Cách dạy con 18 tuổi trưởng thành như thế nào? Trong giai đoạn này nếu con 18 tuổi không nghe lời phải làm sao? Thời điểm con bước sang tuổi 18, là thời điểm khiến nhiều cha mẹ rơi vào trạng thái vừa tự hào, vừa lo lắng, vừa hụt hẫng mà không gọi tên được.
Về mặt pháp lý, con đã ở ngưỡng trưởng thành. Về mặt nhận thức, con bắt đầu muốn được xem như một người lớn. Về mặt cảm xúc, con khao khát tự do, muốn tự quyết, muốn chứng minh bản thân. Nhưng trên thực tế, ở tuổi 18, nhiều bạn trẻ vẫn còn rất non về trải nghiệm, chưa vững về cảm xúc, dễ dao động trước áp lực, và chưa thật sự đủ nội lực để chịu trách nhiệm trọn vẹn cho mọi lựa chọn của mình.
Bài viết này sẽ giúp cha mẹ hiểu sâu và đúng về cách dạy con 18 tuổi trưởng thành thông qua việc:
- Hiểu tâm lý của con ở tuổi 18.
- Biết được vì sao con dễ xung đột với cha mẹ ở giai đoạn này
- Nhận diện cha mẹ cần thay đổi điều gì trong cách đồng hành
- Có phương pháp giúp con trưởng thành từ bên trong, chứ không chỉ “ra dáng người lớn” ở bề ngoài
1. Tình trạng chung của các cha mẹ khi có con 18 tuổi
Tuổi 18 là một giai đoạn rất đặc biệt. Đây không còn là lúc cha mẹ chỉ “nuôi con”, “quản con” hay “dạy con nghe lời” như trước. Nhưng cũng chưa phải là lúc hoàn toàn buông tay để con tự bơi giữa cuộc đời. Nói cách khác, cách dạy con 18 tuổi trưởng thành là bài toán không hề dễ dàng, nếu cha mẹ không biết cách: siết quá thì con ngột ngạt, buông quá thì con lạc hướng. Tuổi 18 là giai đoạn:
- Con không còn thích bị kiểm soát.
- Con phản ứng khi cha mẹ góp ý quá sâu.
- Con muốn tự chọn ngành, chọn trường, chọn bạn, chọn lối sống.
- Con ít chia sẻ hơn, có thế giới riêng rõ rệt hơn.
- Con có thể tỏ ra hiểu biết, nhưng lại thiếu kiên định khi đối diện với thất bại, áp lực hay cám dỗ. Cha mẹ càng bối rối trong cách dạy con 18 tuổi trưởng thành bao nhiêu, càng tạo khoảng cách với con bấy nhiêu. Vì có những cha mẹ vẫn áp dụng cách nuôi dạy con từ lúc còn nhỏ xíu, để dạy con 18 tuổi: Hỏi quá kỹ, can thiệp quá sâu, thay con quyết định quá nhiều, và kiểm soát từng bước. Nên con khi 18 tuổi, sẽ phản kháng mạnh hơn, giấu giếm, có thể bề ngoài nghe lời, nhưng bên trong con dần xa cách.
Có những cha mẹ lại buông tay con quá sớm, để con tự do, tự lo ở tuổi 18. Đôi khi điều này đã vô tình đẩy con vào trạng thái lạc lõng, cô đơn, thiếu điểm tựa đúng lúc con đang chập chững bước vào đời.
Vì vậy, nếu hỏi “cách dạy con 18 tuổi trưởng thành” là gì, thì câu trả lời không nằm ở việc cha mẹ cứng hơn hay mềm hơn. Điều cốt lõi là cha mẹ cần có tư duy đúng trong việc nuôi dạy, đồng hành cùng con trưởng thành:
Hãy chuyển vài từ người kiểm soát sang người định hướng, từ người ra lệnh sang người đối thoại, từ người làm thay sang người trao quyền có dẫn dắt.
