Năng khiếu vẽ là khả năng quan sát tinh, tư duy không gian tốt và biết biến ý tưởng thành hình ảnh. Bài viết giúp anh chị nhận ra dấu hiệu ở con, hiểu vì sao cần luyện tập bài bản, nắm các môn thi chính và thấy năng khiếu vẽ mở ra những ngành nghề nào.
Năng khiếu vẽ là gì?
Năng khiếu vẽ là một biểu hiện cụ thể của năng khiếu, thể hiện qua khả năng quan sát, hình dung không gian và diễn đạt ý tưởng bằng hình ảnh. Một số trẻ có thể tiếp thu cách vẽ nhanh, nhạy cảm với màu sắc hoặc dễ thể hiện những gì mình tưởng tượng. Tuy nhiên, năng khiếu không quyết định hoàn toàn khả năng của trẻ mà cần được nuôi dưỡng bằng sự hướng dẫn và luyện tập phù hợp.
Hiểu đúng khái niệm này giúp anh chị không đánh giá con chỉ qua việc bài vẽ đã đẹp hay chưa. Phần dưới đây giải thích định nghĩa và cách phân biệt năng khiếu với kỹ năng và đam mê.
Định nghĩa chuẩn xác về năng khiếu vẽ
Năng khiếu vẽ là sự kết hợp của ba khả năng. Thứ nhất là quan sát, tức nhìn ra những điều người khác dễ bỏ qua. Thứ hai là tư duy không gian, tức hình dung được vật thể có khối, có chiều sâu ngay trong đầu. Thứ ba là biểu đạt, tức đưa điều mình thấy và mình nghĩ thành hình ảnh trên giấy.
Tôi hay nói với phụ huynh rằng năng khiếu vẽ không nằm ở bàn tay khéo mà nằm ở đôi mắt tinh và cái đầu biết hình dung. Bàn tay chỉ là công cụ thực hiện, còn nét vẽ đúng hay sai phụ thuộc vào cách con nhìn và cách con nghĩ. Vì vậy, có những bé nét bút còn run, bố cục còn lệch nhưng lại nhận ra rất nhanh vì sao bức tranh “chưa giống”. Đó thường là tín hiệu đáng để anh chị chú ý hơn cả độ đẹp của bài vẽ.
Phân biệt năng khiếu, kỹ năng và đam mê
Nhiều anh chị đang nhầm lẫn ba khái niệm này, dẫn đến hai tình huống hay gặp. Một là bé vẽ chưa đẹp nên bị cho là không có năng khiếu vẽ. Hai là bé có năng khiếu nên bị kỳ vọng phải theo nghề vẽ, dù con chưa thật sự yêu thích. Bảng dưới đây giúp anh chị phân biệt rõ ba khái niệm trước khi quyết định cách đồng hành với con.
| Tiêu chí | Năng khiếu | Kỹ năng | Đam mê |
|---|---|---|---|
| Là gì | Tiềm năng sẵn có từ nhỏ, thể hiện qua cách quan sát và hình dung | Khả năng làm được việc nhờ học và luyện tập | Sự yêu thích, muốn gắn bó với việc vẽ |
| Đến từ đâu | Một phần bẩm sinh, được môi trường nuôi dưỡng | Tích lũy qua thời gian, phương pháp và người hướng dẫn | Cảm xúc tích cực khi vẽ và sự khích lệ của người lớn |
| Biểu hiện ở trẻ | Nhìn ra tỷ lệ, sắc độ nhanh; nhớ hình tốt | Nét chắc, dựng hình đúng, xử lý chất liệu thuần thục | Tự giác cầm bút, vui khi vẽ dù bài chưa đẹp |
| Rèn luyện được không | Có thể được đánh thức và nuôi dưỡng | Rèn luyện được ở bất kỳ ai | Có thể nảy nở nếu con được trải nghiệm vui |
| Khi còn thiếu | Vẫn học được, chỉ tiếp thu chậm hơn | Bài vẽ chưa đạt dù con nhìn tinh | Con khó giữ được sự bền bỉ |
Ba yếu tố này không thay thế nhau. Năng khiếu giúp con xuất phát thuận lợi, kỹ năng giúp con đi đến nơi, còn đam mê giúp con đủ kiên trì để đi tiếp. Khi còn thiếu một trong ba, con vẫn có thể tiến bộ, chỉ là hành trình cần thêm sự kiên nhẫn từ cả gia đình.
