Có một nỗi đau rất thật của cha mẹ: Mình cho con ăn học, lo đủ thứ… nhưng con vẫn coi thường, bật lại, nói năng hỗn hào.Và cha mẹ thường tự hỏi: “Mình đã làm gì sai? Sao con lại không tôn trọng mình?”
Sự thật là, con không chỉ nghe lời cha mẹ nói. Con cảm nhận và thẩm thấu cách cha mẹ sống. Có những điều con chưa đủ lớn để phản biện. Con có thể im vì sợ, nhưng bên trong con luôn có rất nhiều câu hỏi cần giải đáp thỏa đáng.
Trẻ luôn thích và ngưỡng mộ người cha, người mẹ tử tế, trung thực. Nếu cha mẹ không sống như vậy, bên trong con sẽ sinh ra bực bội. Lâu dần thành thiếu tôn trọng.
1. Con còn nhỏ có biết gì không?
Có. Con biết nhiều hơn cha mẹ tưởng
Nhiều cha mẹ nghĩ: “Nó mới 2–3 tuổi, nó hiểu gì.”, nhưng sự thật là con có những nhận thức về: Ai được ưu tiên, ai bị đối xử không công bằng, hay người lớn nói một kiểu, làm một kiểu. Có thể con chưa nói ra, nhưng con cảm được sự không tử tế, thiếu liêm chính từ cha mẹ, người lớn.
Và khi con đã “cảm” được, nó sẽ bắt đầu: Giảm ngưỡng mộ, giảm tin tưởng, rồi giảm tôn trọng
2. Diều khiến con trở thành người như vậy
Những tình huống cha mẹ nghĩ là bình thường, nhưng đang vô tình nuôi dưỡng một đứa trẻ thiếu tôn trọng cha mẹ:
2.1. Thiên vị nhỏ – hại lớn
Có một tình huống nhiều gia đình mắc mà không nhận ra: Hai đứa trẻ chơi với nhau. Cha/mẹ chăm hai bé ăn uống. Miếng ngon, phần tôm nhiều → cho con mình. Phần cơm nhiều thì cho con người khác. Người lớn nghĩ: “Có gì đâu, con mình thì ưu tiên.”, nhưng trẻ nhìn thấy sự thật: Cha mẹ mình không công bằng, cha mẹ mình khôn lỏi.”. Và điều đáng sợ là: Con học y hệt mô thức đó. Vì trẻ học bằng quan sát, con tự thẩm thấu.
2.2. Vì sao con “ghét” bạn dù bạn không làm gì con?
Con luôn muốn tin rằng cha mẹ là người đáng kính, nhưng nếu con thấy cha mẹ không tử tế, không trung thực, “khuất tất”… thì con bị mâu thuẫn bên trong: Con vẫn là con của bạn, vẫn cần bạn, nhưng không còn ngưỡng mộ.
Và khi một đứa trẻ không còn ngưỡng mộ cha mẹ, nó rất dễ: Bực bội vô cớ, nói chuyện trống không, bật lại tanh tách, coi thường lời dạy. Cha mẹ thì không hiểu tại sao con lại như vậy, nhưng thực ra con đang phản ứng với điều con nhìn thấy ở bạn.
2.3. Nói xấu mẹ chồng trước mặt con
Đây là hành động bạn đang tự cắt rễ tôn trọng của chính mình
Nhiều mẹ không thích mẹ chồng, có mâu thuẫn, có tổn thương, nhưng nếu bạn nói xấu mẹ chồng trước mặt con, bạn đang quên: Đó là bà nội của con. Và đứa trẻ nào cũng yêu bà nội theo bản năng. Con có thể đứng về phía bạn khi còn nhỏ, nhưng sâu thẳm, con vẫn có một sợi dây với tổ tiên. Đến lúc con lớn, con nhận ra bà vẫn thương nó, vẫn yêu nó.
Và con bắt đầu thấy: “Mẹ đã cài sai cho mình, mẹ không tử tế.” Khi đó, con khó mà ngưỡng mộ bạn. Và không ngưỡng mộ thì rất khó tôn trọng.
3. Vậy muốn con tử tế – trung thực – chân thành, cha mẹ phải làm gì?
Không có đường tắt. Cách gieo lòng tử tế, sự trung thực, sự chân thành vào con là cha mẹ phải tử tế – trung thực – chân thành trong mọi hành vi. Vì con: Biết hết, cảm hết, và học bằng chính “phong cách sống” của bạn.
Không cần cha mẹ hoàn hảo, nhưng cha mẹ cần chính trực và dám nhận trách nhiệm. Chỉ cần cha mẹ bắt đầu sửa từ những thứ nhỏ:
- Công bằng trong cách đối xử.
- Không nói một đằng làm một nẻo.
- Không cài đặt thù ghét vào đầu con.
- Nói thật – làm thật – sống đúng.
Khi đó, bạn sẽ thấy con bắt đầu tôn trọng lại, không phải vì sợ, mà vì nể. Nên, không phải tự nhiên mà con không tôn trọng cha mẹ. Phần lớn là hệ quả của: Thiếu tử tế, thiếu trung thực, thiếu liêm chính, thiếu công bằng trong cách sống của người lớn. Muốn con thay đổi thái độ, đừng bắt đầu từ việc “dạy con”.
Hãy bắt đầu từ cách cha mẹ sống.
