Gia đình nào cũng vậy, mỗi người một tính, không ai giống ai, nhưng có một điểm chung mà rất ít người dám nhìn thẳng: đó là ai cũng đang mang trong mình những tổn thương chưa được gọi tên. Và khi ai cũng bị tổn thương, thì ai cũng cố gắng giành lấy “vùng đất” của mình trong gia đình là vùng đất của sự an toàn, của sự tôn trọng, của việc được công nhận. Vấn đề là hầu hết chúng ta đều khao khát điều đó nhưng lại không biết cách đạt được, nên vô tình làm tổn thương người khác để bảo vệ chính mình. Và cứ như vậy, tổn thương chồng lên tổn thương, xung đột chồng lên xung đột, mà không ai thực sự xấu, chỉ là ai cũng đang đau.
1. Liệu gia đình có là nơi bình yên?
Khi mỗi người đều mang trong mình những tổn thương. Liệu gia đình còn là nơi bình yên?
Nhiều gia đình nhìn bề ngoài không có biến cố lớn như ly hôn hay bạo lực, nhưng bên trong lại tồn tại những bất hòa nhỏ, kéo dài và lặp đi lặp lại. Và chính những bất hòa ấy lại là thứ khiến con trẻ bị mắc kẹt nhiều nhất, bởi một đứa trẻ khi chứng kiến sự căng thẳng, lạnh lẽo hay mâu thuẫn ngầm giữa cha mẹ sẽ rất dễ rơi vào trạng thái tự chán ghét bản thân, cảm thấy bất lực vì không biết làm gì để thay đổi tình hình, thậm chí còn nảy sinh cảm xúc tiêu cực với chính cha mẹ của mình, bởi hai hình tượng mà con từng ngưỡng mộ và tin tưởng tuyệt đối bỗng sụp đổ trong nhận thức non nớt của con.
2. Cảm xúc tiêu cực không được hóa giải sẽ tìm lối thoát sai cách
Khi bên trong chất chứa quá nhiều cảm xúc tiêu cực như buồn bã, thất vọng, trống rỗng mà không được lắng nghe hay thấu hiểu. Con người, đặc biệt là trẻ em và thanh thiếu niên, sẽ có xu hướng tìm đến những kích thích bên ngoài để làm tê liệt cảm xúc, quên đi nỗi đau bên trong. Đó có thể là rượu, chất kích thích, game, các hành vi gây nghiện, hoặc những cách gây chú ý tiêu cực. Bởi sâu thẳm bên trong là một khoảng trống rất lớn, và một khát khao được nhìn thấy, được quan tâm, được công nhận, chứ không phải vì những thứ ấy thực sự mang lại niềm vui hay giá trị.
3. Người hay áp đặt thường là người yếu đuối bên trong
Trong nhiều gia đình, có những người nóng tính, dễ tức giận, hay áp đặt và kiểm soát người khác, nhưng nếu nhìn sâu hơn sẽ thấy rằng đó không phải là sức mạnh mà là biểu hiện của sự yếu đuối bên trong. Bởi khi một người thiếu an toàn nội tại, họ sẽ cố bám víu vào việc kiểm soát để cảm thấy mình còn đứng vững. Họ tin rằng chỉ có áp đặt thì mọi thứ mới “an toàn”, trong khi thực tế là do hiểu biết còn hạn chế nên mới sinh ra bất đồng, bởi khi biết ít thì dễ phản đối, còn khi hiểu nhiều thì con người sẽ dễ đồng cảm và chấp nhận hơn.
4. Chỉ cần một người thay đổi, mối quan hệ gia đình sẽ đổi thay
Giải pháp cho những bế tắc trong gia đình không nằm ở việc chờ chồng thay đổi hay ép con phải khác đi, mà nằm ở việc có một người đủ tỉnh thức để trở thành điểm khởi phát. Và người đó không ai khác ngoài chính bạn. Khi bạn bắt đầu thay đổi cách nhìn, cách phản ứng, cách lắng nghe và cách sống với chính mình, bạn sẽ dần trở thành một mẫu kết nối mới cho gia đình, từ đó ảnh hưởng tích cực đến con cái và cả bạn đời, bởi muốn người khác nghe mình thì bản thân mình cũng cần đạt đến một “level” nhất định về nhận thức và trải nghiệm, giống như muốn dẫn dắt ai đó thì chính mình phải đi trước một đoạn đường.
5. Chọn mình là bước đầu tiên để không còn cô đơn
Rất nhiều người chờ đợi sự thay đổi từ bên ngoài, chờ người khác hiểu mình, thương mình hay cứu mình, nhưng sự thật là không ai có thể làm điều đó thay bạn. Vì vậy, lựa chọn quan trọng nhất là chọn chính mình: chọn học, chọn chữa lành, chọn thực hành từng bước một. Và khi bạn thật sự lựa chọn, những nguồn lực cần thiết sẽ dần xuất hiện, con người cần gặp sẽ đến, cơ hội cần có sẽ mở ra, bởi bạn không hề cô đơn trên hành trình này, chỉ là trước giờ bạn chưa dám bước đi.
6. Nguồn lực thật sự nằm bên trong chứ không phải bên ngoài
Nhiều người mải đi tìm nguồn lực ở tiền bạc, mối quan hệ hay điều kiện bên ngoài mà quên mất rằng nguồn lực quan trọng nhất nằm ở bên trong mình — đó là mức độ xứng đáng, là nội lực, là khả năng đứng vững trước cảm xúc của chính mình. Khi bên trong bạn thay đổi, “cái cốc” bên trong khác đi thì cách bạn học, cách bạn nói, cách bạn hành xử và cách bạn nhìn cuộc đời cũng hoàn toàn khác, và đó mới là nền tảng bền vững để xây dựng một gia đình lành mạnh.
7. Chữa lành là con đường bắt buộc nếu muốn gia đình hạnh phúc
Tại Minh Trí Thành, chúng tôi tin rằng không có gia đình nào thật sự hạnh phúc nếu các thành viên chưa quay về chữa lành chính mình. Và chữa lành không phải là điều gì mơ hồ, mà là một quá trình học tập, thực hành và chuyển hóa nghiêm túc từng ngày, từng bước. Bởi chỉ khi bạn đủ lực bên trong, bạn mới có thể dẫn dắt con, đồng hành cùng bạn đời . Và kiến tạo một gia đình an toàn, yêu thương và phát triển bền vững.