XEM THÊM: Kỹ năng là gì? Những kỹ năng quan trọng giúp bạn thành công trong thời đại số
Các dấu hiệu nhận biết một người có năng khiếu vẽ
Một người có năng khiếu vẽ thường thể hiện qua ba nhóm dấu hiệu: thị giác và quan sát tinh, tư duy không gian tốt, và cảm thụ nghệ thuật nhạy bén. Các dấu hiệu này thường lộ ra rất sớm, trước cả khi con được học vẽ bài bản. Anh chị không cần thấy con có đủ mọi dấu hiệu, chỉ cần nổi bật ở một hai nhóm là đã có cơ sở để quan tâm và nuôi dưỡng.
Dấu hiệu về thị giác và quan sát
Một bé có năng khiếu vẽ thường nhìn ra những khác biệt nhỏ mà người khác bỏ qua. Anh chị có thể để ý ba biểu hiện sau:
- Nhận diện sắc độ sáng tối: con thấy rõ chỗ nào đậm, chỗ nào nhạt trên cùng một vật, và nói được ánh sáng đang đến từ phía nào.
- Phát hiện nhanh tỷ lệ dài ngắn: con nhận ra cổ chai dài gấp mấy lần miệng chai, hay chiếc bàn cao hơn chiếc ghế bao nhiêu.
- Để ý độ cong và chi tiết nhỏ: con chú ý đường cong của quai cốc, vết xước trên mặt bàn hay nếp gấp của chiếc áo.
Có một bé lớp 5 mà tôi từng gặp, khi cả nhóm vẽ chiếc cốc thủy tinh, bé dừng lại hỏi: “Cô ơi, sao miệng cốc nhìn nghiêng lại bị dẹp đi ạ?”. Các bạn khác vẫn vẽ miệng cốc thành hình tròn, vì đó là cách các bạn nhớ về chiếc cốc. Còn bé đang vẽ điều mắt mình thật sự thấy. Đó chính là bản chất của quan sát, và là một dấu hiệu rất đáng quý.
Dấu hiệu về tư duy không gian
Tư duy không gian là khả năng dựng hình khối ba chiều trong đầu và xoay chuyển vật thể ở nhiều góc độ mà không cần nhìn thấy trực tiếp. Bé có năng khiếu vẽ ở nhóm này thường mê xếp hình, lắp ráp, hoặc hay hỏi “nhìn từ phía sau thì nó trông thế nào?”. Khi vẽ một chiếc hộp, con tự biết cạnh nào bị che khuất và vẽ được nó từ trên xuống hay từ bên cạnh mà hình không bị méo. Một số bé còn tự vẽ lại căn phòng của mình từ một góc nhìn mà con chưa từng đứng, chỉ bằng trí tưởng tượng.
Dấu hiệu về cảm thụ nghệ thuật
Cảm thụ nghệ thuật thể hiện ở gu thẩm mỹ và sự nhạy cảm với màu sắc, hình khối. Bé thường tự chọn được những cặp màu “ăn” với nhau, phân biệt được màu nóng như đỏ, cam, vàng với màu lạnh như xanh lam, xanh lá, và biết dùng màu tương phản để làm nổi chủ thể. Khi sắp xếp đồ chơi, góc học tập hay đặt các hình trên một tờ giấy, con có xu hướng bố trí cân đối một cách tự nhiên mà không ai dạy.
Nếu anh chị nhận ra những dấu hiệu này ở con, điều nên làm trước tiên không phải là vội ghi danh lớp luyện thi. Hãy cho con thêm giấy bút, thời gian và những lời khích lệ chân thành để con tiếp tục khám phá. Khi con còn vui với việc vẽ, mọi kỹ thuật về sau sẽ được tiếp nhận dễ dàng hơn.
