Rất nhiều cha mẹ mong muốn tìm ra cách để con nghe lời răm rắp, mong con ngoan ngoãn, vâng lời, làm theo đúng những gì người lớn nói. Thế nhưng thực tế cho thấy, càng cố kiểm soát, ép buộc hay quát mắng, con lại càng bướng bỉnh, chống đối hoặc im lặng một cách đáng sợ. Điều đau lòng nhất là có những đứa trẻ “nghe lời” bên ngoài nhưng bên trong lại ngày càng xa cách, thu mình và mất kết nối với cha mẹ.
3 Bước Để Con Nghe Lời Răm Rắp | Nguyễn Thị Lanh
1. Nguyên nhân vì sao con lại không nghe lời bố mẹ?
Trước khi tìm cách để con nghe lời răm rắp, cha mẹ cần dừng lại và tự hỏi: điều gì đang khiến con không muốn lắng nghe mình?. Rất nhiều bậc phụ huynh chỉ nhìn vào hành vi bên ngoài mà quên mất rằng phía sau mỗi hành vi của trẻ luôn là một cảm xúc hoặc một nhu cầu chưa được đáp ứng.
1.1. Con không nghe lời bởi cha mẹ chưa biết cách giao tiếp đúng với con
Không có đứa trẻ nào sinh ra đã hư hay bướng bỉnh. Chỉ có những đứa trẻ lớn lên trong môi trường giao tiếp chưa phù hợp. Khi cha mẹ thường xuyên quát mắng, chê bai, so sánh con với người khác, chỉ nhìn vào lỗi sai mà không ghi nhận nỗ lực. Đứa trẻ sẽ dần hình thành niềm tin rằng mình không đủ tốt và tiếng nói của mình không có giá trị. Khi đó, con không còn muốn lắng nghe cha mẹ, bởi mỗi cuộc trò chuyện đều mang lại cảm giác tổn thương hoặc buồn chán.
Cha mẹ cần hiểu rằng càng mắng con thì khoảng cách giữa hai bên càng xa. Càng áp đặt, con càng có xu hướng chống đối hoặc bỏ ngoài tai. Việc để con nghe lời răm rắp không đến từ quyền lực hay sự sợ hãi, mà đến từ khả năng giao tiếp đúng cách. Giống như việc bạn không thể kéo một con trâu nặng bằng sức, mà cần một nắm cỏ non để dẫn nó đi. Với con trẻ, sự thấu hiểu chính là “nắm cỏ non” giúp con tự nguyện lắng nghe mỗi ngày.
1.2. Con không nghe lời bởi con luôn đóng cánh cửa tâm trí khi ở gần bố mẹ
Mỗi đứa trẻ đều có một cánh cửa tâm trí và cánh cửa ấy chỉ mở ra khi con cảm thấy thực sự an toàn. Thế nhưng, rất nhiều cha mẹ vô tình biến ngôi nhà là nơi đáng lẽ phải an toàn nhất, lại trở thành nơi khiến con luôn căng thẳng. Khi ở gần bố mẹ chỉ có chỉ trích, chê bai, so sánh và phán xét, đứa trẻ sẽ học cách tự bảo vệ mình bằng cách đóng lại cảm xúc và suy nghĩ.
Khi cánh cửa tâm trí đã đóng, cha mẹ nói bao nhiêu lần con cũng không nhớ, nhắc nhở bao nhiêu con cũng không làm theo. Không phải vì con không nghe, mà vì não bộ con đang đóng. Muốn giúp con nghe lời răm rắp, cha mẹ cần tạo cho con một cảm nhận rất rõ ràng rằng ở bên bố mẹ, con được an toàn. Con được là chính mình và được yêu thương vô điều kiện. Khi cảm giác an toàn được thiết lập, cánh cửa tâm trí của con sẽ tự động mở ra.
2. Các bước để con nghe lời răm rắp là gì?
Sự thật là con không nghe lời không phải vì con hư, hỗn láo hay cố tình chống đối. Phần lớn nguyên nhân đến từ việc con không cảm thấy an toàn về mặt cảm xúc khi ở gần bố mẹ. Khi một đứa trẻ sống trong trạng thái lo sợ bị phán xét, bị mắng mỏ hoặc không được lắng nghe, não bộ của con sẽ tự động bật cơ chế phòng vệ. Lúc này, mọi lời dạy bảo đúng đắn đến đâu cũng khó có thể đi vào tâm trí con. Vì vậy, muốn giúp con nghe lời răm rắp một cách tự nguyện và bền vững, cha mẹ cần hiểu đúng nguyên nhân gốc rễ thay vì chỉ cố sửa hành vi bề mặt. Sau khi đã hiểu rõ vấn đề thì dưới đây là 3 bước cha mẹ nhất định phải làm để con nghe lời răm rắp.