Trưởng thành không phải là 18 tuổi là sẽ trưởng thành, mà là quá trình con học cách hiểu bản thân, chịu trách nhiệm với lựa chọn, biết quản trị cảm xúc, biết sống có giá trị, có kỷ luật và có năng lực đối diện với đời sống thực tế. Và trong hành trình đó, vai trò của cha mẹ vô cùng quan trọng. Không phải như người cầm tay chỉ từng bước, mà như người giữ ngọn đèn đủ sáng, định hướng để con thấy đường.
2. Tính cách của con ở tuổi 18
Tuổi 18 có thể coi là một mốc vô cùng quan trong. Vì theo quy trình hình thành tính cách của con qua 3 giai đoạn 7 năm, thì sau 18 tuổi tính cách con sẽ không phát triển mà lặp lại những tính cách từ tuổi 18 hất về. Ở độ tuổi này, tuy con không còn là một đứa trẻ nhỏ, nhưng con cũng chưa hoàn toàn là người trưởng thành, chín chắn như cha mẹ kỳ vọng.
Con có thể đã cao bằng cha, có thể tranh luận sắc bén, có thể nói những điều nghe rất tự tin. Nhưng điều đó không có nghĩa là con đã đủ trải nghiệm để nhìn hết hậu quả của lựa chọn, đủ năng lực tự điều tiết cảm xúc khi vấp ngã, hoặc đủ vững vàng để không bị cuốn theo áp lực đồng trang lứa, mạng xã hội, thành tích hay các mối quan hệ.
Ở tuổi 18, con thường có những đặc điểm rất nổi bật như:
2.1. Con khao khát tự do và quyền tự quyết
Con muốn được tự chọn cuộc đời của mình, muốn chọn ngành học, chọn môi trường sống, chọn bạn bè, chọn cách sử dụng thời gian, thậm chí chọn cả quan điểm sống. Con không còn muốn cha mẹ quyết định thay mọi thứ như trước. Đây là nhu cầu bình thường khi con tuổi 18, nên cha mẹ không cần lo lắng, chỉ cần có cách dạy con 18 tuổi trưởng thành đúng đắn. Nhưng nếu cha mẹ xem những biểu hiện, hành vi đó của con là chống đối, mối quan hệ sẽ rất dễ bước vào cuộc chiến quyền lực.
2.2. Con muốn được tôn trọng như một người lớn
Tuổi 18 rất nhạy với cách cha mẹ nói chuyện. Con có thể chấp nhận một lời góp ý khó nghe nếu cảm thấy mình được tôn trọng. Nhưng con sẽ phản ứng mạnh nếu thấy mình bị coi thường, bị áp đặt, bị quản như con nít. Với cách giao tiếp kiểu: “Con biết gì mà nói.”, “ Nói thì nghe đi, đừng hỏi nhiều”, “Trứng không hơn vịt”,…Những câu thiếu sự tôn trọng như vậy không còn hiệu quả
Những câu như vậy không còn hiệu quả ở tuổi 18. Thay vì khiến con nghe lời, nó thường khiến con khép lòng hoặc phản ứng ngược. Ở tuổi này, con cần đối thoại hơn là mệnh lệnh. Con cần được xem như một con người đang lớn lên, không phải một đối tượng phải phục tùng.
2.3. Con dễ mâu thuẫn bên trong
Vì sao nói tuổi 18 dễ mâu thuẫn bên trong. Ở tuổi này, có lúc con rất cứng rắn, mạnh mẽ, nhưng cũng có lúc con lại rất mong manh. Cha mẹ có thể thấy con nói như thể đã hiểu hết mọi thứ, nhưng chỉ một thất bại nhỏ cũng có thể làm con chao đảo.
Bên trong con đang rối bời bởi vô số câu hỏi: Mình là ai? Mình giỏi cái gì? Mình nên chọn hướng nào? Nếu chọn sai thì sao? Mình có đủ tốt không? Cuộc đời mình có ý nghĩa gì?
Nhưng không phải cha mẹ nào cũng nhận ra, và nghe thấy những câu hỏi đó của con. Và nếu cha mẹ chỉ chăm chăm vào thành tích, điểm số, chọn trường, chọn nghề mà quên mất thế giới nội tâm ấy. Con sẽ rất dễ rơi vào trạng thái áp lực nhưng không biết chia sẻ với ai.