Mối quan hệ giữa “thiên bẩm” và “khổ luyện” trong năng khiếu vẽ
Năng khiếu vẽ là điểm khởi đầu thuận lợi, còn luyện tập có phương pháp mới biến điểm khởi đầu đó thành khả năng vẽ thật sự. Phần “thiên bẩm” giúp con bắt nhịp nhanh, phần “khổ luyện” giúp con đi xa, và hai yếu tố này bổ sung cho nhau chứ không đối đầu. Trong thời đại trí tuệ nhân tạo, tư duy thẩm mỹ và ý tưởng còn trở nên quan trọng hơn đôi tay. Câu hỏi tôi hay nghe từ phụ huynh cũng xoay quanh điều này: con vẽ giỏi là do trời cho hay do học?
Bản chất của năng khiếu: điểm khởi đầu giúp con tiếp thu nhanh hơn
Năng khiếu vẽ chỉ là điểm xuất phát, giúp con tiếp thu kỹ thuật nhanh hơn so với bạn bè cùng lứa. Một nghiên cứu năm 2014 của nhóm tác giả Rebecca Chamberlain, đăng trên tạp chí NeuroImage, đã phân tích cấu trúc não của 44 người gồm sinh viên mỹ thuật và sinh viên ngành khác khi làm các bài vẽ quan sát. Kết quả cho thấy khả năng vẽ quan sát đi cùng với những vùng não liên quan đến cử động tinh của bàn tay và trí nhớ kỹ năng, còn việc học mỹ thuật đi cùng với vùng não liên quan đến hình dung hình ảnh.
Đây là mối liên hệ chứ chưa phải bằng chứng về nguyên nhân, nhưng nó cho tôi một gợi ý gần gũi: khả năng vẽ có nền tảng riêng ở mỗi người, và việc luyện tập bài bản cũng để lại dấu ấn rõ ràng. Với phụ huynh, điều tôi rút ra là đừng quá lo khi con chưa có biểu hiện nổi bật, cũng đừng chủ quan khi con được khen là có năng khiếu. Năng khiếu giống hạt giống tốt, còn đất, nước và sự chăm sóc mới quyết định cây lớn đến đâu.
Sự thật cần nhìn thẳng: có năng khiếu vẽ chưa chắc đã vẽ đẹp
Có năng khiếu vẽ mà thiếu phương pháp học tập có hệ thống thì bài vẽ vẫn dễ mắc nhiều lỗi cơ bản. Tôi nhớ một phụ huynh từng chia sẻ rằng con trai chị hồi tiểu học luôn được cô giáo khen vẽ đẹp, nên cả nhà tin con “sinh ra để vẽ”. Đến khi ôn thi vào trường mỹ thuật, bài hình họa của bé liên tục bị nhận xét lệch tỷ lệ, giấy nhem vì tẩy xóa nhiều và không kịp đẩy sâu đậm nhạt khi hết giờ. Sau khi đổi sang học theo từng bước, từ dựng khung hình, kiểm tra tỷ lệ bằng cách so đo đến đánh đậm nhạt theo khối, bài vẽ của bé tiến bộ rõ chỉ sau vài tháng.
Những lỗi như vậy khá phổ biến ở các bạn trẻ có năng khiếu, vì các bạn quen vẽ bằng cảm giác. Cảm giác tốt giúp bắt được “thần” của vật mẫu, nhưng kỳ thi lại cần cả sự chính xác và tính kỷ luật. Tin vui là các kỹ thuật này đều học được, miễn có người hướng dẫn đúng cách và con kiên trì luyện mỗi ngày.
Tác động của công nghệ: tư duy thẩm mỹ và ý tưởng mới là yếu tố quyết định
Sự bùng nổ của trí tuệ nhân tạo (AI) cho thấy vẽ đẹp bằng tay chỉ là lợi thế ban đầu, còn tư duy thẩm mỹ và ý tưởng sáng tạo mới quyết định giá trị của người làm nghề. Hiện nay, chỉ cần một dòng mô tả, các công cụ AI đã tạo ra hình ảnh khá bắt mắt trong vài giây. Nhưng chọn bức nào đẹp, sửa chỗ nào cho hài hòa và kể được câu chuyện gì qua hình ảnh vẫn là việc của người có con mắt thẩm mỹ. Có lần một bé trai hỏi tôi: “Cô ơi, có AI rồi thì con học vẽ làm gì?”. Tôi trả lời rằng học vẽ giúp con có đôi mắt biết nhìn và cái đầu biết chọn, và đó là thứ mà công cụ nào cũng cần người dùng có sẵn.
