Nhiều cha mẹ vẫn nghĩ rằng la mắng con chỉ là phản ứng nhất thời khi căng thẳng, rằng nói nặng một chút rồi mọi chuyện sẽ qua, nhưng sự thật là ngay cả chính người lớn cũng không kiểm soát được mình và cũng không hề ý thức đầy đủ rằng mỗi lần la mắng đều có thể tạo ra tác động tinh thần rất sâu và rất lâu dài lên con trẻ, bởi vết thương ngoài da theo thời gian sẽ lành và chỉ để lại sẹo, còn vết thương tinh thần thì không tự lành mà âm thầm loét dần, rỉ máu trong vô thức và có những vết thương mười năm không lành, hai mươi năm vẫn còn đau, chính vì vậy mới có những người khi đã trưởng thành, đã làm cha làm mẹ rồi mà trong lòng vẫn còn giận cha, giận mẹ, thậm chí còn hận cha hận mẹ mà chính họ cũng không hiểu vì sao mình lại như vậy.
1. Khi còn giận cha mẹ, chúng ta không thể kết nối trọn vẹn với cuộc đời
Một sự thật rất khó chấp nhận là khi trong lòng còn giận cha mẹ, con người không thể kết nối thật sự với thế giới bên ngoài, không thể kết nối sâu với con cái của mình, không thể kết nối lành mạnh với bạn đời, đồng nghiệp hay bạn bè, bởi gốc rễ cảm xúc đã bị tổn thương từ rất sớm, khi không thể kết nối yêu thương với cha mẹ – những người cho mình sự sống – thì cũng rất khó để trao đi yêu thương trọn vẹn cho bất kỳ ai khác, và từ đó các mối quan hệ thường trở nên phòng thủ, dễ tổn thương, dễ phản ứng và thiếu sự an toàn cảm xúc.
2. Chúng ta không chỉ cần lớn lên về cơ thể, mà cần trưởng thành về tâm hồn
Chúng ta đến với cuộc đời này không chỉ để trưởng thành về mặt cơ thể mà quan trọng hơn là trưởng thành về mặt tâm hồn, bởi cơ thể chỉ cần ăn uống ngủ nghỉ thì tự khắc phát triển theo thời gian, còn tâm hồn thì không, đặc biệt trong những gia đình mà cha mẹ thường xuyên la mắng, chỉ trích, đay nghiến, chì chiết con cái thì tâm hồn của đứa trẻ không thể trưởng thành mà còn bị méo mó, co rút, teo tóp dần trong đau đớn. Và khi tâm hồn đã đau thì rất khó để cười, thậm chí còn có những đứa trẻ lớn lên, trong trạng thái không còn khóc được nữa.
3. Không khóc được không phải là bản lĩnh, mà là dấu hiệu của tổn thương sâu
Khóc thực chất là một trạng thái chữa lành tự nhiên khi nỗi đau quá lớn cần được giải phóng, nhưng có những đứa trẻ lớn lên lại tự nói với mình rằng không có gì đáng để khóc, và người lớn thường nhầm lẫn đó là mạnh mẽ, trong khi sự thật là khi không khóc được nữa thì cảm xúc bên trong đã đông cứng, tê liệt và chết lặng, đây không phải là bản lĩnh mà là dấu hiệu của một nỗi đau quá sâu không còn được nhận diện, và đứa trẻ ấy học cách sống tách rời khỏi cảm xúc của chính mình.
4. Chỉ trích làm trẻ đánh mất sự tự tin, sáng tạo và cảm giác xứng đáng
Khi một đứa trẻ thường xuyên bị chỉ trích, điều xảy ra không chỉ là buồn hay sợ mà sẽ mất dần tính sáng tạo, sự tự tin, niềm tự hào và cảm giác xứng đáng bên trong, từ đó hình thành nên những niềm tin giới hạn như mình không đủ giỏi, không đủ tốt, không làm được, khiến trẻ lớn lên nhút nhát, rụt rè, không dám nhìn vào mắt người khác, giọng nói thiếu lực, đầu óc trống rỗng khi cần thể hiện bản thân, thiếu khả năng ra quyết định, thiếu sự quyết đoán và không dám nói lên suy nghĩ thật của mình.
5. Sức mạnh thật sự đến từ tâm trí chứ không phải từ cơ bắp
Sức mạnh của con người không đến từ cơ bắp mà đến từ tâm trí và tâm hồn, giống như trong chạy marathon, ba mươi bảy cây số đầu là sức của cơ thể nhưng năm cây số cuối cùng là sức của tâm trí, hay trong leo núi, nếu chỉ dùng cơ thể thì con người rất dễ bỏ cuộc vì mệt mỏi và đau đớn, nhưng nếu dùng tâm trí thì lại có thể vượt qua giới hạn của chính mình, và điều này cũng đúng trong hành trình nuôi dạy con, nơi mà sự kiên nhẫn, thấu hiểu và tỉnh thức của cha mẹ chính là nguồn sức mạnh lớn nhất giúp con lớn lên lành mạnh.
6. Nuôi con không phải bằng la mắng mà bằng sự chữa lành từ cha mẹ
Nuôi con không phải là uốn nắn hành vi bằng sợ hãi hay la mắng mà là nuôi dưỡng tâm hồn của con bằng sự lắng nghe, thấu hiểu và tôn trọng, bởi mỗi khi chúng ta chỉ trích người khác thì cũng giống như chỉ một ngón tay ra ngoài trong khi ba ngón tay còn lại đang chỉ về chính mình. Và nếu cha mẹ không quay về nhìn lại mình, mà tiếp tục đay nghiến con thì rất dễ gieo vào con một cuộc đời sống trong khuất phục, yếu đuối, dễ tổn thương và luôn đòi hỏi người khác phải hiểu mình, vì vậy chỉ khi cha mẹ bắt đầu chữa lành chính mình thì con cái mới thực sự có cơ hội lớn lên với một tâm hồn khỏe mạnh, đủ đầy và biết yêu thương.