Rất nhiều bạn trẻ 18 tuổi muốn tự do, nhưng chưa hẳn đã có kỹ năng quản trị thời gian, tiền bạc, cảm xúc, mối quan hệ, trách nhiệm cá nhân. Đây là nghịch lý lớn của tuổi 18.
Con có thể nói “con tự lo được”, nhưng thực tế lại chưa biết: Sắp xếp ưu tiên, giữ kỷ luật với mục tiêu dài hạn, xử lý mâu thuẫn một cách trưởng thành, từ chối cám dỗ, vượt qua thất bại mà không sụp đổ,…Nếu cha mẹ không nhận ra điều này, rất dễ kiểm soát vì sợ con làm hỏng hoặc buông, để con tự do vì nghĩ con lớn rồi. Điều con cần là được trao quyền có lộ trình, được tập tự chịu trách nhiệm trong một không gian vẫn có sự quan sát, được định hướng và hỗ trợ đúng lúc.
3. Vì sao cha mẹ dễ xung đột với con ở tuổi 18?
Muốn biết cách dạy con 18 tuổi trưởng thành, cha mẹ cần hiểu vì sao giai đoạn này hay xảy ra va chạm.
3.1. Cha mẹ vẫn quen với vai trò kiểm soát
Những năm trước, cha mẹ là người quyết mọi thứ cho con: Từ việc ăn gì, học gì, đi đâu, chơi với ai, ngủ lúc mấy giờ. Vai trò đó từng đúng và cần thiết, nhưng khi con bước sang tuổi 18, nếu cha mẹ vẫn kiểm soát, quyết thay con như vậy, con sẽ cảm thấy ngột ngạt.
Những câu hỏi dồn dập, những lời nhắc liên tục, những quyết định thay, những nghi ngờ quá mức… đều có thể khiến con thấy mình không được tin tưởng. Khi con 18 tuổi, không cha mẹ, mọi người tin tưởng, con rất dễ phản ứng để đòi lại quyền làm chủ.
Ngược lại, con cũng có thể đánh giá quá cao khả năng của bản thân, muốn được quyết định mọi thứ ngay lập tức, nhưng chưa lường hết hậu quả. Khi cha mẹ góp ý, con nghĩ mình bị cản trở. Khi va vấp, sai lầm con lại chưa đủ bình tĩnh để rút kinh nghiệm và vượt qua.
3.2. Hai bên nói cùng một chuyện nhưng không cùng ngôn ngữ
Cha mẹ nói bằng ngôn ngữ của lo lắng: “Bố mẹ chỉ muốn tốt cho con.”, “Ra đời không đơn giản đâu.”, “Con phải tính đường dài.” Con lại nghe bằng ngôn ngữ của tự do: “Bố mẹ không tin con.”, “Bố mẹ lúc nào cũng nghĩ con sai.”, “Bố mẹ chỉ muốn con sống theo ý bố mẹ.”
Vấn đề không chỉ nằm ở ngôn từ, mà còn ở cách truyền đạt. Nhiều cha mẹ thật lòng thương con, nhưng nói ra lại thành áp lực. Nhiều bạn trẻ thật lòng muốn tự lập, nhưng thể hiện ra lại thành bốc đồng. Và thế là cả hai đều tổn thương dù đều có ý tốt.
4. Cách dạy con 18 tuổi trưởng thành: 10 nguyên tắc cha mẹ cần thay đổi
Cách dạy con 18 tuổi trưởng thành hiệu quả, không phải là áp dụng theo cách cũ. Cha mẹ cần nâng cấp chính mình trước, nếu muốn con trưởng thành đúng nghĩa.
4.1. Chuyển từ “quản con” sang “định hướng con”
Ở tuổi 18, cha mẹ không còn phù hợp với vai trò kiểm soát, quản trị con nữa. Cha mẹ không thể theo sát con từng phút, kiểm tra từng tin nhắn, kiểm soát từng quyết định, rồi mong con đủ bản lĩnh để tự đứng giữa đời. Điều con cần lúc này không phải là người giám sát, mà là người định hướng, giúp con nhìn rộng hơn, xa hơn, sâu hơn. Không quyết thay, nhưng cũng không bỏ mặc, không sống hộ, nhưng cũng không vô can.