Ứng dụng thực tế của năng khiếu vẽ
Ứng dụng thực tế rõ nét của năng khiếu vẽ là các kỳ thi năng khiếu vào ngành mỹ thuật, kiến trúc và thiết kế, thường gồm một môn hình họa bằng chì và một môn trang trí màu. Tên gọi môn thi, thời gian làm bài và chất liệu có thể khác nhau giữa các trường, nên anh chị nên xem đề án tuyển sinh của trường con hướng tới. Phần dưới đây trình bày các môn thi, tiêu chí chấm điểm và kỹ năng phòng thi mà phần lớn các trường đều quan tâm.
Các môn thi chính
Phần lớn các trường chia bài thi năng khiếu vẽ thành hai môn, thường gọi là Năng khiếu 1 và Năng khiếu 2:
- Hình họa chì (Năng khiếu 1): thí sinh vẽ tượng thạch cao, vẽ người hoặc vẽ tĩnh vật bằng bút chì để kiểm tra khả năng dựng tỷ lệ, cấu trúc và sắc độ. Hiểu đơn giản, hình họa là vẽ lại vật mẫu đúng như nó đang hiện ra trước mắt.
- Trang trí màu (Năng khiếu 2): bài thi đánh giá tư duy bố cục họa tiết và cách phối màu ứng dụng. Ở môn này, con cần sắp xếp hình, mảng và màu sao cho hài hòa, có nhịp điệu và có điểm nhấn.
Một số trường gọi tên khác như Hình họa, Bố cục màu hay Vẽ mỹ thuật, nhưng cốt lõi vẫn là hai nhóm năng lực: vẽ đúng và sắp xếp đẹp. Năng khiếu vẽ giúp con thuận lợi ở cả hai, còn việc luyện tập quyết định con làm bài ổn định đến đâu. Vì thế, anh chị nên cho con làm quen với cả hai dạng bài từ sớm thay vì chỉ tập trung vào một môn.
Tiêu chí chấm điểm của giám khảo
Giám khảo thường nhìn bài vẽ qua năm tiêu chí, dù thang điểm cụ thể do mỗi trường quy định:
- Bố cục hợp lý: hình vẽ nằm cân đối trong tờ giấy, không quá to, không quá nhỏ, không lệch về một phía.
- Tỷ lệ chuẩn xác: các bộ phận của vật mẫu có kích thước tương quan đúng với thực tế.
- Phân tích đúng hướng sáng: chỗ sáng, chỗ tối và bóng đổ nhất quán với hướng ánh sáng chiếu vào mẫu.
- Màu sắc hài hòa: bảng màu có chủ đích, mảng nóng lạnh được cân bằng, có điểm nhấn rõ ràng.
- Bài thi sạch sẽ: nét gọn, ít tẩy xóa, giấy không dây bẩn.
Năm tiêu chí này nghe có vẻ khô khan nhưng đều luyện được bằng thói quen làm bài đúng cách. Tiêu chí cuối tưởng nhỏ mà lại ảnh hưởng nhiều đến ấn tượng chung, vì một bài rõ ràng, gọn gàng luôn dễ tạo thiện cảm hơn. Khi con hiểu giám khảo đang nhìn vào đâu, con sẽ biết nên đặt công sức vào những chỗ nào.
Kỹ năng phòng thi: phân bổ thời gian và giữ bình tĩnh
Trong phòng thi, thời gian nên được chia theo thứ tự từ tổng thể đến chi tiết:
- Dựng dáng tổng thể: đặt bố cục, xác định khung hình và tỷ lệ chính. Đây là phần cần dành thời gian kỹ vì sai ở bước này thì rất khó sửa về sau.
- Lên chi tiết: vẽ đường nét, cấu trúc từng bộ phận và kiểm tra lại tỷ lệ.
- Đẩy sâu đậm nhạt: tạo khối, chuyển độ sáng tối, làm nổi điểm nhấn.
