Con cãi láo là tình huống khiến nhiều cha mẹ rơi vào trạng thái căng thẳng, tức giận và mất kiểm soát. Khi con phản kháng, nói lời chống đối hoặc đập phá, phản xạ quen thuộc của cha mẹ là quát mắng, áp chế hoặc tìm cách kiểm soát mạnh hơn. Tuy nhiên, cãi lão không phải là gốc rễ vấn đề mà chỉ là biểu hiện bề mặt. Mời cha mẹ tìm hiểu chi tiết qua bài viết dưới đây để không đẩy xung đột đi quá xa.
Cha mẹ cần hiểu bản chất tại sao con thường cãi lời
1. Bản chất hành vi cãi láo của trẻ là gì?
Lấy một ví dụ thực tế rằng, khi chú voi bị một mũi tên nhỏ đâm vào vòi, chúng sẽ lập tức phản ứng dữ dội xuất phát từ nỗi đau. Vì quá đau đớn, con voi gào thét, phá hoại và trở nên hung dữ, khiến mọi người xung quanh chỉ nhìn thấy hành vi mà không thấy nguyên nhân.
Tương tự như hành vi trẻ cãi láo, hành vi chống đối cũng giống như sự gào thét của con voi. Đằng sau phản ứng đó là những vết thương tâm lý. Đó là những “mũi tên vô hình” như lời chỉ trích, sự giận dữ kéo dài, thiếu ghi nhận hoặc thiếu kết nối cảm xúc đang gây đau đớn cho trẻ.
Cha mẹ nào cũng yêu thương con và mong muốn điều tốt nhất cho con. Nhưng chính tình yêu thương không đúng cách đã khiến con tổn thương. Và con dùng “cãi láo” để giải tỏa những tổn thương sâu thẳm đó.
2. Trạng thái “mắc kẹt kép” giữa cha mẹ và con cái
Khi con cãi láo, không chỉ riêng đứa trẻ bị mắc kẹt mà chính cha mẹ cũng đang ở trong trạng thái tương tự. Trong gia đình diễn ra trạng thái “mắc kẹt kép”. Con mắc kẹt trong cảm xúc bức bối, đau đớn và không biết diễn đạt nhu cầu của mình theo cách nào khác ngoài phản kháng.
Trong khi đó, cha mẹ mắc kẹt trong sự tức giận, lo sợ và mong muốn con phải thay đổi ngay lập tức. Khi hai trạng thái mắc kẹt này va chạm, cả hai lao vào nhau trong xung đột nhưng không thể giải quyết được điều gì tận gốc.
3. Cha mẹ cần làm gì khi con cãi láo?
Vậy khi con cãi lại lời mình thì cha mẹ nên làm gì?
3.1. Thay đổi góc nhìn về hành vi của con
Không có đứa trẻ nào muốn mình trở nên xấu hay bị ghét bỏ. Con cãi láo là tín hiệu cho thấy con đang đau, đang bức bối và không biết cách nào khác để thể hiện nhu cầu của mình.
Do đó, khi con có hành vi cãi lời, cha mẹ đừng vội kết luận con “hư hỏng”, “thiếu tôn trọng”. Hãy coi đó là tín hiệu cho biết con đang có tổn thương từ bên trong. Nếu người lớn chỉ tập trung xử lý hành vi mà không nhìn thấy nguyên nhân phía sau, xung đột sẽ lặp đi lặp lại và tổn thương trong trẻ ngày càng sâu hơn.
3.2. Thư giãn và thả lỏng để tháo gỡ xung đột
Cha mẹ muốn hỗ trợ con khi con cãi láo, cha mẹ cần bắt đầu từ việc thư giãn và thả lỏng. Thư giãn ở đây không phải là bỏ mặc mà là không phản ứng hoảng loạn và không lao vào đối đầu quyền lực với con.
Khi cha mẹ đủ bình thản, không bị cuốn theo cảm xúc của con, hành vi cãi láo dần mất đi tác dụng như một công cụ gây áp lực. Lúc đó, trẻ mới có cơ hội hạ xuống trạng thái an toàn hơn.
3.3. Thay quát mắng bằng lắng nghe, chia sẻ
Khi cha mẹ quát mắng, to tiếng hoặc áp chế, não bộ của trẻ sẽ bị kích hoạt vào trạng thái sinh tồn. Lúc này, trẻ không còn khả năng suy nghĩ, lắng nghe hay hợp tác mà chỉ phản ứng bằng chống trả hoặc thu mình. Chính vì vậy, cha mẹ càng quát mắng thì con càng phản kháng, càng kiểm soát thì con càng cãi láo hoặc trở nên bất hợp tác.
Do đó, điều nên làm ở đây là cha mẹ hãy thật bình tĩnh và cùng con gỡ bỏ những cảm xúc trong lòng. Có thể bắt đầu với con bằng những câu hỏi như: Con đang có điều gì không ổn phải không? Dần dần, sự an toàn từ phía cha mẹ sẽ giúp con bình tĩnh và giải tỏa được những cảm xúc tổn thương trong lòng.
Có thể thấy rằng, con cãi láo không phải là vì con “hư hay là vấn đề gốc rễ. Gốc rễ nằm ở những tổn thương vô hình chưa được nhìn thấy và chưa được tháo gỡ. Khi cha mẹ dừng việc đối đầu, chọn thả lỏng và bình an hơn, trẻ mới có cơ hội quay về trạng thái an toàn để thay đổi. Muốn con thôi cãi láo, trước hết cần dừng “chiến đấu” với con và bắt đầu nhìn thấy nỗi đau phía sau hành vi đó.
Để giúp cha mẹ có tư duy và phương pháp đúng đắn trong hành trình nuôi dạy con, Minh Trí Thành đã thiết kế Chương trình chia sẻ Hoàn toàn MIỄN PHÍ. Chỉ với 3 buổi tối cuối tuần, cha mẹ sẽ được:
- Hiểu rõ gốc rễ đằng sau những hành vi của trẻ như: nghiện game, cãi láo, lười biếng,…
- Thấu hiểu nhu cầu thực sự của con trong từng giai đoạn
- Cập nhật tư duy của bậc cha mẹ tỉnh thức và tìm cho mình phương pháp thực tế để từng bước Thấu hiểu – Đồng hành và Dẫn dắt con.
Đăng ký tham gia ngay tại: https://sukien.minhtrithanh.com/