Ví dụ, nếu con đang phân vân chọn ngành, thay vì áp đặt kiểu: “Học ngành này đi, ngành kia không có tương lai.”. Cha mẹ có thể định hướng, gợi ý cho con:
- “Con thích điều gì ở ngành đó?”
- “Mình cùng xem ưu nhược điểm của từng lựa chọn nhé.”
- Bố mẹ sẽ giúp con có thêm góc nhìn, còn quyết định cuối cùng mình cần học cách chịu trách nhiệm.” Cha mẹ chỉ cần thay đổi cách tiếp cận, nhưng có thể giảm căng thẳng, đối đầu giữa 2 bên.
4.2. Tôn trọng con như một người đang lớn, không như một đứa trẻ cần bị sai bảo
Trưởng thành bắt đầu từ cảm giác được tôn trọng. Nếu cha mẹ cứ nói với con 18 tuổi bằng giọng bề trên, mỉa mai, phủ đầu, chê bai, con rất khó mở lòng và hợp tác. Không ai thích trưởng thành trong môi trường, mà tiếng nói của mình luôn bị xem nhẹ.
Cha mẹ hãy tôn trọng con bằng cách: Lắng nghe con nói hết, giúp con học bài học khi con sai, không dùng tuổi tác để dập mọi phản biện, tôn trọng sự khác biệt của con.
Một người trẻ được tôn trọng, sẽ dễ học trách nhiệm hơn một người trẻ bị ép phục tùng.
4.3. Học cách đối thoại thay vì chỉ đưa mệnh lệnh
Tuổi 18 không còn hợp với kiểu giao tiếp một chiều. Càng ra lệnh, con càng có xu hướng chống ngầm hoặc nghe cho qua. Muốn con trưởng thành, cha mẹ phải học cách đối thoại: Đặt câu hỏi thay vì vội kết luận, lắng nghe để thấu hiểu không phải để phản bác, chia sẻ góc nhìn của cha mẹ, thay vi áp đặt kết quả, tạo không gian cho con suy nghĩ và tự nói ra lựa chọn của mình.
Đối thoại với con không làm cha mẹ mất uy, mà là cơ hội để cha mẹ và con trưởng thành hơn. Chỉ những người đủ vững mới không cần thắng con bằng to tiếng, quát mắng.
4.4. Trao quyền theo mức độ, không giữ khư khư cũng không buông lỏng
Một trong những cách dạy con 18 tuổi trưởng thành hiệu quả nhất là trao quyền có lộ trình. Con cần được thử tự quyết, tự làm, tự sai, tự sửa. Nếu mọi thứ đều do cha mẹ quyết, con sẽ không hình thành năng lực tự chủ. Nhưng nếu trao hết ngay trong khi con chưa sẵn sàng, con có thể lao vào những lựa chọn thiếu chín chắn.
Cha mẹ có thể cho con tự sắp xếp lịch cá nhân, tự chịu trách nhiệm với việc học, việc làm thêm, cũng như mục tiêu các nhân. Cha mẹ hãy để con tự xử lý một số vấn đề trước, việc của mình là lùi lại và quan sát,…Vì con không thể học trưởng thành nếu chưa bao giờ được phép làm chủ.
4.5. Dạy con chịu trách nhiệm với hệ quả, không chỉ sợ bị phạt
La mắng, phạt, cấm đoán, là phương pháp sai lầm của nhiều cha mẹ, khi con mắc lỗi. Đặc biệt ở tuổi 18, cách này ngày càng mất tác dụng. Con có thể sợ trong chốc lát, nhưng không chắc hiểu sâu. Cha mẹ hãy giúp con biết chịu trách nhiệm với hệ quả, để con có cơ hội trưởng thành kiểu như:
- Nếu con không có kế hoạch chi tiêu, cuối tháng con sẽ hết tiền.
- Nếu con thức khuya kéo dài, sẽ ảnh hưởng đến tinh thần và hiệu suất học tập cũng như làm việc.