- Rà soát cuối bài: nhìn lại toàn bộ, làm sạch giấy và sửa những lỗi nhỏ còn sót.
Kỹ thuật tốt vẫn có thể bị ảnh hưởng bởi áp lực. Tôi từng gặp một bạn nữ ôn thi rất chăm, nhưng vào phòng thi thử thì tay run, dựng hình vội, bỏ qua bước kiểm tra tỷ lệ rồi sa vào tô chi tiết một góc nhỏ đến khi hết giờ. Sau vài buổi tập làm bài có bấm giờ, kèm cách hít thở chậm và tự nhắc mình đi từ tổng thể đến chi tiết, bạn làm bài ổn định hơn rõ rệt. Điều này cho tôi thấy việc làm chủ áp lực tâm lý cũng là một kỹ năng, và con cần được tập từ sớm như các kỹ thuật vẽ.
Tiềm năng của năng khiếu vẽ
Năng khiếu vẽ mở ra hai nhóm hướng đi chính: các ngành nghề truyền thống như kiến trúc, mỹ thuật hội họa, sư phạm mỹ thuật, và các ngành công nghiệp sáng tạo như thiết kế đồ họa, thời trang, nội thất, diễn họa 3D, game, vẽ minh họa. Anh chị không cần vội chọn nghề cho con ngay, nhưng hiểu bức tranh chung sẽ giúp anh chị đồng hành thoải mái hơn. Mỗi hướng đi đều cần nền tảng quan sát, bố cục và màu sắc mà con được nuôi dưỡng từ sớm.
Các ngành nghề truyền thống
- Kiến trúc: người làm nghề cần phác thảo ý tưởng, dựng không gian và cân đối bố cục. Tư duy không gian và khả năng vẽ tay là nền tảng quen thuộc của ngành này.
- Mỹ thuật hội họa: hướng đi dành cho những bạn muốn sáng tác tranh, triển lãm và xây dựng tiếng nói nghệ thuật riêng. Ở đây, cảm thụ màu sắc và cảm xúc cá nhân được coi trọng.
- Sư phạm mỹ thuật: người học sẽ trở thành giáo viên mỹ thuật, giúp nhiều thế hệ học sinh cảm nhận cái đẹp. Ngành này phù hợp với bạn vừa yêu vẽ vừa thích truyền cảm hứng cho người khác.
Các ngành công nghiệp sáng tạo (xu hướng hiện nay)
Nhiều lĩnh vực mới đang cần người có mắt thẩm mỹ và khả năng biến ý tưởng thành hình ảnh:
- Thiết kế đồ họa: tạo nhận diện thương hiệu, ấn phẩm, giao diện ứng dụng và website.
- Thiết kế thời trang: phác thảo trang phục, chọn chất liệu và phối màu cho từng bộ sưu tập.
- Thiết kế nội thất: sắp xếp không gian sống sao cho đẹp, tiện dụng và hợp phong cách người ở.
- Diễn họa 3D và game: dựng nhân vật, bối cảnh và đạo cụ cho phim hoạt hình, trò chơi.
- Vẽ minh họa: tạo tranh cho sách, truyện, báo, bao bì và quảng cáo.
Điểm chung của các ngành này là đều cần mắt nhìn, tư duy bố cục và cảm giác về màu sắc. Ngày nay, các bạn còn kết hợp thêm công cụ số để làm việc nhanh hơn, nhưng cái nhìn thẩm mỹ vẫn là phần cốt lõi. Vì vậy, việc nuôi dưỡng năng khiếu vẽ từ sớm vẫn có giá trị lâu dài dù con chọn hướng đi nào.
Lộ trình rèn luyện để biến năng khiếu vẽ thành tài năng
Lộ trình biến năng khiếu vẽ thành tài năng gồm ba giai đoạn nối tiếp nhau: xây nền tảng quan sát và khối hình cơ bản, làm chủ kỹ thuật như phối cảnh, giải phẫu và màu sắc, rồi phát triển phong cách cá nhân. Mỗi giai đoạn có thể kéo dài khác nhau tùy từng bé, điều quan trọng là con không bỏ qua bước nào. Khi anh chị giữ được nhịp luyện tập đều đặn cho con, con sẽ đi vững hơn trên chặng đường dài.