2.1. Thấu hiểu mong muốn và cảm xúc của con
Thấu hiểu là nền móng đầu tiên và quan trọng nhất. Muốn thấu hiểu con, cha mẹ cần lắng nghe nhu cầu thật sự phía sau hành vi của con, lắng nghe mà không phán xét hay vội vàng sửa sai. Khi con nói ra mong muốn hoặc cảm xúc, cha mẹ không cần phải đồng ý ngay. Bạn hãy đồng ý với cảm xúc của con trước. Chỉ cần được thừa nhận rằng “bố mẹ hiểu con đang buồn”, “bố mẹ biết con đang tức”, đứa trẻ sẽ cảm thấy mình được tôn trọng và được đứng cùng một chiến tuyến với cha mẹ. Khi đó, việc giúp con nghe lời răm rắp trở nên dễ dàng hơn rất nhiều.
2.2. Cha mẹ đồng hành cùng con trong mọi việc
Rất nhiều cha mẹ nghĩ rằng mình đã làm tròn trách nhiệm khi lo cho con ăn uống đầy đủ, học trường tốt hay học thêm nhiều kỹ năng. Tuy nhiên, điều con cần nhất lại là sự hiện diện thật sự của cha mẹ trong hành trình từ nhỏ đến lớn. Đồng hành không phải là làm thay con, mà là cùng con trải qua khó khăn, thất bại và cả những giấc mơ. Những trải nghiệm này không ai có thể thay thế vai trò của cha mẹ. Khi cha mẹ thực sự đồng hành, sợi dây gắn kết được hình thành bền chặt. Lúc này con sẽ tự nhiên lắng nghe mà không cần ép buộc.
Cha mẹ cũng đừng quên khen ngợi, ghi nhận con và cho con quyền đưa ra chính kiến của mình. Một đứa trẻ được lớn lên trong sự ghi nhận sẽ có nội lực mạnh mẽ. Cha mẹ hãy học cách khen nỗ lực thay vì chỉ khen kết quả. Ta ghi nhận những tiến bộ nhỏ và cho con quyền được nói lên suy nghĩ của mình. Khi con hiểu rằng mình được phép sai và được yêu thương ngay cả khi mình làm sai, con sẽ không còn sợ hãi hay chống đối. Đây chính là nền tảng quan trọng để con nghe lời răm rắp bằng sự tự nguyện, chứ không cần ép buộc.
2.3. Dẫn dắt và định hướng cho con những điều đúng đắn
Chỉ khi đã “thấu hiểu” và “đồng hành” đủ sâu, cha mẹ mới có thể dẫn dắt con một cách hiệu quả. Lúc này, con đã tin cha mẹ là “đồng bọn” và sẵn sàng tiếp nhận những định hướng đúng đắn. Dẫn dắt không phải là kiểm soát hay áp đặt, mà là soi đường để con tự nhận thức điều đúng sai và chịu trách nhiệm với lựa chọn của mình. Đây là giai đoạn mà việc giúp con nghe lời răm rắp trở thành kết quả tự nhiên của một mối quan hệ lành mạnh.
3. Kết luận
Nói tóm lại, con không nghe lời không phải vì con hư hay cố tình chống đối cha mẹ. Đó chỉ là phản ứng tự nhiên khi con chưa được thấu hiểu, cảm thấy mất an toàn và thiếu sự đồng hành từ người lớn. Khi cha mẹ học cách “thấu hiểu – đồng hành – dẫn dắt” để con nghe lời răm rắp, sự nghe lời sẽ không còn là áp lực hay cuộc đấu quyền lực. Lúc ấy, việc con lắng nghe trở thành kết quả tự nhiên của một mối quan hệ yêu thương. Con nghe lời không phải vì sợ hãi, mà vì con tin tưởng và cảm nhận được tình yêu đúng cách từ cha mẹ.