- Khi con nói thiếu tôn trọng, mối quan hệ sẽ rạn nứt,…
4.6. Đừng làm thay những việc con cần tự học
Yêu con không phải là dọn hết chướng ngại để con đỡ vất vả. Nhiều cha mẹ vì thương nên làm thay con quá nhiều. Từ việc nhắc lịch học, lịch thi liên tục, can thiệp, giúp con giải quyết mọi rắc rối, thậm chí làm thay con cả những chuyện con hoàn toàn có thể tự làm,… Điều này chỉ khiến con lớn lên về tuổi tác, còn về năng lực sống, và sự trưởng thành thì không có. Hãy để con va chạm, trải nghiệm, để con thất bại và học bài học. Đây mới là cách giúp con vững vàng và trưởng thành hơn.
4.7. Giúp con xây dựng nội lực, thay vì chỉ thúc ép thành tích
Sai lầm mà không ít cha mẹ mắc phải, khi dạy con tuổi 18 là chỉ tập trung vào việc con thi trường nào, điểm số ra sao, nghề nào thu nhập tốt, phải thành công ra sao,…Đây là cách tạo ra những đứa trẻ rất giỏi bề ngoài, nhưng yếu đuối bên trong, khi ra đời con bị vả ngược vả xuôi. Điều quan trọng, con cần phát triển nội lực, khả năng chịu áp lực, năng lực tự học, sự kiên trì, tính kỷ luật, lòng tự trọng, hệ giá trị,…
Cha mẹ cần trò chuyện với con về những điều sâu hơn, bằng những câu hỏi mở, để khơi gợi nội động lực trong con:
- Con muốn trở thành người như thế nào?
- Điều gì là quan trọng với con?
- Con muốn sống một cuộc đời ra sao?
- Khi gặp thất bại, con nghĩ mình cần làm điều gì đầu tiên?
4.8. Tôn trọng lựa chọn của con, nhưng không bỏ vai trò phản biện
Có những cha mẹ hoặc ép con đi theo ý mình, hoặc chẳng dám nói gì vì sợ con giận. Cả hai đều không phải là cách dạy con 18 tuổi trưởng thành. Cha mẹ không nên sống thay cuộc đời con, và càng không nên im lặng khi thấy con đang quyết định trong mù mờ, cảm tính hoặc ngắn hạn . Điều quan trọng là cha mẹ hãy phản biện với tinh thần đồng hành, không phán xét.
Ví dụ, cha mẹ có thể nói: “Bố mẹ muốn hiểu rõ hơn lý do con chọn hướng này.”, “Nếu không như mong muốn, con có phương án B không?” thay vì nói “Ý tưởng này vớ vẩn lắm.”, “Con làm thế là sai rồi.”
4.9. Giữ kết nối cảm xúc, đừng chỉ nói chuyện về trách nhiệm
Một lỗi rất phổ biến khi con lớn, là cha mẹ chỉ còn nói chuyện với con về nghĩa vụ: Học hành, tương lai, trách nhiệm, tiền bạc, lựa chọn, kỷ luật,… Sự quan tâm của cha mẹ là đúng, nhưng nếu mối quan hệ giữa cha mẹ và con cái chỉ tập trung vào điều đó. Con sẽ thấy cha mẹ là nơi tạo áp lực, chứ không phải nơi an toàn nữa. Lên 18 tuổi, con rất cần định hướng, nhưng cũng rất cần cảm giác được yêu thương, chứ không phải lúc nào cũng bị đánh giá.
4.10. Làm gương cho kiểu trưởng thành mà bạn muốn thấy ở con
Muốn dạy con trưởng thành, cha mẹ phải là hình mẫu trưởng thành. Nếu cha mẹ yêu cầu con bình tĩnh nhưng mình lại nóng nảy; yêu cầu con chịu trách nhiệm nhưng mình hay đổ lỗi; yêu cầu con biết lắng nghe nhưng mình luôn cắt ngang; yêu cầu con tự lập nhưng mình lại sống phụ thuộc cảm xúc… thì mọi lời nói với con đều vô nghĩa, không có trọng lượng.