Giai đoạn nền tảng
Ở giai đoạn này, con học cách quan sát vật thể thực tế và vẽ các khối hình học cơ bản (gọi là khối kỷ hà) như hình hộp, hình cầu, hình trụ, hình nón trước khi vẽ vật phức tạp. Lý do là mọi đồ vật quanh ta đều có thể quy về những khối cơ bản này. Chiếc ấm trà là sự kết hợp của hình cầu và hình trụ, còn quyển sách là một khối hộp. Anh chị có thể khuyến khích con mỗi ngày nhìn kỹ một đồ vật trong nhà rồi mới đặt bút, vì tập nhìn đúng quan trọng không kém tập vẽ.
Làm chủ kỹ thuật
Khi đã quen mắt với hình khối, con bước vào việc học các quy luật nền tảng của hội họa:
- Luật phối cảnh (xa gần): vật càng ở xa thì càng nhỏ, các đường song song dần hội tụ về một điểm, giúp bức vẽ có chiều sâu.
- Cấu trúc bề mặt giải phẫu: hiểu xương và cơ nằm dưới da quyết định hình dáng bên ngoài của cơ thể, từ đó vẽ người, tượng chân dung có khối và có sức sống.
- Vòng tròn màu sắc: sơ đồ sắp xếp các màu giúp con biết màu nào hợp nhau, màu nào tương phản, màu nào nóng, màu nào lạnh.
Ở giai đoạn này, người hướng dẫn đúng cách có vai trò rất lớn. Con cần được sửa lỗi kịp thời để không hình thành thói quen sai, và cần thời gian lặp lại đủ nhiều để kỹ thuật trở thành phản xạ.
Phát triển phong cách cá nhân
Khi đã có kỹ thuật, con bắt đầu tìm tiếng nói riêng. Việc học hỏi các bậc thầy như Leonardo da Vinci là bước rất hữu ích, bởi ông để lại nhiều trang sổ tay phác thảo và ghi chép, từ cơ thể người đến dòng chảy của nước, cho thấy sự quan sát bền bỉ nằm sau những tác phẩm nổi tiếng. Con cũng nên thử nhiều chất liệu như chì, than, màu nước, màu bột hay vẽ trên máy tính bảng để biết mình hợp với cách thể hiện nào. Cuối cùng, hãy khuyến khích con đưa cảm xúc cá nhân vào tranh, vì chính điều đó làm nên dấu ấn riêng mà không ai sao chép được.
Nuôi dưỡng năng khiếu vẽ của con cùng Minh Trí Thành
Nuôi dưỡng năng khiếu vẽ của con cần cả kỹ thuật lẫn nền tảng tinh thần, vì đứa trẻ nào cũng mang sẵn một tài năng riêng và nền tảng ấy giúp tài năng đó nảy nở. Qua nhiều năm đồng hành với các gia đình, tôi nhận thấy kỹ thuật vẽ chỉ là một nửa của hành trình. Nửa còn lại là sự tự tin để con dám đặt nét bút đầu tiên, sự tập trung để con ngồi lại với một bức tranh dài hơi, và khả năng hiểu cảm xúc của chính mình khi bức tranh chưa như ý. Những điều này không đến từ giáo trình vẽ, mà lớn lên từ cách người lớn lắng nghe và tin tưởng con mỗi ngày.
Một bức tranh của con có thể chứa nhiều điều con chưa kể, và cách bố mẹ phản ứng ảnh hưởng rất nhiều đến việc con có muốn cho xem lần sau hay không. Khi cha mẹ biết nhìn ra điểm sáng trong từng nét vẽ, con càng có thêm động lực đi tiếp. Anh chị có thể tham khảo chương trình Trưởng thành cùng con tại Minh Trí Thành, nơi tôi cùng đội ngũ giúp cha mẹ hiểu chính mình để xây dựng sự kết nối tích cực và bình an hơn với con. Với con ở độ tuổi từ 9 đến 17, anh chị có thể cho con tham gia Con Chủ Động, nơi con được hướng dẫn nhận ra lời nói tác động thế nào đến cảm xúc và suy nghĩ của chính mình, để con tự tin thể hiện điều riêng của mình.
