnh thức”,“Khai minh tâm trí”,… (tổ chức đều đặn 2 lần mỗi tháng, thu hút trung bình 7.000 đến 10.000 cha mẹ) lại hướng cha mẹ quay về chính mình để chữa lành cảm xúc, và học cách hiện diện trọn vẹn cùng con.
“Nhiều người tìm đến các chương trình làm cha mẹ để mong có thêm kỹ năng dạy con, nhưng tại Học viện Minh Trí Thành, điều đầu tiên họ cần biết lại là hiểu mình, để chấp nhận, và chữa lành những phần nội tâm đã từng bị bỏ quên”, cô nói.
Giống như anh Trần Đình Tuấn (Ninh Bình), từng nhiều lần “phát điên” và sử dụng đòn roi với cậu con trai 10 tuổi hay nói dối. Chỉ đến khi tham gia các chương trình tại Minh Trí Thành, anh mới lần đầu dám đối diện với tuổi thơ lớn lên với người cha bạo lực.
Ký ức ấy chưa từng được chữa lành, và “trỗi dậy” mỗi khi con làm sai. “Tôi nhận ra, con không nói dối để chống lại tôi. Con chỉ sợ bị mắng, bị đánh, giống như tôi từng sợ cha mình,” anh kể.
Từ khi nhận ra gốc rễ của sự giận dữ, anh Tuấn bắt đầu thay đổi, học cách hỏi “con cảm thấy thế nào”, “vấn đề con đang gặp phải là gì?” thay vì “tại sao con lại làm thế?”. Và rồi, cậu bé bắt đầu dám nhận lỗi, mối quan hệ hai cha con cũng trở nên gần gũi hơn, không còn rào chắn của nỗi sợ.
Theo chuyên gia Nguyễn Thị Lanh, khi cha mẹ tỉnh thức và hiểu được nhu cầu thật sự của trẻ thì lúc đó, không cần dạy con nhiều, mà chính trạng thái an toàn của cha mẹ tạo nên môi trường lý tưởng để trẻ phát triển.
Đồng thời, cha mẹ cũng là tấm gương lớn nhất cho con cái về việc yêu bản thân đúng cách. Khi cha mẹ nhận ra giá trị của mình, biết yêu lấy mình thì trẻ cũng dần học được cách trân trọng bản thân như một điều tự nhiên – như chính sự hiện diện đầy cảm hứng từ cha mẹ.
Nữ chuyên gia lưu ý, các bậc phụ huynh hãy nhớ rằng “cha mẹ yêu con không phải để con yêu cha mẹ, cha mẹ yêu con để con yêu lấy chính mình”. Tình yêu ấy không nằm ở việc dạy dỗ bằng lời. Đó là cách cha mẹ dạy con nhưng không cần dạy gì cả, mà là nỗ lực nỗ lực trưởng thành chính mình rồi sống nguyện với điều đó.
Link bài viết: https://laodong.vn/gia-dinh-hon-nhan/su-dut-gay-trong-ket-noi-gia-dinh-dau-la-nguyen-nhan-that-su-1549386.ldo