Trẻ 18 tuổi không chỉ nghe cha mẹ nói gì, mà còn quan sát cha mẹ sống ra sao. Một người cha, người mẹ sống có trách nhiệm, có tự trọng, có kỷ luật, biết xin lỗi khi sai, biết tôn trọng người khác, biết quản trị cảm xúc… chính là bài học sống động nhất, hiệu quả nhất cho con về trưởng thành.
5. Những sai lầm cha mẹ cần tránh khi dạy con 18 tuổi trưởng thành
Một số sai lầm của phụ huynh khi giáo dục con ở tuổi 18:
5.1. Sai lầm 1: Kiểm soát vì quá lo
Ai cũng biết, cha mẹ vì yêu con, lo lắng cho con nên thường hay kiểm soát, nhưng cha mẹ không thể lấy lý do đó, để xâm phạm mọi ranh giới của con. Việc cha mẹ kiểm soát quá mức chỉ khiến con học cách giấu, không học cách trưởng thành.
5.2. Sai lầm 2: Dùng tiền bạc để điều khiển
Nhiều cha mẹ vô thức dùng sự chu cấp như một cách giữ quyền lực: “Tiền của bố mẹ nên con phải sống theo ý bố mẹ.”. Điều này có thể khiến con nghe lời tạm thời, nhưng về lâu dài nó làm méo mó mối quan hệ và cản trở quá trình tự lập lành mạnh.
5.3. Sai lầm 3: Xem mọi phản biện của con là hỗn
Một người trẻ biết đặt câu hỏi chưa chắc là bất trị. Biết phản biện đúng cách là một dấu hiệu trưởng thành. Điều cha mẹ cần là giúp con biết cách phản biện có tôn trọng, không phải dập luôn nhu cầu có quan điểm riêng.
5.4. Sai lầm 4: So sánh con với người khác
Ở tuổi 18, độ tuổi con đang xây dựng bản sắc riêng. Việc cha mẹ so sánh đặc biệt nguy hiểm. Nếu liên tục bị đo bằng người khác, con dễ đánh mất cảm nhận về giá trị riêng của mình. Con có thể sống để chạy theo chuẩn của thiên hạ, hoặc con bất cần tất cả.
5.5. Sai lầm 5: Chỉ yêu khi con đáp ứng kỳ vọng
Con chỉ được yêu khi con đáp ứng mong muốn, kỳ vọng của cha mẹ, còn khi con lệch ý, cha mẹ thể hiện ra mặt, lạnh nhạt với con luôn. Điều này khiến con mang cảm giác phải thành công, phải đúng, phải làm hài lòng thì mới xứng đáng được yêu. Đây là một gánh nặng rất lớn. Con có thể sai. Lựa chọn của con có thể cần điều chỉnh. Nhưng tình yêu và sự tôn trọng không nên trở thành công cụ thưởng phạt.
6. Dạy con 18 tuổi trưởng thành trong những vấn đề cụ thể
Dưới đây là một số tình huống cha mẹ thường gặp:
6.1. Khi con chọn ngành cha mẹ không thích
Cha mẹ đừng vội phản ứng ngay bằng phủ nhận. Hãy hỏi con bằng những câu hỏi mở:
- Vì sao con chọn ngành này?
- Con thấy mình mạnh ở điểm nào, phù hợp với hướng đó.
- Con đánh giá môi trường học ở đó thế nào?
Sau đó mới chia sẻ góc nhìn của cha mẹ. Mục tiêu không phải ép con đổi ý ngay, mà giúp con chọn bằng hiểu biết chứ không bằng cảm tính.
6.2. Khi con thiếu kỷ luật, sống buông thả
Khi thấy con dù 18 tuổi nhưng thiếu kỷ luật và sống buông thả. Cha mẹ đừng vội mắng “lớn rồi mà còn thế”. Hãy khơi gợi con người sống có mục tiêu, ước mơ trong con:
- Mục tiêu ngắn hạn, dài hạn của con là gì
- Con thấy rằng, thói quen hiện tại đang kéo con đi đâu?
- Con thấy cái giá của sự trì hoãn là gì?
6.3. Khi con yêu đương
Hiện nay, cha mẹ không còn quá nặng vấn đề con yêu ở tuổi 18. Điều quan trọng, cha mẹ cần giúp con hiểu về: Ranh giới, sự tôn trọng, trách nhiệm, an toàn, cách nhận diện mối quan hệ lành mạnh và không lành mạnh. Cha mẹ càng tạo không gian cởi mở, con càng ít phải giấu giếm.