Kết luận
Năng khiếu vẽ là hạt giống quý, nhưng cần được quan sát kỹ, nuôi dưỡng bằng phương pháp đúng và sự đồng hành kiên nhẫn của gia đình. Khi hiểu rõ năng khiếu vẽ của con, anh chị sẽ chọn được lộ trình phù hợp, từ nền tảng đến phong cách riêng, để con tự tin bước vào con đường nghệ thuật.
Câu hỏi thường gặp về năng khiếu vẽ
Năng khiếu vẽ thường bộc lộ từ khi nào?
Năng khiếu vẽ thường bộc lộ từ khi con còn nhỏ và bắt đầu cầm bút, nhưng không có mốc tuổi cố định. Có bé thể hiện sớm qua việc nhìn rất kỹ và vẽ lại nhiều chi tiết, có bé đến tiểu học hoặc cấp hai mới rõ nét. Điều anh chị nên quan tâm là cách con quan sát và phản ứng với việc vẽ, hơn là con vẽ đẹp từ năm mấy tuổi.
Không có năng khiếu vẽ thì có học vẽ được không?
Được. Vẽ là một kỹ năng, và kỹ năng thì luyện được ở bất kỳ ai. Người có năng khiếu vẽ có thể tiếp thu nhanh hơn, còn người chưa có vẫn tiến bộ rõ nếu có phương pháp đúng và luyện tập đều, chỉ cần kiên nhẫn hơn một chút.
Làm sao phân biệt năng khiếu vẽ với đam mê vẽ?
Năng khiếu vẽ thể hiện ở khả năng, còn đam mê vẽ thể hiện ở cảm xúc. Bé có năng khiếu sẽ nhìn ra tỷ lệ, sắc độ, hình khối nhanh, còn bé có đam mê sẽ tự giác cầm bút và vui khi vẽ dù bài chưa đẹp. Có bé có cả hai, có bé chỉ có một, nên anh chị hãy lắng nghe con trước khi định hướng.
Có AI rồi thì năng khiếu vẽ còn cần thiết không?
Vẫn cần. AI tạo hình ảnh rất nhanh, nhưng việc chọn hướng, đánh giá và chỉnh sửa vẫn phụ thuộc vào tư duy thẩm mỹ và ý tưởng của con người. Năng khiếu vẽ cùng quá trình luyện tập chính là nơi nuôi dưỡng những năng lực này.
Con có năng khiếu vẽ thì có bắt buộc phải thi vào ngành mỹ thuật không?
Không bắt buộc. Năng khiếu vẽ có thể là nền tảng cho nhiều ngành như kiến trúc, thiết kế, truyền thông, hoặc đơn giản là sở thích giúp con cân bằng đời sống. Anh chị nên cân nhắc cả năng khiếu, kỹ năng và đam mê của con rồi hãy cùng con chọn hướng đi.
Phụ huynh có thể làm gì ở nhà để nuôi dưỡng năng khiếu vẽ của con?
Anh chị có thể chuẩn bị cho con một góc vẽ riêng với giấy, bút chì và bộ màu cơ bản. Hãy cùng con quan sát đồ vật trong nhà và hỏi những câu gợi mở như “chỗ nào sáng, chỗ nào tối?” hay “cái này gồm những hình khối nào?”. Khi nhận xét bài vẽ, anh chị nên khen sự quan sát và nỗ lực của con trước, rồi mới góp ý về kỹ thuật.
Tài liệu tham khảo
- Chamberlain, R., McManus, I.C., Brunswick, N., Rankin, Q., Riley, H., Kanai, R. (2014). Drawing on the right side of the brain: A voxel-based morphometry analysis of observational drawing. NeuroImage, 96, 167-173. DOI: https://doi.org/10.1016/j.neuroimage.2014.03.062. Bản tóm tắt: https://research.gold.ac.uk/20007
- Royal Collection Trust. Studies of water (khoảng 1510 đến 1512), Leonardo da Vinci. https://col.rct.uk/collection/912662/studies-of-water
- EBSCO Research Starters. Leonardo da Vinci Compiles His Notebooks. https://ebsco.com/research-starters/history/leonardo-da-vinci-compiles-his-notebooks