6.4. Khi con thất bại
Đây là cơ hội để cha mẹ giúp con trưởng thành hơn, hãy hiện diện trước, đừng vội trách cứ hay giảng đạo lý: “Bố mẹ đã bảo rồi.”, “Nói không nghe, giờ mới thấy”, “ Bảo rồi, làm được đâu”,…
Khi con bình tâm hơn, mới cùng con nhìn lại: “ Chuyện gì đã xảy ra? Bài học con học được ở đây là gì? Lần sau con cần làm gì để tốt hơn? Thất bại lần này không định nghĩa toàn bộ con người con”,…
Giúp con hiểu ra, một người trưởng thành không phải người không bao giờ ngã, mà là người biết đứng lên từ cái ngã ấy, bằng nhận thức sâu hơn.
6.5. Vai trò mới của cha mẹ: Không đứng trước kéo, không đứng sau đẩy, mà đi bên cạnh
Từ tuổi 18 trở đi, con không còn cần một người lúc nào cũng đứng trước chỉ đường, nhưng con vẫn cần một người đủ khôn ngoan để đồng hành cùng con: Tin con nhưng không mặc kệ, góp ý nhưng không kiểm soát, tôn trọng nhưng không buông xuôi, có giới hạn nhưng không bóp nghẹt, hỗ trợ nhưng không làm thay.
Giai đoạn này đòi hỏi cha mẹ đủ trưởng thành, để buông cái tôi “mình luôn đúng”, buông nỗi sợ “Nếu không kiểm soát thì con sẽ hỏng”, buông cách nghĩ “thương là phải làm hộ”,… Nhưng khi cha mẹ buông được, thì đây là cách dạy con 18 tuổi trưởng thành đúng và hiệu quả.
7. Minh Trí Thành: Cùng cha mẹ trong hành trình “Trưởng thành cùng con”
Ít ai được đào tạo bài bản hoặc chủ động học để làm cha mẹ trước khi có con. Phần lớn chúng ta nuôi con bằng bản năng, bằng cách mình từng được nuôi, những niềm tin cũ, những lo lắng rất thật và rất nhiều nỗ lực. Nhưng yêu thôi chưa đủ. Đặc biệt khi con bước vào giai đoạn trưởng thành như tuổi 18, cha mẹ cần nhiều hơn tình thương, và yêu thương trong tỉnh thức. Cha mẹ cần hiểu, cần kỹ năng, cần một hệ tư duy đúng để đồng hành mà không làm tổn thương con.
Tại Minh Trí Thành, hành trình “Trưởng thành cùng con” giúp cha mẹ thay đổi cách nhìn về sự trưởng thành của con, đồng thời thay đổi chính mình trong vai trò làm cha mẹ.
7.1. Hiểu đúng tâm lý từng giai đoạn phát triển của con
Mỗi độ tuổi có một đặc điểm tâm lý riêng. Cha mẹ không thể dùng cách nuôi dạy con ở giai đoạn 0 – 7 tuổi, hay giai đoạn 7 – 14, để nuôi dạy trẻ ở giai đoạn 14 – 18 tuổi được. “Trưởng thành cùng con” giúp cha mẹ nhìn đúng con đang ở giai đoạn nào, nhu cầu phát triển, nhu cầu tự chủ, nhu cầu kết nối và những thách thức nội tâm của con theo từng độ tuổi.
7.2. Giúp cha mẹ nhận ra những sai lầm vô thức
Có những điều cha mẹ làm vì thương con, nhưng lại vô tình gây áp lực cho con: Kiểm soát quá mức, áp đặt lối sống, phủ nhận cảm xúc, so sánh, dán nhãn, yêu con bằng nỗi sợ hơn là bằng thấu hiểu,…Khi không nhận ra những sai lầm này, mối quan hệ giữa cha mẹ và con cái rất dễ xa cách. Minh Trí Thành giúp cha mẹ nhìn lại gốc rễ của cách nuôi dạy, để thay đổi từ bên trong.
7.2. Chạm vào trái tim con thông qua 3 bước: Thấu hiểu – Đồng hành – Dẫn dắt
Cha mẹ không thể dẫn dắt, nếu chưa thấu hiểu con. Không thể đồng hành nếu chỉ biết phán xét. Và không thể giúp con trưởng thành, nếu cha mẹ cứ giằng co giữa việc kiểm soát, hay bỏ mặc.
Khi cha mẹ biết thấu hiểu, con sẽ mở lòng. Khi cha mẹ biết đồng hành, con sẽ bớt đơn độc. Khi cha mẹ biết dẫn dắt, con sẽ có định hướng mà vẫn giữ được bản sắc riêng.
7.3. Xây dựng hệ giá trị Bi – Trí – Dũng cho con
Trưởng thành không chỉ là thành công, giàu có. Trưởng thành thật sự cần nền tảng giá trị. Minh Trí Thành hướng đến việc giúp cha mẹ nuôi dưỡng ở con:
- Bi: Trành đầy tình yêu thương, biết thấu cảm.
- Trí: có nhận thức, có hiểu biết, biết phân biệt điều đúng sai, biết suy nghĩ sâu sắc.
- Dũng: có bản lĩnh, dám chịu trách nhiệm, dám đối diện thử thách và học bài học, đứng dậy, bước tiếp sau vấp ngã.
Đây mới là cách trưởng thành bền vững.
7.4. Giúp con tự lập từ bên trong, không phải chỉ nghe lời từ bên ngoài.
Mục tiêu cuối cùng trong việc tìm cách dạy con 18 tuổi trưởng thành, không phải là một người con vâng lời vì sợ cha mẹ thất vọng, mà là nuôi dưỡng những đứa con hiểu mình, biết mình đang làm gì, biết chịu trách nhiệm với lựa chọn và có khả năng tự đứng trên đôi chân của mình. Để làm được điều đó, cha mẹ phải thay đổi cách đồng hành ngay từ hôm nay.
8. Dạy con 18 tuổi trưởng thành là hành trình lớn lên của cả cha mẹ
Cách dạy con 18 tuổi trưởng thành, không nằm ở việc ép con nghe lời hơn, mà nằm ở việc giúp con trở thành một người có nội lực, có trách nhiệm, có giá trị sống, có năng lực tự quyết mà không lạc khỏi điều đúng. Để làm được điều đó, cha mẹ phải chấp nhận một sự thật: Giai đoạn 18 tuổi là lúc con không hoàn toàn thuộc vòng tay kiểm soát của cha mẹ nữa. Nhưng điều đó không có nghĩa là cha mẹ hết vai trò, mà vai trò của cha mẹ ở giai đoạn này cần tinh tế và quan trọng hơn. Không phải là người cha, người mẹ nắm tay con đi qua từng bước, quyết hộ con, bao bọc con, mà là người cha, người mẹ giúp con biết cách đi vững vàng bằng đôi chân của chính con, giúp con đủ trí tuệ để tự quyết và có sức mạnh để bước ra ngoài, mà không đánh mất mình.
Nếu cha mẹ cứ mãi giữ khư khư con bên mình, con sẽ lớn trong ngột ngạt và yếu đuối. Nếu cha mẹ buông con quá sớm, con có thể lớn trong chông chênh.
Nhưng nếu cha mẹ biết đồng hành đúng cách. Con sẽ lớn trong tự do có định hướng, trong yêu thương có giới hạn, trong trách nhiệm có điểm tựa. Đó mới là trưởng thành thật sự.
Đăng ký chương trình “Trưởng thành cùng con” của Minh Trí Thành để không chỉ học cách nuôi một đứa con lớn về tuổi, mà còn biết cách đồng hành để con thật sự trưởng thành từ bên trong.
Vì một người trẻ được nuôi bằng thấu hiểu hôm nay sẽ có nhiều cơ hội trở thành một người lớn vững vàng, tử tế và có bản lĩnh ngày mai.
Đăng ký ngay chương trình 3 buổi miễn phí để bắt đầu hành trình kết nối lại với con: https://sukien.minhtrithanh.com/
